Illum autem torve intuens allocutus-est ingeniosus[TR1] Ulysses:

Atrida, quale tibi verbum fugit e-septo dentium?

Perdite, utinam ignavo exercitui alii

85

præesses, non-autem nobis imperares; quibus Jupiter

a-juventute dedit etiam usque-ad senium conficere

ardua bella, donec perierimus singuli.

Siccine vero tibi-fert-animus Trojanorum urbem vicis-latis

derelinquere, cujus gratia perpetimur-ærumnosi mala multa?

90

Tace, nequis alius Achivorum hunc audiat

sermonem, quem non vir quidem in ore omnino tulerit,

quicunque norit suo animo sana loqui,

sceptriferque fuerit, et ei paruerint copiæ

tantæ, quantis tu inter Argivos imperas:

95

[nunc autem tuam improbo omnino mentem, quam aperuisti:]

qui jubes, prælio jam conserto et pugna,

naves bonis-transtris in-mare deducere, ut adhuc magis

Trojanis quidem optata contingant, jam superantibus licet,

in-nos autem gravis pernicies ingruat. Non enim Achivi

100

sustinebunt bellum, dum-naves in-mare deducuntur;

sed respicient, cedentque e-pugna.

Tunc tuum consilium nocebit, princeps virorum.

Huic autem respondit deinde rex virorum Agamemno:

o Ulysse, valde quidem meum attigisti animum increpatione

105

gravi; sed neutiquam ego invitos jubebam

naves bonis-transtris in-mare deducere filios Achivorum.

Nunc vero utinam sit qui isto quidem melius consilium dicat,

vel juvenis, vel senex: mihi autem lubenti exstiterit.

Inter-hos vero et locutus-est pugna strenuus Diomedes:

110

prope est vir (non diu inquiremus), siquidem velitis

obsequi; et nequid succensentes me vituperetis singuli;

quoniam natu-minimus sum inter vos;

patre tamen et forti et ego genere me glorior esse.

[Tydeo, quem Thebis ingesta terra cooperuit.]

115

Portheo enim tres filii egregii procreati-sunt,

habitabant autem in Pleurone et excelsa Calydone,

Agrius ac Melas, tertius vero erat eques Œneus,

patris mei pater; virtute autem præstabat inter-illos.

At hic quidem ibi mansit; pater vero meus Argis habitavit,

120

exulans: ita enim Jupiter voluit, et dii ceteri.

Adrasti autem duxit unam filiarum, habitabatque domum

divitem opum, abundeque ei erant arva

tritici-feracia, multique plantarum erant horti utrinque;

multa etiam ei pectora erant; superabat autem omnes Achivos

125

hastæ-peritia: hæc vero erant audienda vobis, ut verum est.

Ideo non me genere quidem ignobilem et imbellem putantes,

sententiam spreveritis libere-prolatam, quam recte dixero.

Agite, eamus ad-pugnam, etsi vulnerati, præ necessitate:

ibi vero deinde ipsi quidem propinqui-stemus prælio,

130

extra tela, ne forte quis super, vulnere vulnus accipiat:

ceteros autem adhortantes immittemus: qui jam pridem,

animo gratificantes, seorsum-stant, nec pugnant.

Sic dixit: illi vero ei plane auscultabant, et obsecuti-sunt:

profectique-sunt ire, præibatque ipsis rex virorum Agamemno.

135

Nec vero cæcam-speculationem habuit inclytus Terræ-concussor;

sed ad ipsos accessit, seni viro similis:

dexteram autem prehendit manum Agamemnonis Atridæ,

et eum compellans verbis alatis allocutus-est:

Atride, nunc vero certe Achillis pestiferum cor

140

lætatur in pectoribus, cædem et fugam Achivorum

aspicienti: quoniam non ei inest mens, ne exigua quidem.

Verum ille quidem sic pereat, deusque illum exstinxerit.

