The Project Gutenberg E-text of Odyssea, by Homer

Quando autem mane-genita apparuit roseis-digitis Aurora,

surrexit inde e lecto Ulyssis dilectus filius, et

vestes sibi-induit: ac gladium acutum suspendit ab-humero,

pedibus autem sub nitidis ligavit pulcra calceamenta;

profectusque-est ire e cubiculo, deo similis coram.

Continuo autem præcones argutos jussit

convocare ad-concionem capite-comantes Achivos.

Hi quidem convocabant: illi vero congregabantur perceleriter.

Ac postquam convenerant, in-unumque-congregati-erant,

profectus-est ire in concionem; manu autem tenebat æream hastam;

non solus, simul eum canes pedibus veloces sequebantur:

divinam autem in-eum gratiam defundebat Minerva.

Ipsum vero omnes cives advenientem admirabantur:

consedit autem in patris sella; cesseruntque [TR1] ei senes.

His vero deinde heros Ægyptius cœpit concionari,

qui jam senio incurvus erat et plurima norat.

Etenim hujus dilectus filius cum divino Ulysse

ad Ilium generosis-equis-fœcundum ierat cavis in navibus,

Antiphus bellator: illum vero sævus interfecit Cyclops

in spelunca cava, ultimamque sibi paravit cœnam.

Tres vero ei alii erant: et unus quidem inter-procos versabatur,

Eurynomus; duo autem curabant paterna opera:

sed neque sic illius oblitus-erat, lugens et dolens.

His ille lacrimans concionatus-est, et dixit:

Audite jam nunc me, Ithacenses, quodcunque dixero;

neque unquam a-nobis concilium factum-est, nec consessus,

ex quo Ulysses divinus abiit cavis in navibus.

Nunc vero quis huc congregavit? quem necessitas tantum incessit

sive juniorum virorum sive eorum qui seniores sunt?

an aliquem nuntium de-exercitu audivit veniente,

quem nobis clare enarret, quum prior audiverit?

an quippiam publicum aliud declarat et concionatur?

probus mihi videtur esse, utilis civis. Utinam ei ipsi

Jupiter bonum perficiat, quodcunque mente sua cogitat!

Sic ait: gaudebat autem omine Ulyssis carus filius,

nec inde diu sedit, sed cepit-impetum concionandi;

stetitque in-media concione; sceptrum autem ei imposuit in-manum

præco Pisenor, prudentia consilia sciens.

Primum deinde senem alloquens dixit:

O senex, non procul hic est vir (statim autem cognosces ipse),

qui populum congregavi; potissimum autem me dolor incessit.

Neque ullum nuntium de-exercitu audivi veniente,

quem vobis clare enarrem, quum prior audiverim:

neque quicquam publicum aliud declaro nec concionor;

sed meum ipsius negotium: quod mihi malum incidit domui,

duplex: unum, quod patrem strenuum perdidi, qui olim inter vos

ipsos imperabat, paterque velut, mitis erat;

nunc autem etiam longe majus, quod jam brevi domum omnem

prorsus evertet, victumque nostrum plane disperdet.

Matri meæ proci ingruerunt nolenti,

eorum virorum cari filii, qui hic quidem sunt principes:

qui patris ipsius in domum reformidant ire

Icarii, ut ipse dotet filiam,

detque cui voluerit et qui ipsi gratus venerit.

Illi vero in nostram domum commeantes diebus omnibus,

boves mactantes, et oves, et pingues capras,

splendide-convivantur, bibuntque nigrum vinum

temere: nostra vero plurima absumuntur. Non enim adest vir,

qualis Ulysses erat, qui malum a domo arceat.

Nos vero neutiquam sumus tales qui-arceamus: (profecto inde

ignavique reperiemur, ac non periti roboris:)

aliter certe malum arcerem, siquidem mihi vis adesset.

Non enim jam tolerabilia facinora patrata-sunt, neque honeste

domus mea periit; indignemini et ipsi,

aliosque revereamini vicinos homines,

qui circumhabitant: deorum vero timete iram,

ne-quid rependant, irati propter-mala facinora.

Oro et per-Jovem Olympium, et per Themidem,

quæ hominum concilia et solvit et cogit.

abstinete, amici, et me solum sinite dolore mœsto

affligi: nisi forte quippiam pater meus, probus Ulysses,

infensus malis affecit bene-ocreatos Achivos;

quæ mihi rependentes, malis me afficite infensi,

istos incitantes. Mihi vero satius esset,

vos absumere opesque-reconditas proventumque:

si vos comedissetis, fortasse olim etiam retributio foret.

Tamdiu enim per urbem vos insectaremur verbis,

bona repetentes, donec omnia reddita-essent:

nunc vero mihi insanabiles dolores injicitis animo.

Sic ait iratus, ac sceptrum projecit in-terram,

lacrimas profundens: commiseratio autem cepit populum omnem.

Tunc ceteri quidem omnes taciti erant, nec quisquam ausus-est

Telemacho verbis respondere asperis;

Antinous vero ipsum solus respondens allocutus-est:

Telemache altiloque, animi impotens, quid locutus-es,

nos dedecorans! vis vero nobis maculam inferre.

Tibi autem neutiquam proci Achivorum in-causa sunt,

sed cara mater, quæ sane perquam versutias callet.

Jam enim tertius est annus, citoque aderit quartus,

ex quo eludit animum in pectoribus Achivorum.

Omnes quidem sperare-facit, et promittit viris singulis,

nuntios mittens; mens autem ei alia cogitat.

Ipsa vero dolum hunc alium in mente excogitavit:

exorsa magnam telam in ædibus texebat,

subtilem et immensam; continuoque nos allocuta-est:

juvenes, mei proci, quandoquidem obiit divinus Ulysses,

manete, urgentes meas nuptias, donec vestem

perfecero (ne mihi vana fila pereant)

Laerti heroi sepulcralem; in tempus quo ipsum

100

fatum triste abstulerit longum-sternentis mortis;

ne-qua me in populo mulierum-Achivarum culpet,

si absque tegumento jaceat, multa qui-possedit.

Sic ait; nobis vero inde ei obsecutus-est animus generosus.

Atque ibi interdiu quidem texebat magnam telam,

105

per-noctes vero dissolvebat, postquam faces sibi-apposuerat.

Sic triennio quidem latebat dolo, et persuadebat Achivis:

sed quum quartus venit annus, et advenerunt horæ,

tum vero demum aliqua dixit mulierum, quæ bene norat,

et ipsam dissolventem invenimus pulcram telam.

110

Sic eam quidem perfecit, etiam nolens, per necessitatem.

Tibi vero sic proci respondent, ut scias

ipse tuo animo, sciantque omnes Achivi.

Matrem tuam dimitte; jube autem ipsam nubere

illi, cuicunque pater jusserit, et qui placuerit ipsi.