Tibi vero nondum prorsus omnino dii beati irati-sunt:

sed adhuc, credo, Trojanorum duces ad principes

145

latum pulvere-implebunt campum; tuque spectabis ipse

fugientes ad urbem, a navibus et tentoriis.

Sic locutus, altum exclamavit, cursu-concitus per-campum.

Quam novies-mille clamant, vel decies-mille

viri in pugna, certamen committentes Martis:

150

tantam ex pectoribus vocem rex Concussor-terræ

emisit: Achivis vero ingens robur injecit unicuique

in-cor, indesinenter ut-pugnarent ac præliarentur.

Juno autem inspexit, aureum-solium-habens, oculis,

stans, ex Olympo, a vertice; statimque agnovit

155

hunc quidem satagentem per pugnam clarantem-viros,

fratrem-germanum et levirum, gaudebatque animo.

Jovem vero in summo cacumine fontibus-irriguæ Idæ

sedentem vidit; odiosus autem ei erat animo.

Cogitavit deinde magnis-oculis veneranda Juno,

160

quomodo deciperet Jovis animum ægidem-tenentis.

Hoc autem ei in animo optimum visum-est consilium,

ire ad Idam, postquam-scite ornasset se ipsam,

si forte cuperet ille juxta-dormire per-amorem

ipsius corpori, ei autem somnum innocuumque dulcemque

165

ipsa funderet in palpebras ac præcordia prudentia.

Profectaque-est ire in thalamum, quem ei carus filius struxerat,

Vulcanus, solidasque fores postibus aptaverat

claustro occulto, quod haud deus alius aperiret.

Illuc hæc ingressa, fores clausit fulgentes.

170

Ambrosia quidem primum a corpore amabili

sordes omnes purgavit, unxitque-se pingui oleo,

divino, suavi, quod ipsi odoriferum erat;

cujus, et si-modo-agitaretur in Jovis solida-ære domo,

penitus ad terramque et cælum pervenit halitus:

175

eo illa corpus pulcrum quum-unxisset, ac capillos

pexuisset, manibus cincinnos composuit nitentes,

pulcros, divinos, de capite fluentes immortali.

Circùm porro divinum peplum induit, quem ei Minerva

expoliverat elaboratum, intexueratque artificii-plena multa:

180

aureisque eum fibulis ad pectus nectebat.

Cinxit autem se zona, centum fimbriis concinnata;

et inaures immisit scite-perforatis auriculis,

tribus-gemmarum-oculis-insignes, elaboratas: gratiaque effulgebat multa.

Calyptra autem desuper velavit-se augustissima dearum,

185

pulcra, recens-facta: quæ candida erat ut sol;

pedibus vero sub nitidis ligavit pulcros calceos.

Tum postquam omnem circum corpus posuerat ornatum,

profecta-est ire ex thalamo; advocatamque Venerem,

ab aliis seorsum diis, his verbis allocuta-est:

190

Nunquid mihi obsequi-voles, dilecta filia, in eo quod dixero?

an recusaveris, irata ob-id animo,

quod ego Danais, tu vero Troibus auxiliaris?

Huic autem respondit deinde Jovis filia Venus:

Juno, veneranda dea, filia magni Saturni,

195

eloquere, quidquid cogitas: perficere autem me animus jubet,

si possum quidem perficere, et si effectu est.

Hanc autem dolos-struens allocuta-est veneranda Juno:

da nunc mihi amabilitatem et desiderium, quo tu omnes

domas immortales atque mortales homines:

200

vado enim visura almæ fines terræ,

Oceanumque, deorum parentem, et matrem Tethym,

qui me in suis ædibus benigne nutrierunt et educarunt,

acceptam a-Rhea, quando Saturnum late-sonans Jupiter

terram subter dejecit et infructuosum mare:

205

hos vado visura, et ipsis innumeras lites dirimam.

Jam enim diuturno tempore inter-se abstinent

cubili et amore, quoniam ira eorum incidit animo.

Si illos quidem verbis meis pellectos suo animo

in lectum reduxero, ut-jungantur amore:

210

semper ipsis dilectaque et reverenda vocabor.