115

Si vero adhuc vexabit multo tempore filios Achivorum,

ea cogitans in animo, quæ ei abunde dedit Minerva,

operaque scire præpulcra, et mentem bonam,

et versutias, quales nondum ullam audivimus nec veterum

earum quæ olim fuerunt pulcris-comis Achivæ,

120

Tyroque, Alcmeneque, pulcramque-coronam-gerens Mycene:

harum nulla similia commenta Penelopæ

norat: at hoc quidem probum non cogitavit:

tandiu igitur victumque tuum et bona edent,

quamdiu illa hunc habebit animum, quem illi nunc

125

in pectoribus posuere dii: magnam quidem gloriam sibi

comparat, at tibi desiderium multi victus (divitiarum):

nos vero nec ad negotia nostra prius ibimus, nec usquam alio,

antequam ipsa nupserit Achivorum cuicunque voluerit.

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

130

Antinoe, nullo-modo fas-est ex-ædibus invitam expellere

quæ me peperit, quæ me enutrivit; pater autem meus alibi terræ,

vivit ille, vel mortuus-est: durum vero me multa reddere

Icario, si ipse volens matrem dimisero.

Ex patre enim mala patiar, aliaque deus

135

dabit; quippe mater odiosas imprecabitur Furias,

a-domo discedens; reprehensio vero mihi ex hominibus

erit: itaque nunquam hunc ego sermonem dicam.

Vester vero siquidem animus indignatur ipsorum,

exite mihi domo, aliasque parate dapes,

140

vestra bona comedentes, alternantes per domos.

Si vero vobis videtur hoc satius et melius

esse, viri unius victum impune perdere,

absumite; ego vero deos invocabo sempiternos,

si unquam Jupiter dederit vindictæ opera fieri:

145

inulti forte deinde intra domos perieritis.

Sic ait Telemachus: huic vero duas-aquilas late-sonans Jupiter

ex-alto a vertice montis demisit volantes.

Hæ autem aliquamdiu quidem volabant cum flatibus venti,

propinquæ invicem, contendentes alis:

150

sed quum jam ad-mediam concionem clamosam pervenissent,

ibi in-gyrum-flexæ concusserunt alas densas,

aspexeruntque omnium capita, portendebantque mortem:

atque ut-se-laniarant unguibus circa malas et colla,

ad-dextram volarunt perque ædes et per urbem ipsorum.

155

Admirati-sunt autem aves, postquam viderunt oculis,

agitaruntque in animo, quæ perfectum-iri imminebat.

Inter-hos vero et locutus-est senex heros Halitherses

Mastorides: hic enim solus æquales superabat

auguria dijudicando et fatalia edicendo:

160

hic ipsis bene-cupiens concionatus-est et dixit:

Audite jam nunc me, Ithacenses, quodcunque dixero:

procis vero potissimum significans hæc dico.

Illis enim ingens periculum imminet: non enim Ulysses

diu seorsum ab-amicis suis aberit; sed alicubi jam,

165

prope quum-sit, his cædem et fatum struit

omnibus; pluribus vero etiam aliis malum erit,

qui habitamus Ithacam undique-conspicuam. Sed longe ante

consideremus, quomodo ipsos compescamus: ii vero etiam per-se

quiescant: etenim ipsis continuo hoc utilius est.

170

Non enim inexpertus vaticinor, sed bene sciens:

etenim illi dico perfecta-esse omnia,

ut ei narraveram, quando ad-Ilium ascendebant

Argivi, cumque ipsis abiit ingeniosus Ulysses:

dixi, eum mala multa passum, amissisque omnibus sociis,

175

incognitum omnibus, vicesimo anno

domum venturum: hæc jam nunc omnia perficiuntur.

Hunc rursus Eurymachus, Polybi filius, contra allocutus-est:

o senex, eia age nunc vaticinare tuis liberis,

domum profectus, ne forte quid mali patiantur in-posterum:

180

hæc autem ego te longe sum præstantior vaticinatu.

Aves vero multæ sub radiis solis

volitant, neque omnes sunt fatales; ceterum Ulysses

periit procul: utinam etiam tu periisse cum illo

deberes: non tanta vaticinans concionareris,

185

nec Telemachum iratum sic incitares,

tuæ domui donum exspectans, si quod præbeat.

Sed tibi edico, quod et perfectum erit:

si juniorem virum, veteraque multaque sciens,

deceptum verbis incitaveris ad-irascendum,

190

ei quidem ipsi primum perniciosius erit;

[efficere autem omnino nihil poteris illorum gratia:]

tibi vero, senex, mulctam infligemus, quam in animo

luens ægre-feras: gravisque tibi erit dolor.

Telemacho autem in primis ego suadebo ipse:

195

matrem suam ad patris domum jubeat redire;

ei vero ibi nuptias facient, et parabunt dotem

amplam valde, quantam convenit caram filiam comitari.

Non enim antea quieturos puto filios Achivorum

a-conjugii-ambitu molesto; quia neminem timemus omnino,

200

nec sane Telemachum, valde licet multiloquus sit:

neque vaticinium curamus, quod tu, senex,

loqueris irritum; odio-eris autem adhuc magis.

Bona vero rursus male absumentur, neque unquam patria

erunt, dum hæc (Penelope) differat Achivos

205

suis nuptiis; nos vero rursus, exspectantes diebus omnibus,

propter virtutem contendimus, neque ad alias

imus, quas conveniens ducere est unicuique.

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

Eurymache atque alii quotquot proci estis generosi,

210

de-istis quidem non vos amplius oro, neque concionor:

jamjam enim hæc sciunt dii et omnes Achivi.

Sed age mihi date navem celerem, et viginti socios,

qui mihi hinc et illinc pertranseant viam maris.

Proficiscar enim in Spartam et in Pylum arenosam,

215

reditum sciscitaturus patris diu absentis,

si quis mihi dicat mortalium, aut rumorem audiam

ex Jove, quæ potissimum fert famam hominibus.

Si quidem patris vitam et reditum audivero,

sane, vexatus licet, adhuc perduraverim in-annum:

220

si vero mortuum audivero, neque amplius superstitem,

reversus jam inde caram in patriam terram,

tumulum illi aggeram, et parentalia perficiam

plurima, quanta decet, et viro matrem dabo.[TR2]

Ille quidem sic locutus consedit. His autem surrexit

225

Mentor, qui Ulyssis eximii erat sodalis;

et is ei proficiscens in navibus, commisit domum totam,

utque-parerent seni, et ipse firme omnia custodiret:

qui-ipsis bene-cupiens concionatus-est et dixit:

Audite jam nunc me, Ithacenses, quodcunque dixero:

230

ne quis amplius benignus, mansuetus et mitis sit

sceptriger rex, neque mente justa sciens,

sed semper difficilisque sit, et injusta faciat.

Adeo nullus recordatur Ulyssis divini

civium, quibus præfuit, paterque velut mitis erat.

235

Verum enimvero procos superbos nequaquam invideo

committere facinora violenta malis-consiliis mentis:

sua enim objectantes capita comedunt violenter

domum Ulyssis, quem non-amplius putant rediturum-esse.

Nunc autem cetero populo succenseo, quod-adeo omnes

240

sedeatis muti, ac neutiquam adorientes verbis

pauciores procos compescatis, multi quum-sitis.

Hunc autem Evenorides Leocritus contra allocutus-est:

Mentor noxie, ingenio stolide, quale locutus-es,

nos adhortans ut-compescant! Difficile vero erit

245

viris etiam pluribus pugnare nobiscum de convivio.

Etenim si Ulysses Ithacensis ipse adveniens

convivantes per domum suam procos illustres

expellere domo cogitaret in animo,

non ipso lætaretur uxor, quantumvis valde desiderans,

250

veniente; sed is ibi sævam mortem obiret,

si cum-pluribus pugnaret; tu vero non recte locutus-es.

Sed age, cives quidem dispergamini ad opera unusquisque;

huic autem properabit Mentor iter, et Halitherses,

qui ei a principio paterni sunt amici.

255

Sed, puto, etiam diu sedens, nuntios

percontabitur in Ithaca; perficiet vero iter hoc nunquam.

Sic igitur locutus-est, solvitque concionem celerem.

Atque hi quidem dispergebantur suam ad domum quisque:

proci vero ad ædes iverunt divini Ulyssis.

260

Telemachus autem seorsum profectus ad litus maris,

manus quum-lavisset e-cano mari, supplicabat Minervæ:

Audi me, qui heri deus venisti nostram domum,

et me in navi jussisti per obscurum pontum,

reditum sciscitaturum patris diu absentis,

265

proficisci: hæc vero omnia impediunt Achivi,

proci autem potissimum, male superbientes.

Sic ait precans: prope autem illum venit Minerva,

Mentori similis tum corpore, tum etiam voce;

et eum compellans verbis alatis allocuta-est:

270

Telemache, neque in-posterum ignavus eris, nec imprudens.

Si quidem tibi tui patris instillatus-est animus fortis,

qualis ille erat ad-perficiendum opusque dictumque,

non tibi deinde vanum iter erit, neque irritum:

si vero non illius es filius et Penelopes,

275

non te-quidem deinde spero perfecturum-esse quæ moliris.

Pauci etenim filii similes patri sunt;

plerique pejores, pauci vero patre meliores.

Sed quoniam neque in-posterum ignavus eris nec imprudens,

nec te penitus prudentia Ulyssis reliquit,

280

spes tibi deinceps est te perfecturum hæc opera.

Ideo nunc procorum quidem sine consiliumque mentemque

insipientium, quoniam neutiquam prudentes, nec justi sunt;

neque omnino sciunt mortem, ac fatum atrum,

quæ jam illis imminet, die uno omnes ut-pereant.

285

Tibi vero profectio non-amplius longe aberit quam tu moliris.

Talis enim tibi amicus ego paternus sum,

qui tibi navem celerem parabo, et simul comitabor ipse.

Sed tu quidem ad domos profectus procis intersis,

apparaque viatica et vasis conde singula,

290

vinum in amphoris, et farinam, medullam hominum,

utribus in densis; ego vero per populum socios

statim voluntarios colligam: sunt autem naves

multæ in circumflua Ithaca, novæ et veteres:

harum quidem tibi ego providebo eam quæ optima sit;

295

statimque instructam deducemus in-latum mare.

Sic dixit Minerva, filia Jovis: neque amplius diu

Telemachus morabatur, postquam deæ audiverat vocem.

Profectusque-est ire ad domum, suo mœstus animo:

invenit autem procos superbos in ædibus,

300

capras excoriantes, porcosque assantes in aula.

Antinous autem ridens obviam ivit Telemacho;

inque ejus hæsit manu, verbumque dixit et elocutus-est:

Telemache altiloque, animi impotens, ne-quid tibi aliud

in pectoribus malum sit-curæ opusque verbumque,

305

sed mihi ede, et bibe, sicut antea quidem.

Ista autem tibi plane omnia perficient Achivi,

navem, et delectos remiges, ut ocyus pervenias

in Pylum divinam, ad-quærendam inclyti patris famam.

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

310

Antinoe, nequaquam licet insolentibus cum vobis

convivarique invitum, et lætari quietum.

An non satis est, quod antea absumsistis multas et eximias

possessiones meas, proci; ego autem adhuc infans eram?

Nunc vero quum jam adultus sum, et aliorum orationem audiens

315

percipio, et jam mihi augescit intus animus,

tentabo, quomodo vobis malum fatum immittam,

sive Pylum profectus, sive hic, hoc in populo.

Proficiscar quidem (neque vanum iter erit, quod dico),

in-aliena-navi; neque enim navis compos, nec remigum

320

fio: sic utique vobis visum-est melius esse.

Dixit, et ex manu manum traxit Antinoi

facile: proci autem per domum convivium apparabant.

Hi vero cavillabantur et illudebant ei verbis:

sic autem aliquis dicebat juvenum superbientium:

325

Profecto magnopere Telemachus cædem nobis molitur:

aut aliquos ex Pylo ducet auxiliatores arenosa,

aut ille etiam ex Sparta; quandoquidem sane cupit vehementer;

aut etiam in Ephyram vult, pinguem terram,

proficisci, ut inde mortifera venena afferat,

330

injiciatque crateri, et nos omnes perdat.

Alius autem rursus dicebat juvenum superbientium:

quis vero scit, an non et ipse profectus cava in navi,

longe ab-amicis pereat, errans, sicut Ulysses?

Sic etiam magis augeret laborem nobis:

335

bona enim omnia divideremus, domum vero tum

illius matri daremus habendam, atque ei, qui illam duxerit.

Sic dixere: ille vero in-alte-tectum penum descendit patris,

amplum, ubi cumulatum aurum et æs jacebat,

vestisque in cistis, abundeque odoriferum oleum:

340

ibique dolia vini veteris dulcis-potu

stabant, merum divinum potum in-se continentia,

ordine ad murum aptata: si-quando Ulysses

domum reverteretur, etiam dolores multos passus.

Clausiles vero impositæ-erant fores accurate aptatæ,

345

bifores: intus autem mulier proma noctesque diesque

erat, quæ omnia asservabat mentis magna-prudentia,

Euryclea, Opis filia Pisenoridæ.

Hanc tum Telemachus allocutus-est, in-penum vocatam:

Nutrix, age jam mihi vinum in amphoris hauri

350

suave, quale post illud dulcissimum est, quod tu servas,

illum exspectans infelicem, siquando venerit

generosus Ulysses, mortem et fatum elapsus.

Duodecim vero imple, et operculis apta omnes.[TR3]

Ac mihi farinam infunde bene-consutis utribus:

355

viginti autem sint mensuræ molitæ frumenti farinæ.

Ipsa vero sola scias: hæc autem conferta omnia adsint:

sub-noctem enim ego ea accipiam, quando jam

mater in superna-conclavia ascenderit, somnumque cogitarit.