Hanc autem rursus allocuta-est amans-risum Venus:

non licet, nec decet, tuum verbum recusare;

Jovis enim potentissimi in ulnis dormis.

Dixit, et a pectoribus solvit acu-pictum cingulum,

215

varium: in-eo autem ipsi delinimenta omnia inclusa-erant:

ibi inest quidem amor, inest desiderium, inest amantium colloquium

pelliciens, quod furtim-surripuit mentem etiam prudentium.

Hoc igitur ei imposuit manibus, verbumque dixit et elocuta-est:

Cape jam, hoc cingulum tuo reconde sinu,

220

varium, in quo omnia inclusa-sunt; nec te puto

re-infecta redituram, quicquid mentibus tuis concupieris.

Sic dixit: subrisit autem magnis-oculis veneranda Juno;

subridensque deinde in suo recondidit sinu.

Hæc quidem ivit in thalamum, Jovis filia, Venus:

225

Juno autem festinans reliquit verticem Olympi,

Pieriamque supergressa, et Emathiam amœnam,

ferebatur super equestrium Thracum montes nivosos,

summa cacumina; nec terram carpebat pedibus;

ex Atho autem ad pontum descendit fluctuantem,

230

Lemnumque pervenit, urbem divini Thoantis.

Ibi Somnum convenit, fratrem Mortis,

inque ejus hæsit manu verbumque dixit et elocuta-est:

Somne, rex omniumque deorum omniumque hominum;

certe quidem jam aliquando meo verbo auscultasti; atque etiam nunc

235

obsequere; ego autem tibi habebo gratias dies omnes.

Sopito mihi Jovis sub palpebris oculos fulgentes,

statim postquam ego ei acubuero in amore.

Dona autem tibi dabo, pulcrum solium, incorruptum usque,

aureum; Vulcanus vero meus filius utroque-pede-infirmus

240

fabricabit elaborans; sub pedibusque scabellum ponet,

cui imponas nitidos pedes, dum-convivaris.

Hanc autem respondens allocutus-est suavis Somnus:

Juno, veneranda dea, filia magni Saturni,

alium quidem ego deorum sempiternorum

245

facile sopiverim; etiam fluminis fluenta

Oceani, qui quidem parens omnibus est:

Jovem vero non ego Saturnium prope adiero,

nec sopivero, quando non ipse quidem jusserit.

Jam enim me et aliud tuum sapere-fecit mandatum,

250

die isto, quando ille magnanimus Jovis filius (Hercules)

navigabat ex-Ilio, Trojanorum urbe direpta.

Nempe ego demulsi Jovis mentem ægidem-tenentis,

suavis circumfusus: tu autem ei mala struebas animo,

excitatis sævorum ventorum super pontum flatibus;

255

et eum deinde ad-Con bene-habitatam detulisti,

seorsum ab-amicis omnibus: ille vero (Jupiter) experrectus indignabatur

proturbans per domum deos; me autem maxime omnium

quærebat; ac me perditum ab æthere injecisset ponto,

nisi me Nox servasset domitrix deorum et hominum,

260

quam adivi fugiens: ille autem cohibuit-se, iratus licet;

verebatur enim, ne Nocti celeri ingrata-animo faceret.

Nunc iterum hoc me jubes periculosissimum aliud perficere.

Hunc autem rursus allocuta-est magnis-oculis veneranda Juno:

Somne, quid vero tu hæc in mentibus tuis cogitas?

265

putasne ita Trojanis favere late-sonantem Jovem,

sicut propter-Herculem iratus-erat, filium suum?

Verum age: ego autem tibi Gratiarum unam juniorum

dabo ducendam, et tuam vocandam conjugem.

[Pasitheam, quam semper cupis dies omnes.]