Proficiscar enim in Spartam et in Pylum arenosam,

360

reditum sciscitaturus patris cari, sicubi audiero.

Sic dixit; ejulavit vero cara nutrix Euryclea,

et lugens, verbis alatis eum allocuta-est:

Cur vero tibi, care fili, in mente hæc cogitatio

est? quonam autem vis ire multam per terram,

365

solus quum-sis filius dilectus? ille vero periit longe a-patria,

generosus Ulysses, alieno in populo.

Hi vero tibi statim profecto mala machinabuntur posthac,

ut dolo pereas; hæc vero ipsi omnia divident.

Verum mane hic, tuis insidens; neque omnino te oportet

370

per pontum infructuosum mala pati, neque errare.

Hanc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

confide, nutrix: quippe nequaquam sine deo hoc consilium est.

Sed jura, te non matri caræ hæc dicturam,

priusquam quando undecimaque duodecimaque dies affuerit,

375

aut ipsa desiderarit, et me-discessisse resciverit:

ut ne flens corpus pulcrum lædat.

Sic igitur dixit; anus vero deorum magnum jusjurandum juravit.

Ac postquam juraverat, perfeceratque jusjurandum,

statim inde illi vinum in amphoris hausit;

380

atque ei farinam infudit bene-consutis utribus;

Telemachus vero domos ingressus, cum-procibus versabatur.

Tum rursus aliud cogitavit dea cæsiis-oculis Minerva;

Telemachoque assimilata urbem obibat quaquaversum,

et singulis viris astans dicebat sermonem:

385

vesperi vero ad navem celerem congregari jubebat.

Ipsa autem porro Noemonem, Phronii clarum filium,

poscebat navem celerem; ille vero ipsi lubens promisit.

Occiditque sol, obumbrabanturque omnes viæ.

Et tunc navem celerem in-mare protraxit, omniaque in ipsa

390

armamenta posuit, quæ naves bene tabulatæ ferunt;

statuitque in extremitate portus; circum autem strenui socii

frequentes congregabantur: deaque hortabatur singulos.

Tunc rursus aliud cogitavit dea cæsiis-oculis Minerva:

festinavit ire ad ædes Ulyssis divini;

395

ibi procis dulcem somnum infudit,

fallebatque bibentes; e-manibus ipsis excutiebat pocula.

Hi autem dormitum festinabant in urbem, neque amplius diu

sedebant, quia ipsis somnus palpebris incidebat.

Sed Telemachum allocuta-est cæsiis-oculis Minerva,

400

evocatum ex-ædibus bene-habitatis,

Mentori similis tum corpore, tum etiam voce:

Telemache, jam quidem tibi bene-ocreati socii

sedent ad-remigium, tuum exspectantes impulsum:

sed eamus, ne diutius differamus iter.

405

Sic igitur locuta præcessit Pallas Minerva

celeriter; ille autem continuo post vestigia ibat deæ.

Ac postquam ad navem devenerant et mare,

invenerunt deinde in litore capite-comantes socios.

Hos vero allocuta-est divina vis Telemachi:

410

Adeste, amici, viatica afferamus: omnia enim jam

conferta sunt in domo: mater vero mea neutiquam scit,

neque aliæ ancillæ; una autem sola rem audivit.

Sic igitur locutus præcessit; illi simul sequebantur.

Ipsi vero inde omnia ferentes bene-tabulata in navi

415

deposuerunt, ut præcepit Ulyssis carus filius.

Inde Telemachus navem conscendit, præibat autem Minerva,

navisque in puppe consedit; prope autem eam

sedebat Telemachus: illi vero retinacula solverunt;

atque etiam ipsi nave conscensa in transtris considebant.

420

His vero secundum ventum misit cæsiis-oculis Minerva,

acrem Zephyrum, sonantem per obscurum pontum.

Telemachus autem socios adhortatus [TR4] jussit

armamenta tractare: hi vero adhortanti auscultarunt.

Malum autem abiegnum cavam intra basem

425

statuerunt elevatum, et rudentibus colligarunt:

trahebantque vela alba bene-tortis loris-bubulis.

Flatu autem implevit ventus medium velum; ac fluctus circa

carinam ater valde resonabat, nave eunte:

hæc vero currebat per fluctum conficiens viam.

430

Quumque-ligassent inde armamenta celerem per navem nigram,

statuerunt crateras, coronatos vino:

libabantque immortalibus diis sempiternis;

ex omnibus vero potissimum Jovis oculis-cæsiæ filiæ.

Per-totam-noctem quidem illa et mane conficiebat iter.

Sol autem prorupit, relicto pulcro lacu,

cœlum in æreum, ut immortalibus luceret,

et mortalibus hominibus super almam terram:

illi autem ad-Pylum, Nelei bene-ædificatum oppidum,

pervenerunt; hi vero (Pylii) in litore maris sacra faciebant,

tauros totos-nigros, Neptuno cæruleis-capillis.

Novem autem consessus erant, quingeni vero in unoquoque

sedebant, et porriciebant in-singulis novem boves.

Quum hi viscera gustarunt, deoque femora incenderunt,

illi recta appellebant, atque vela navis æqualis

legerunt tollentes, ipsamque in-portu-statuere, egressique-sunt ipsi:

ac Telemachus nave egrediebatur: præibat autem Minerva.

Illum prior allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva:

Telemache, non tibi opus jam pudoris ne tantillum quidem:

ideo enim et pontum pernavigasti, ut audires

de-patre, ubi eum occultet terra, et quodnam fatum adierit.

Verum age nunc recta vade ad-Nestorem equûm-domitorem:

videamus, quodnam consilium in præcordiis absconditum-habeat.

Ora autem eum ipsum, ut vera dicat:

mendacium vero non dicet; valde enim prudens est.

Huic autem rursus Telemachus prudens contra locutus-est:

Mentor, quonam-modo jam accedam, quoque-modo salutabo ipsum?

neutiquam adhuc sermonum peritus-sum prudentium;

pudor vero est, juvenem virum seniorem interrogare.

Hunc vero rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva:

Telemache, alia quidem ipse in mente tua dispicies,

alia vero et deus suggeret; non enim puto

te diis invitis natumque-esse enutritumque.

Sic igitur locuta præivit Pallas Minerva

celeriter: ille vero continuo post vestigia ibat deæ.

Venere autem in Pyliorum virorum congregationemque et consessus.

Ibi Nestor sedebat cum filiis; circumque socii

convivium apparantes, carnes assabant, aliasque transfigebant.

Hi vero, ut hospites viderunt, conferti venerunt omnes,

manibusque prehensabant, et considere jubebant.

Primus Nestorides Pisistratus prope accedens,

utrorumque prehendit manum ipsosque collocavit ad epulas,

pellibus in mollibus, super arenas marinas,

juxtaque fratrem Thrasymedem, et patrem suum.