270

Sic dixit: gavisus-est autem Somnus, respondensque allocutus-est:

Age, nunc mihi jura inviolabilem Stygis aquam,

manuque altera quidem tange terram almam,

altera vero mare marmoreum; ut nobis omnes,

testes sint illi inferi dii, Saturnum circa qui-sunt:

275

omnino te mihi daturam-esse Gratiarum unam juniorum,

Pasitheam, quam ipse cupio dies omnes.

Sic dixit: neque non-obsecuta-est dea ulnis-candidis Juno;

jurabat autem, ut is jubebat, deosque nominabat omnes

subtartareos, qui Titanes appellantur.

280

Tum postquam juraveratque, absolveratque jusjurandum,

ipsi simul ibant, Lemnique et Imbri urbe relicta,

caligine induti, celeriter conficientes iter.

Ad-Idam autem pervenere fontibus-irriguam, matrem ferarum,

ad-Lecton; ubi primum liquerunt mare: hique super terra ibant:

285

summa autem sub pedibus quassabatur silva.

Illic Somnus quidem mansit, antequam Jovis oculi viderent eum,

in abietem inscendens altissimam, quæ tunc in Ida

procerissima nata per ærem ad-æthera ibat:

illic is sedit ramis dense-opertus abiegnis,

290

avi argutæ similis, quam in montibus

Chalcidem nominant dii, homines autem Cymindin.

Juno autem celeriter conscendebat in-Gargarum summum

Idæ excelsæ: vidit autem eam nubes-cogens Jupiter.

Ut vero vidit, continuo illum amor prudentia præcordia cooperuit,

295

perinde-ac quando primum congressi-sunt amore,

in cubile euntes, suis clam parentibus.

Stetit autem ante ipsam, verbumque dixit et elocutus-est:

Juno, quo festinans ab Olympo huc venis?

equi autem non adsunt et currus, quos conscendas.

300

Hunc autem dolos-struens allocuta-est veneranda Juno:

Eo visura almæ fines terræ,

Oceanumque, deorum parentem, et matrem Tethyn,

qui me in suis ædibus benigne nutrierunt et educarunt:

hos vado visura, et ipsis innumeras lites dirimam.

305

Jam enim diuturno tempore inter-se abstinent

cubili et amore: quoniam ira eorum incidit animo.

Equi autem in radicibus irriguæ-fontibus Idæ

stant, qui me ferent super aridumque et humidum.

Nunc vero tua gratia huc ab Olympo ob-hoc venio,

310

ne forte mihi posthac irascaris, si silentio

abeam ad domum profunde-fluentis Oceani.

Hanc autem respondens allocutus-est nubes-cogens Jupiter:

Juno, illuc quidem licet et posthac proficisci;

nos autem, age, (in) amore congrediamur concumbentes.

315

Non enim unquam mihi sic deæ amor, nec mulieris,

animum in pectoribus circumfusus vicit;

neque quando captus-eram amore Ixioniæ uxoris,

quæ peperit Pirithoum, diis consiliarium parem:

neque quando Danæs pulcris-talis, Acrisi-filiæ,

320

quæ peperit Perseum, omnium illustrissimum virorum:

neque quando Phœnicis filiæ late-celebratæ,

quæ peperit mihi Minoemque et diis-parem Rhadamanthyn:

neque quando Semelæ, neque Alcmenæ in Thebis;

quarum hæc quidem Herculem fortissimum-animo peperit filium;

325

illa vero, Semele, Bacchum peperit, gaudium mortalibus;

nec quando Cereris comas-pulcras-habentis reginæ;

nec quando Latonæ gloriosæ, nec qunado tui ipsius:

ut tui nunc amore-teneor, et me dulce desiderium capit.

Hunc autem dolos-struens allocuta-est veneranda Juno:

330

importunissime Saturnie, quale hoc verbum dixisti!

Si nunc in amore cupis concumbere

Idæ in verticibus, hæc autem loca propatula-sunt omnia:

quomodo esset, si quis nos deorum sempiternorum

dormientes videret, diisque omnibus, profectus,

335

indicaret? non equidem tuam ad domum redirem,

e cubili quum-surrexero: vituperabile vero esset.