Præbuit autem inde viscerum partes, infundebatque vinum

aureo poculo: propinans vero allocutus-est

Palladem Minervam, filiam Jovis ægidem-tenentis:

Supplica nunc, o hospes, Neptuno regi;

hujus enim in-epulas incidistis, huc profecti.

Ac postquam libaveris et supplicaveris, qua fas est,

da et huic deinde poculum dulcis vini

ad-libandum; quoniam et hunc puto immortalibus

supplicare: omnes enim diis indigent homines.

Sed junior est, ætasque-ejus-eadem mecum ipso:

propterea tibi priori dabo aureum poculum.

Sic locutus in manibus deæ posuit poculum dulcis vini:

gaudebat autem Minerva prudenti viro justo,

eo-quod ipsi priori præbuerat aureum poculum.

Statimque supplicavit multa Neptuno regi:

Audi, Neptune terram-continens, neu dedigneris

nobis supplicantibus perficere hæc opera.

Nestori quidem omnium-primo et filiis gloriam præbe:

ac deinde ceteris da gratam remunerationem,

cunctis Pyliis, ob-inclytam hecatombam.

Da vero etiam Telemachum et me re-confecta redire,

cujus-gratia huc venimus celeri cum nave nigra.

Sic igitur jam precabatur, et ipsa omnia perficiebat;

dedit vero Telemacho pulcrum poculum duplex.

Eodemque ipso-modo supplicavit Ulyssis carus filius.

Hi autem ut assarant carnes superiores et igni extraxerant

partibus distributis, epulabantur splendidas epulas.

Ac postquam potus et cibi desiderium exemerant,

illis inde sermonem exorsus-est Gerenius eques Nestor:

Nunc jam decentius est inquirere et interrogare

hospites quinam sint, postquam saturati-sunt cibo.

O hospites, quinam estis? unde navigatis humidas vias?

utrum ob aliquod negotium, an temere vagamini,

tanquam prædones, per mare; qui-quidem errant,

animas objectantes, malum alienis ferentes?

Hunc rursus Telemachus prudens contra allocutus-est,

confidens: ipsa enim ei in animo confidentiam Minerva

posuit, ut illum de patre absente interrogaret:

[et ut ipsum gloria insignis inter homines haberet:]

O Nestore Nelide, magna gloria Achivorum,

interrogas, unde simus; ego vero tibi enarrabo.

Nos ex Ithaca sub-Neio sita venimus;

negotium autem hoc privatum est, non publicum, quod dico.

Patris mei famam latam inquiro, sicubi audiero,

divini Ulyssis audentis-animi; quem pridem aiunt,

una tecum pugnantem, Trojanorum urbem evertisse.

Alios enim omnes, quotquot cum-Trojanis pugnarunt,

audivimus, quo-in-loco unusquisque perierit sæva morte:

illius vero etiam mortem incognitam reddidit Saturnius.

Non enim quisquam potest clare dicere, ubinam perierit;

utrum ille in continenti domitus-sit a-viris infestis,

an etiam in pelago inter fluctus Amphitritæ.

Ideo nunc ad-tua genua venio, si velis

illius tristem mortem enarrare, sicubi videris

oculis tuis, aut alius orationem si-audiveris

errantis; valde enim ipsum ærumnosum peperit mater.

Nec quicquam mihi verecundans blandiaris, neu miserescens;

sed probe mihi narres, utcunque tibi-contigit videre.

Oro, si unquam tibi aliquod pater meus, strenuus Ulysses,

sive dictum, sive aliquod factum pollicitus perfecit

100

populo in Trojanorum, ubi passi-estis detrimenta Achivi:

horum nunc mihi memor-sis et mihi verum dicas.

Huic autem respondit deinde Gerenius eques Nestor:

o amice: quoniam me recordari-facis calamitatis, quam in illo

populo passi-sumus robore indomiti filii Achivorum;

105

sive quanta cum navibus per obscurum pontum

errantes ad prædam, quacunque duceret Achilles;

sive quanta etiam circa urbem magnam Priami regis

præli-fecimus; ibi vero inde occisi-sunt, quotquot optimi:

illic quidem Ajax jacet Mavortius, illic vero Achilles,

110

illic et Patroclus, diis belli auctor similis;

illic et meus dilectus filius, simul fortis et eximius,

Antilochus, supra-modum currendo velox ac pugnator;

aliaque multa præter hæc passi-sumus mala; quis illa

omnia enarraret mortalium hominum?

115

neque si vel quinquennio et sexennio hic-permanens

interrogaveris, quot illic passi-sunt mala divini Achivi:

prius tædio-affectus tuam ad-patriam terram perveneris.

Novennio enim ipsis mala machinati-sumus circumvenientes

omnigenis dolis: vix tandem finem-dedit Saturnius.

120

Ibi nullus unquam prudentia comparari contra

voluit, quippe valde multum eos superabat divinus Ulysses

omnigenis dolis, pater tuus; siquidem revera

illius gnatus es; admiratio me tenet aspicientem.

Profecto enim sermones quidem similes, nec putares

125

virum juniorem tantopere ipsi similiter loqui.

Ibi nempe usque quidem ego et divinus Ulysses,

neque unquam in concione diverse dicebamus, nec in consilio,

sed eundem animum habentes, mente et prudenti consilio

consultabamus, Argivis ut quam optima fierent.

130

At postquam Priami urbem destruximus excelsam,

abivimusque in navibus, deusque dispersit Achivos:

tunc sane Jupiter tristem in mente moliebatur reditum

Argivis: quia nequaquam prudentes neque justi

omnes erant; ideoque ipsorum multi malum fatum consecuti-sunt,

135

ira ex perniciosa Minervæ forti-patre-natæ,

quæ contentionem Atridas inter ambos posuit.

Hi vero convocatis ad concionem omnibus Achivis,

temere, at non ut decuerat, sub solem occidentem, post cœnam,

(ac venerant vino gravati filii Achivorum)

140

sermonem proferebant, cujus gratia populum congregarant.

Ibi nempe Menelaus jubebat omnes Achivos

reditus meminisse super lata dorsa maris:

nec-tamen Agamemnoni omnino placebat: volebat enim is

populum detinere, facereque sacras hecatombas,

145

ut illam Minervæ vehementem iram placaret;

stultus, neque istud noverat, quod iis non persuasurus esset.

Non enim subito deorum vertitur mens sempiternorum.

Sic hi quidem asperis sibi-vicissim-respondentes verbis

stabant: ac surrexere bene-ocreati Achivi,

150

clamore ingenti: bifariam autem ipsis placebat consilium.

Per-noctem quidem dormivimus, perniciosa mentibus cogitantes

mutuo: in nos enim Jupiter parabat damnum mali.

Mane autem alii quidem naves deduximus in mare divinum,

resque imposuimus, profundeque-cinctas mulieres.

155

Dimidia vero inde pars-populi se-continebat manens

illic, apud Atriden Agamemnonem, pastorem virorum:

dimidia autem conscensis navibus vela-dabamus; hæ autem valde cito

navigabant; stravit autem deus vastum pontum.

In Tenedum inde quum-venissemus, fecimus sacra diis,

160

domum festinantes; Jupiter vero nondum meditabatur reditum:

infestus, qui contentionem concitavit malam secundo iterum.

Alii quidem aversis iverunt navibus utrinque-recurvis,

qui circa Ulyssem erant regem prudentem, variis-consiliis-instructum,

rursus Atridæ Agamemnoni gratificantes.

165

Sed ego cum navibus confertis, quæ me sequebantur,

fugi, quoniam cognoscebam, quod jam mala meditabatur deus.

Fugit porro Tydei filius Mavortius, excivitque socios;

sero vero tandem ad nos venit flavus Menelaus,

in Lesbo autem invenit de-longa navigatione deliberantes:

170

utrum supra Chium iremus asperam,

insulam versus Psyriam, ipsam a sinistris habentes;

an infra Chium, propter ventosum Mimantem.

Rogabamus autem deum, ut-ostenderet signum; atque nobis

ostendit, et jussit pelagus medium in Eubœam

175

secare, ut quam-celerrime infortunium effugeremus.

Ortus-est autem stridulus ventus spirare: naves vero valde cito

piscosas vias percurrerunt, ad Geræstumque

nocturnæ deductæ-sunt: Neptuno autem taurorum

multa femora igni imposuimus, pelagus magnum emensi.

180

Quartus dies erat, quando in Argo naves æquales

Tydidæ socii Diomedis equûm-domitoris

statuere: atque ego Pylum versus cursum tenui; nec unquam desiit

ventus, postquam primum deus dimisit flaturum.

Sic veni, dilecte fili, inscius; nec quicquam scio

185

de-illis, et qui servati-sint Achivorum, quique perierint.

Quæcunque autem in ædibus sedens nostris

audivi, qua fas est, doceberis, nec te celabo.

Bene quidem Myrmidonas dicunt rediisse hastis-exercitatos,

quos ducebat Achillis magnanimi præclarus filius:

190

bene etiam Philocteten, Pæantis illustrem filium:

omnes porro Idomeneus in-Cretam duxit socios,

qui fugerunt ex bello, pontusque ei nullum abstulit.

Atriden vero et ipsi auditis, procul quanquam estis,

utque venit, utque Ægisthus ei molitus-est tristem interitum.

195

Sed sane ille quidem graviter luit.

Adeo bonum est, et filium interemti relictum-esse

viri; quoniam et ille ultus-est patris-occisorem

Ægisthum dolosum, qui ei patrem inclytum interfecerat.

Et tu, amice, (valde enim te video pulcrumque magnumque)

200

fortis esto, ut aliquis tibi et posterorum bene dicat.

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

o Nestor Nelide, magna gloria Achivorum,

et abunde ille quidem ultus-est, et ei Achivi

deferent gloriam amplam, quæ et posteris innotescat.

205

Utinam enim mihi tantam dii potentiam dedissent,

ut-ulciscerer procos de-injuria molesta,

qui mihi contumeliose-agentes, improbissima machinantur.

Sed non mihi hujusmodi destinarunt dii felicitatem,

patrique meo et mihi: nunc vero opus-est pati omnino.

210

Huic autem respondit deinde Gerenius Nestor:

o amice: quandoquidem hæc me recordari-fecisti et protulisti:

aiunt procos tuæ matris gratia multos

in ædibus, invito te, mala machinari.

Dic mihi, num lubens subigeris, an-te quidem cives

215

odio-habent in populo, sequentes dei vocem?

Quis vero scit, an non aliquando eorum violentiam ulciscatur reversus,

sive ipse solus, sive et universi Achivi?

Si enim te sic vellet amare cæsiis-oculis Minerva,

quemadmodum tunc Ulyssis curam gerebat gloriosi,

220

populo in Trojanorum, ubi passi-sumus dolores Achivi

(non enim unquam vidi usque-adeo deos manifeste amantes,

quemadmodum illi manifeste astitit Pallas Minerva):

si te adeo vellet amare, curaretque animo,

tum aliquis (quivis) illorum utique oblivisceretur nuptiarum.

225

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

o senex, nunquam hanc rem perfectum-iri existimo:

nimis enim magnum dixisti; stupor me tenet; non mihi-certe

speranti ea contingeret, ne si quidem dii sic vellent.

Hunc vero rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva:

230

Telemache, quale tibi dictum effugit septum dentium!

Facile deus, volens, etiam e-longinquo virum servarit.

Malim vero ego, etiam dolores multos passus,

domumque redire, et reditus diem videre,

quam, reversus, perire ad-focum meum, ut Agamemno

235

periit sub Ægisthi dolo et suæ uxoris.

Verum enimvero mortem omnibus-æque-gravem ne dii quidem ipsi

etiam ab-amato viro possunt arcere, quando eum

fatum perniciosum corripuerit longum-sternentis mortis.

Hunc autem rursus Telemachus prudens contra allocutus-est:

240

Mentor, ne-amplius hæc inter-nos disseramus, mœsti quidem:

illi vero non-amplius reditus verus, sed ei jam

moliti-sunt immortales mortem et fatum atrum.

Nunc vero volo rem aliam inquirere et interrogare

Nestorem: quoniam novit jura et prudentiam præ-aliis.

245

Ter enim jam ipsum dicunt imperasse ævis virorum:

adeo mihi immortalis velut-videtur aspectu.

O Nestor Nelide, tu vero verum dic:

quomodo mortuus-est Atrides late-imperans Agamemno?

ubi Menelaus erat? quam vero illi machinatus-est mortem

250

Ægisthus dolosus? quoniam occidit se multo præstantiorem.

An non in-Argo erat Achaico Menelaus, sed alicubi alibi

errabat apud homines, ille vero sumto-animo interfecit?

Huic autem respondit deinde Gerenius eques Nestor:

profecto ego tibi, fili, vera omnia narrabo.

255

Nempe hoc ipse fere suspicaris, quemadmodum evenit.

Si viventem Ægisthum in ædibus deprehendisset

Atrides, a-Troja profectus, flavus Menelaus:

sane ei nec mortuo superfusam terram injecissent,

sed certe hunc canesque et aves dilaniassent,

260

jacentem in campo procul ab-Argo; neque ulla ipsum

deplorasset Achivarum: valde enim magnum molitus-erat facinus.

Nos enim illic multa obeuntes certamina,

sedebamus; ille vero securus in-secessu Argi equos-pascentis

multum Agamemnoniam uxorem demulcebat verbis.

265

Hæc vero primo quidem abnuebat facinus indignum,

divina Clytæmnestra; mente enim utebatur bona:

atque aderat etiam cantor vir, cui plurimum mandarat

Atrides, ad-Trojam proficiscens, ut-servet uxorem.