Sed si revera vis, et tibi hoc gratum est animo,

est tibi thalamus, quem tibi dilectus filius fabricavit,

Vulcanus, solidasque fores postibus aptavit:

340

illuc eamus dormituri, quandoquidem tibi placet concubitus.

Hanc autem respondens allocutus-est nubes-cogens Jupiter:

Juno, nec tu deorum hoc metue, nec quenquam hominum

visurum-esse: talem tibi ego nubem circumfundam,

auream: neque nos perviderit ne Sol quidem,

345

cujus vel acutissimum est lumen ad-inspiciendum.

Dixit, et ulnis complexus-est Saturni filius suam uxorem:

his autem subter Tellus divina summisit recentem herbam,

lotumque roscidum, et crocum, et hyacinthum

densum et mollem, qui a terra eos alte levabat.

350

Hoc in toro cubarunt, insuperque numbem sibi-induerunt

pulcram, auream; lucidique decidebant rores.

Sic quidem quiete dormiebat pater in Gargaro summo,

somno et amore domitus, tenebatque in-ulnis uxorem.

Profectus vero est currens ad naves Achivorum dulcis Somnus,

355

nuntium dicturus terram-cingenti Neptuno.

Prope autem stans verbis alatis eum allocutus-est:

Promtus nunc Danais, Neptune, auxiliare,

et ipsis gloriam præbe, parumper saltem, dum adhuc dormit

Jupiter: quoniam ipsi ego mollem soporem circumfudi:

360

Juno autem in amore eum decepit ut-dormiret.

Sic fatus, hic quidem abiit ad inclytas nationes hominum:

illum vero adhuc magis impulit ad-auxiliandum Danais.

Statim autem is inter primos longe prosiliens hortabatur:

Argivi, etiamne rursus concedimus Hectori victoriam

365

Priamidæ, ut naves capiat, et gloriam referat?

at is quidem sic existimat, et gloriatur, quia Achilles

navibus in cavis manet iratus corde.

Illius tamen non magnum desiderium erit, si quidem ceteri

nos excitemur ad-defendendum nos-invicem.

370

Sed agite, sicut ego dixero, obsequamur omnes.

Clypeis, quotquot optimi sunt in exercitu atque maximi,

induti, capitaque fulgentibus galeis

tecti, manibusque longissimas hastas tenentes,

eamus: atque ego præibo; neque omnino opinor,

375

Hectorem Priamiden mansurum, admodum licet promtum.

[Quicunque autem vir pugna strenuus est, gestatque parvum scutum humero,

imbelliori viro det, ipse vero scutum majus subeat.]

Sic dixit: hi autem ei maxime auscultarunt atque obsecuti-sunt.

Hos ipsi reges instruebant, vulnerati licet,

380

Tydides, Ulyssesque, et Atrides Agamemno:

obeuntes autem copias omnes, Martia arma commutabant.

Fortia fortis induebat, deteriora autem imbelliori dabat.

Ac postquam induerant sibi circa corpus coruscum æs,

profecti-sunt ire: præibatque eis Neptunus concussor-terræ,

385

horrendum ensem longum habens in manu robusta,

similem fulguri: quali non fas est congredi

in pugna perniciosa, sed metus ejus reprimit viros.

Trojanos vero ex-altera-parte instruebat splendidus Hector.

Tum vero gravissimum certamen pugnæ intenderunt

390

cæruleus-crinibus Neptunus, et splendidus Hector;

nempe hic quidem Trojanis, ille vero Achivis auxilians.

Exundavit autem mare ad tentoriaque navesque

Argivorum: ipsi autem congrediebantur intenti clamore.

Nec maris unda tantum boat ad terram,

395

ex ponto impulsu flatu Boreæ gravi;

neque ignis tantus est crepitus ardentis,

montis in saltibus, quando exoritur crematurus silvam;

nec ventus tantum in quercubus alte-comantibus

insonat, qui maxime vehementer fremit sæviens:

400

quantus inde Trojanorum et Achivorum erat clamor,

horrende vociferantium, quando in se-invicem ruerent.