Sed quum jam ipsum fatum deorum irretivit ut-domaretur,

270

tum vero hunc quidem cantorem ducens in insulam desertam,

dereliquit avibus capturam et prædam futurum:

ipsam vero volens volentem duxit suam in-domum;

multa autem femora adolebat deorum sacris super aris,

multaque donaria suspendit, textiliaque, aurumque,

275

perfecto magno opere, quod nunquam sperasset animo.

Nos quidem enim simul navigabamus, a-Troja profecti,

Atrides Menelaus et ego, amice affecti invicem.

Sed quum ad-Sunium sacrum pervenissemus, promontorium Athenarum,

illic gubernatorem Menelai Phœbus Apollo

280

suis mitibus telis aggrediens occidit,

clavum in manibus currentis navis tenentem,

Phrontin Onetoriden; qui vincebat gentes hominum

nave gubernanda, quoties ingruebant procellæ.

Sic ille quidem illic detentus-est, deproperans licet iter,

285

ut socium sepeliret, et inferias faceret.

Sed quando jam et ille, profectus super obscurum pontum

in navibus cavis, Malearum ad-montem excelsum

pervenit properans: tum vero invisum iter late-sonans Jupiter

ei destinavit, stridulorumque ventorum flatum immisit,

290

fluctusque tumidos, ingentes, æquales montibus.

Illic disjunctis navibus, has quidem Cretæ admovit;

ubi Cydones habitabant, Iardani circa fluenta.

Est autem quædam lævis excelsaque in mare procurrens petra,

ad-fines Gortynis, in obscuro ponto;

295

hic Notus ingentem fluctum ad sinistrum promontorium pellebat,

in Phæstum; parvulus autem lapis magnum fluctum inhibet.

Hæ quidem eo venere: vix autem effugerunt mortem

viri: at naves ad saxa allisas fregerunt

fluctus: sed quinque naves cæruleis-proris

300

Ægypto admovit ferens ventusque et unda.

Sic ille quidem ibi plurimum victum et aurum congregans

errabat cum navibus apud alius-linguæ homines.

Interea vero ista Ægisthus molitus-est domi tristia,

occidens Atriden: subactus-est autem populus sub illo.

305

Septennium vero is imperavit divitibus Mycenis;

at octavo anno ei in-perniciem venit divinus Orestes

retro ab-Athenis; atque interfecit patris-occisorem,

Ægisthum dolosum; qui illi patrem inclytum interfecerat.

Atque hic quum hunc occidisset, dedit cœnam-sepulcralem Argivis

310

matrisque invisæ et imbellis Ægisthi:

eodemque-die ei supervenit bello strenuus Menelaus,

plurima bona vehens, quantum ei naves onus ferre-poterant.

Et tu, amice, ne diutius a domo procul erres,

bonisque relictis virisque in tuis ædibus

315

adeo insolentibus: ne tibi omia devorent

bona, inter-se-divisa, tu vero vanum iter feceris.

Sed ad Menelaum quidem ego adhortor et jubeo te

proficisci; ille enim nuper aliunde venit

ex iis hominibus, unde non speraret animo

320

se rediturum, quemcunque primum abegerint procellæ

in pelagus vastum tantum: unde utique nec aves

intra-annum venire-possunt, quoniam magnumque horrendumque.

Sed ito nunc cum nave tua et tuis sociis:

sin vero velis terrestri-itinere, aderit tibi currusque et equi,

325

aderuntque tibi filii mei, qui tibi duces erunt

in Lacedæmonem divinam, ubi est flavus Menelaus.

Ora autem eum ipsum, ut vera tibi dicat:

mendacium vero non dicet: valde enim prudens est.

Sic dixit: sol autem occidit et tenebræ supervenerunt.

330

Inter-hos vero et dixit dea cæsiis-oculis Minerva:

O senex, profecto hæc recte dixisti:

sed agite, secate quidem linguas, miscete autem vinum,

ut Neptuno et aliis immortalibus

ubi-libaverimus, de-cubitu cogitemus; ejus enim hora adest.

335

Jam enim lumen ivit sub occasum; nec decet

diu deorum in epulo sedere, sed abire.

Dixit Jovis filia; hi vero auscultarunt locutæ.

Ipsis autem præcones aquam manibus infuderunt;

juvenes vero crateras coronarunt potu;

340

distribueruntque inde omnibus, auspicantes poculis;

linguas autem in igne conjecerunt, surgentesque libarunt.

Ac postquam libarant, biberantque quantum cupiebat animus,

tum vero Minerva et Telemachus deo-similis

ambo volebant cavam ad navem redire.

345

Nestor autem detinebat eos incessens verbis:

Jupiter hoc prohibeat, et immortales dii ceteri,

ut vos a me celerem ad navem eatis,

tanquam ab-aliquo vel prorsus vestis-carenti, aut pauperculo,

cui nec lænæ nec stragula multa sint in domo,

350

quibus neque ipse molliter, neque hospites indormiant.

At mihi sunt lænæ et stragula pulcra.

Nunquam certe hujus viri Ulyssis carus filius

navis in tabulatis cubaverit, dum equidem

vixero, deinde vero liberi mihi in ædibus relinquantur,

355

hospites qui-excipiant, quicunque meam domum venerit.

Hunc autem rursus allocuta-est dea cæsiis-oculis Minerva:

bene sane hæc dixisti, senex amice: tibi vero decet

Telemachum parere, quoniam longe melius sic.

Verum hic quidem nunc te sequetur, ut dormiat

360

tuis in ædibus; ego autem ad navem nigram

ibo, ut confirmemque socios præcipiamque singula.

Solum enim inter illos seniorem me-profiteor esse;

at ceteri ob-amicitiam juniores viri nos comitantur,

omnes æquales-ætate magnanimo Telemacho.

365

Illic cubaverim cava in nave nigra,

nunc: sed mane ad Cauconas magnanimos

ibo, ubi debitum mihi debetur, non-sane recens,

neque exiguum: tu vero hunc, quoniam tuam venit domum,

deduc cum curru et filio: daque ei equos,

370

qui tibi celerrimi sint currendo et robore fortissimi.

Sic igitur locuta abiit cæsiis-oculis Minerva,

aquilæ similis: stupor vero cepit omnes videntes.

Admirabatur autem senex, ut vidit oculis;

Telemachique prendit manum, verbumque dixit et elocutus-est:

375

O amice, haud te opinor ignavum et imbellem fore,

siquidem te juvenem sic dii ductores comitantur.

Non enim quisquam hic alius cœlestes domos habitantium,

sed Jovis filia, augustissima Tritogenia,

quæ tibi et patrem strenuum inter Argivos honorabat.

380

At, regina, propitia-sis; daque mihi gloriam eximiam,

ipsi, et filiis, et venerandæ uxori:

tibi autem ego sacrificabo bovem anniculam, lata-fronte,

indomitam, quam nondum sub jugum duxit vir:

hanc tibi ego sacrificabo, auro cornibus circumfuso.