In-Ajacem vero primus jaculatus-est splendidus Hector

hasta, quippe conversus-erat recta in ipsum; neque aberravit;

sed eum percussit qua duo baltei circa pectora extensi-erant,

405

alter quidem scuti, alter vero ensis argenteis-clavis-ornati:

hi ei tutati-sunt tenerum corpus. Iratus-est autem Hector,

quod sibi telum velox irritum evolarat e-manu;

retroque sociorum in agmen cessit, mortem evitans.

Hunc quidem deinde abeuntem magnus Telamonius Ajax

410

saxo, quæ sane multa, velocium retinacula navium,

ad pedes pugnantium passim volvebantur; horum uno sublato,

in-pectus percussit super scuti-orbem, prope collum:

turbinis autem instar id concitavit immittens, rotatumque-est circumcirca.

Ut vero quum a plaga patris Jovis procidit quercus

415

radicitus, teter autem sulfuris gignitur odor

ex ea: eumque non-amplius sustinet animus, qui viderit

prope stans; durum vero est Jovis magni fulmen:

sic cecidit Hectoris celeriter humi robur in pulveribus.

Manu autem amisit hastam, et super eo scutum secutum-est,

420

et galea; circaque ipsum sonitum-dedere arma varia ære.

Illi vero magnum clamantes accurrebant, filii Achivorum,

sperantes se eum tracturos ad se; jaculabanturque crebra

spicula; at nemo potuit pastorem virorum

nec cominus- nec eminus-ferire; prius enim circumstetere eum fortissimi,

425

Polydamasque, et Æneas, et divinus Agenor,

Sarpedonque, princeps Lyciorum, et Glaucus eximius:

ceterorumque nullus ipsum neglexit, sed ante

ipsum clypeos orbiculatos tenebant; eumque socii

manibus sublatum portabant ex pugna, donec pervenit ad-equos

430

veloces, qui ei post pugnam et prælium

stabant, aurigamque et currum varium habentes:

qui eum urbem versus portabant graviter gementem.

Sed quando jam ad-vadum pervenere pulcre-fluentis fluvii,

Xanthi vorticosi, quem immortalis genuit Jupiter:

435

ibi illum e curru admoverunt terræ, eique aquam

adfuderunt; ille autem spiritum-recepit, et suspexit oculis;

sedensque in genua, nigrum sanguinem evomuit:

iterum vero retro lapsus-est in-terram, eique oculos

nox obtexit nigra; telum vero adhuc animum domabat.

440

Argivi autem, ut jam viderunt Hectorem seorsum euntem,

vehementius in Trojanos irruerunt, memineruntque pugnæ.

Tunc longe primus Oilei filius velox Ajax

Satnium vulneravit hasta insiliens acuta,

Enopiden, quem quidem nympha peperit Nais eximia

445

Enopi armenta-pascenti ad ripas Satnioentis:

hunc quidem Oiliades hasta-inclytus, prope accedens,

vulneravit ad ile: is vero cecidit-resupinus, superque eo

Trojani et Danai commiserunt acrem pugnam.

Super eo autem Polydamas hastam-vibrans accessit ultor

450

Panthoides; percussitque Prothoenorem dextrum in-humerum,

filium Areilyci; per humerum autem valida hasta

penetravit: hic vero in pulvere lapsus prehendit terram palma

Polydamasque vehementer super-eo-gloriatus-est, altum clamans:

Neutiquam puto magnanimi Panthoidæ

455

manu e robusta vanum exsiliisse telum,

sed id aliquis Argivorum recepit corpore: et ipsum puto

ei ut baculo innitentem, descensurum in domum Plutonis.

Sic dixit: Argivis autem dolor exortus-est, eo gloriante,

Ajaci vero maxime bellicoso animum commovit,

460

Telamoniadæ: hunc enim Prothoenor cecidit proxime.