385

Sic dixit supplicans; hunc vero audivit Pallas Minerva.

Illos autem præibat Gerenius eques Nestor,

filios et generos, suas ad ædes pulcras.

Sed postquam ad-ædes venerant inclytas regis,

ordine sedebant per sediliaque sellasque.

390

His vero senex, ubi-advenerant, craterem miscuit

vini dulcis-potu, quod undecimo anno

aperuit proma, et operculum demsit:

hujus senex craterem miscuit; plurimum vero Minervæ

supplicabat libans, filiæ Jovis ægidem-tenentis.

395

Sed ut libarant, biberantque quantum volebat animus,

alii quidem decubituri abierunt domum quisque:

hunc vero illic decumbere-fecit Gerenius eques Nestor,

Telemachum, carum filium Ulyssis divini,

tornatis in lectis, sub porticu sonora:

400

juxta eum vero bellicosum Pisistratum, ducem virorum,

qui ei adhuc cælebs filiorum erat in ædibus.

Ipse autem dormivit in-recessu domus excelsæ:

huic vero uxor regina lectum paravit et cubile.

Quando autem mane-genita apparuit roseis-digitis Aurora,

405

surrexit e lecto Gerenius eques Nestor.

Egressusque consedit super politos lapides,

qui illi erant ante fores excelsas,

albi, resplendentes unguento; quibus quidem antea

Neleus insidebat, diis consiliarius par;

410

at ille quidem jam fato domitus ad-Orcum descenderat,

Nestor autem tum insidebat Gerenius, custos Achivorum,

sceptrum tenens; circum autem filii frequentes congregabantur,

e thalamis egressi, Echephronque, Stratiusque,

Perseusque, Aretusque, et deo-par Thrasymedes:

415

his vero deinceps sextus Pisistratus venit heros:

juxta autem Telemachum deo-similem collocarunt ducentes.

Illis vero sermones exorsus-est Gerenius eques Nestor:

Celeriter mihi, filii cari, perficite voluntatem,

ut scilicet omnium-primam inter-deos propitiem Minervam,

420

quæ mihi manifesta venit dei ad convivium opiparum.

Verum age, alius quidem rus ad-quærendam bovem eat, ut celerrime

veniat, adducatque eam boum bubulcus vir;

unus autem ad Telemachi magnanimi navem nigram

profectus, omnes socios adducat, relinquat vero duos solos:

425

unus porro aurificem Laerceum huc jubeat

venire, ut aurum bovis cornibus circumfundat.

At ceteri manete hic simul-omnes; mandate autem intus

ancillis per domum inclytam convivium apparare,

sediliaque lignaque undique, et limpidam afferre aquam.

430

Sic dixit; illi autem omnes properabant: venit quidem bos

ex agro, veneruntque celeri a nave æquali

Telemachi socii magnanimi: venit porro faber,

arma in manibus tenens fabrilia, instrumenta artis,

incudemque, malleumque, bene-factamque forcipem,

435

quibus-quidem aurum elaborabat; venit vero Minerva,

sacris adfutura: senex autem eques Nestor

aurum dedit: ille vero deinde bovis cornibus circumfudit,

ubi-elaborarat, ut ornatum dea gauderet intuita.

Bovem autem ducebant cornibus Stratius et divinus Echephron.

440

Aquam vero ipsis Aretus in floribus-cælatis-ornato lebete

venit e thalamo ferens; alteraque gestabat molas

in canistro; securim autem bellicosus Thrasymedes

acutam tenens in manibus astabat, bovem cæsurus.

Perseus vero vas tenebat: senex autem eques Nestor

445

aquamque molasque prælibabat: multumque Minervæ

supplicabat primitias-offerens, e-capite pilos in ignem conjiciens.

Ac postquam precati-sunt, et molas projecerunt,

statim Nestoris filius, magnanimus Thrasymedes,

feriit bovem prope stans: securis autem abscidit nervos

450

cervicales, solvitque bovis robur: et alte-precatæ-sunt

filiæque nurusque, et pudica uxor

Nestoris, Eurydice, maxima-natu Clymeni filiarum.

Hi quidem deinde tollentes bovem a terra spatiosa

tenebant: at mactavit Pisistratus, dux virorum.

455

Ex-illa autem ut niger sanguis fluxerat, reliqueratque ossa animus,

cito dein ipsam divisere; statimque femora exciderunt

omnia rite, et adipe cooperuerunt,

hanc duplicantes; super ea vero frusta-cruda-imposuere.

Adolebatque in lignis-fissis senex, insuperque nigrum vinum

460

libabat; juvenes vero juxta eum tenebant verua-quinque-cuspidum manibus.

Sed ubi femora exusta-erant, et viscera gustarant,

minutatim-secuere cetera, et verubus transfixere,

assabantque, acuta verua in manibus tenentes.

Interea vero Telemachum lavit pulcra Polycaste,

465

Nestoris minima-natu filia Nelidæ.

Ac postquam laverat, et unxerat pingui oleo,

eique indusium pulcrum circumjecerat et tunicam,

ipse e lavacro exiit, corpore immortalibus similis:

juxtaque Nestorem consedit, pastorem virorum.

470

Hi vero postquam assarant carnes superiores, et igni extraxerant,

epulabantur sedentes; deinde viri præstantes surgebant,

vinum infundentes in aureis poculis.

Ac quum potus et cibi desiderium exemissent,

illis dein sermones exorsus-est Gerenius eques Nestor:

475

Filii mei, agite, Telemacho pulcris-jubis equos

jungite sub currum ducentes, ut conficiat iter.

Sic dixit; hi vero ei statim auscultarunt ac paruerunt:

celeriterque junxere sub currum veloces equos.

Ac mulier proma panem et vinum imposuit,

480

obsoniaque, qualia edunt Jovis-alumni reges.

Inde Telemachus perpulcrum conscendit currum:

juxta eum vero Nestorides Pisistratus, dux virorum,

in currumque conscendit, et habenas cepit manu:

scuticaque-percussit equos ut-currerent: hi vero non inviti volarunt

485

in campum, reliqueruntque Pyli excelsam urbem;

ac per-totum-diem quatiebant jugum utrinque habentes.

Occiditque sol, obumbrabanturque omnes viæ:

ad Pheras autem venerunt, Dioclis ad domum,

filii Orsilochi, quem Alpheus genuit filium.

490

Ibi vero noctem dormiverunt: illeque iis hospitalia apposuit.

Quando autem mane-genita apparuit roseis-digitis Aurora,

equosque junxerunt, et currum varium conscenderunt;

[eque vestibulo agitarunt, et e-porticu sonora:]

scuticaque-percussit equos ut-currerent: hi vero non inviti volarunt.

495

Venerunt autem in campum frugiferum; ibi vero inde

conficiebant iter: tantopere enim eos extulere veloces equi.

Occiditque sol, obumbrabanturque omnes viæ.

Odysseæ III.—Quæ in Pylo facta.