Statim autem in abeuntem jaculatus-est hasta fulgenti:

Polydamas vero ipse quidem evitavit mortem nigram,

in-obliquum absiliens: excepit autem ictum Antenoris filius

Archelochus: huic enim dii destinarant interitum.

465

Hunc percussit, capitisque et cervicis in commissura,

extremam-ad-vertebram; atque ambos discidit nervos:

hujus vero multo prius caput, osque, naresque

solo allapsa-sunt, quam tibiæ et genua cadentis.

Ajax autem vicissim inclamavit eximio Polydamanti:

470

Perpende, Polydama, et mihi verum dic:

an non hic vir pro Prothoenore vicissim occidi

dignus? non quidem mihi ignavus videtur neque ex ignavis;

sed frater Antenoris equûm-domitoris,

vel filius: ipsi enim genere proxime similis-videbatur mihi.

475

Sic dixit, bene eum cognoscens: Troas vero dolor cepit animo.

Tunc Acamas Promachum Bœotium vulneravit hasta,

fratrem circumeundo-protegens, quem is subtrahebat pedibus.

Super-hoc Acamas vehementer gloriabatur, altum clamans:

Argivi sagittarii, minarum insatiabiles,

480

haud sane solis laborque erit et luctus

nobis, sed aliquando sic occidemini et vos.

Perpendite, ut vobis Promachus domitus dormiat

hasta mea, quo nequaquam fratris certe ultio

diu insoluta sit: quare et quivis optet vir

485

fratrem in ædibus piaculi vindicem sibi relinqui.

Sic dixit: Argivis autem dolor obortus-est, eo gloriante;

Peneleo vero maxime bellicoso animum commovit;

ruit autem in-Acamantem: ille tamen non sustinuit impetum

Penelei regis; is vero (Peneleus) vulneravit Ilioneum,

490

filium Phorbantis divitis-pecorum, quem maxime

Mercurius Trojanorum diligebat, et possessiones ei dederat:

sub hoc autem mater unicum peperit Ilioneum:

quem tunc sub supercilio vulneravit Peneleus ad oculi radices,

excussitque pupillam; hasta vero per oculum penitus

495

et per occipitium transiit: hic autem desedit, manibus porrectis

ambabus. Peneleus vero stricto ense acuto,

cervicem mediam feriit, deturbavitque humi,

ipsa cum casside, caput: adhuc tamen valida hasta

erat in oculo: ille autem dixit, tanquam papaveris-capite sublato,

500

denuntiavitque Trojanis, et glorians verba fecit:

Renunciate mihi, Trojani, illustris Ilionei

patri caro et matri, ut-lugeant in ædibus:

neque enim Promachi uxor Alegenoridæ,

viro caro, reverso, se-læto-vultu-offeret, quando demum

505

ex Troja cum navibus revertemur filii Achivorum.

Sic dixit: hosque omnes subtus tremor cepit in-genubus;

circumspectabatque unusquisque, qua effugiat gravem perniciem.

Dicite nunc mihi, Musæ cœlestes domos tenentes,

quisnam primus cruentas exuvias Achivorum

510

sustulerit, postquam inclinavit pugnam inclytus Neptunus.

Ajax quidem primus Telamonius Hyrtium vulneravit,

Gyrtiaden, Mysorum ductorem magnanimorum:

Phalcem autem Antilochus, et Mermerum occisos spoliavit:

Meriones autem Morynque et Hippotionem interfecit:

515

Teucer vero Prothoonemque peremit, et Peripheten;

Atridesque deinde Hyperenorem, pastorem virorum,

vulneravit ad ile; intestina autem æs penitus hausit

dilacerans, animaque per inflictum vulnus

erupit propulsa; illi autem tenebræ oculos texerunt.

520

Plurimos vero Ajax interfecit, Oilei velox filius;

non enim ei quisquam par ad-insequendum pedibus erat,

viris fugientibus, quando Jupiter fugam immitteret.