| Âpa nâma sungay ini? | Hoe heet deze rivier? |
| Di mâna kuâlâ-ña? | Waar is de uitmonding? |
| Ini lah kuâlâ-ña. | Dit is de uitmonding. |
| Sâya endaq mudik, bôleh kah dapăt prâu di sini? | Ik wil de rivier op, kan ik hier een vaartuig krijgen? |
| Prâu macâm âpa tuan mâu? | Wat voor soort vaartuig wil u hebben? |
| Sampan, bidar, ketiap, prâu-sâgur (dit laatste ook: prâu-jâlur). | Kleine roeischuit, overdekte gondel, huisboot, uitgeholde boomstam. |
| Mâna yang bâik? | Welke is de beste? [19] |
| Kâlaw mâu mudik derăs (cepăt of bangăt) sâgur kecil yang bâik. | Als u snel de rivier op wil gaan is een kleine sâgur ’t best. |
| Kâlaw mâu mudik senăng bâik pakay ketiap âtaw bidar. | Als u op aangename wijze wil opvaren, is ’t beter een ketiap of bidar te gebruiken. |
| Bôleh kah mudik berkâjang mati? | Kunnen we de rivier opgaan met een vaste kâjang (dek van palmbladeren). |
| Sampay Kuâla-Lâbu sâja, tuan. Di situ mâu buka kâjang. | Tot Kuâla-Lâbu alleen maar, daar kunnen we de kâjang eraf doen (openmaken). |
| Âpa sebab? | Waarom? |
| Sebab sungay ini deri Kuâla-Lâbu ka ulu bâñaq semaq. | Omdat de rivier van Kuâla-Lâbu af sterk begroeid is. |
| Susah benăr itu. | Dat ’s erg lastig. |
| Ia, tetapi bôleh berpâyung. | Jawel, maar we kunnen zonneschermen gebruiken. |
| Susah juga, tetapi kâjang, ta kâjang pun, aku mâu mudik âri ini juga. | Dat ’s toch lastig, maar, kâjang of geen kâjang, ik wil van daag toch de rivier op. |
| Sekârang âir-sûrut. Lebih bâik menantikan âir-pasang, bâru bôleh mudik senăng. | Nu is ’t eb. ’t Is beter den vloed af te wachten, dan eerst kan men gemakkelijk de rivier opvaren. |
| Ta bôleh menanti, sêwa prâu sa buah dan câri ôrang-ña cukup. | Ik kan niet wachten, huur een boot en zoek een voldoend aantal menschen. |
| Jûru-mudi sa ôrang, lâgi ânaq-prâu berâpa ôrang tuan mâu? | Eén stuurman, en bovendien hoeveel bemanning wil u hebben? |
| Ânaq-prâu empat ôrang jâdi lima semuâ-ña. | Vier man roeiers (lett. kinderen der boot), dus in ’t geheel vijf. |
| Berâpa tuan mâu beri gâji? | Hoeveel loon wil u geven? |
| Saberâpa pâtut. Berâpa yang âdat di sini. | Zooveel als billijk is. Zooveel als hier de gewoonte is. |
| Kâlaw âdat di sini, dibâyarkăn sêwa kepâda tuan prâu, dan dia bôleh selesaykăn dăngăn jûru-mudi. | ’t Is hier gebruik de boothuur aan den eigenaar te betalen, en deze kan ’t in orde maken met den stuurman (lett. Indien het gebruik hier.., d. w. z. wat aangaat enz.) [20] |
| Ânaq-prâu dibâyar sa suku sa âri. | De roeiers worden betaald met een halven gulden (kwart dollar) per dag. |
| Bagi-mâna, aku beri makan juga pâda ânaq-prâu itu? | Hoe zoo, geef ik den roeiers ook te eten? |
| Tidaq, tuan, makânan-ña sendîri. | Neen, mijnheer, ’t eten is voor hun rekening (hun eigen eten). |
| Berâpa besar ketiap tuan mâu pakay, yang muat sa kôyan kah? | Hoe ’n groote huisboot wil u gebruiken, die een „kôyan” laadt (1 kôyan in de Straits = 40 pikul, op Java 30)? |
| Âku ta tâu, kâlaw muat sa kôyan. Bôleh kah dua ôrang tidur dăngăn senăng di bâwah kâjang? | Ik weet ’t niet, of ’t een kôyan laadt. Kunnen er twee menschen met gemak onder de kâjang slapen? |
| Ô, senăng sekâli, tuan. Kâlaw prâu muat sa kôyan, tidaq bâwa bârang-bârang, bâñaq ôrang bôleh duduq dăngăn senăng. | O, heel gemakkelijk, mijnheer. Als ’t een boot is, die een kôyan laadt, en niet veel goederen meeneemt, dan kunnen er veel menschen met gemak in zitten. |
| Bârang-bârang sâya sedikit sâja, muat dalăm prâu lekas-lekas. | Ik heb maar weinig bagage, laad het gauw in de boot. |
| Sudah siap kah? (Sedia kah?) | Is ’t al klaar? |
| Sedia, tuan. | Ja, mijnheer (gereed, m.) |
| Kâlaw bagitu, tôlaq. | Dan afstooten! |
| Âir dalăm di sini, mâu pakay dâyung. | ’t Water is hier diep, we moeten riemen gebruiken. |
| Berdâyung lah kuat-kuat. | Roei flink. |
| Kâyuh lah kuat-kuat. | Pagaai flink. |
| Pâut. | Pak flink aan. |
| Bila berâlih sûrut, bôleh kita bergâlah. | Als we buiten ’t bereik van den vloed zijn, kunnen we boomen. (Als de vloed zich verplaatst …) |
| Kâlaw sâya mudik sâja, bâlik mengikut lâin jâlan, berâpa sêwa prâu itu? | Als ik alleen de rivier op ga, en terug ga langs een anderen weg, hoeveel is dan de boothuur? |
| Bagitu juga, tuan. | ’t Zelfde, mijnheer. |
| Ô, ta pâtut bagitu, engkaw [21]bôleh muat di ulu dan ambil sêwa mengilir kembâli. | O, dat ’s niet billijk, je kunt [21]boven op nieuw laden, en huur vragen voor de terugvaart (en nemen huur voor ’t terugvaren de rivier af). |
| Mûrah sekâli membâwa bârang mengilir deri ulu, tetapi bôleh sâya kûrangkăn sedikit, jika tuan tidaq bâlik. | ’t Is erg goedkoop goederen van de bovenlanden de rivier af te brengen, maar ik kan ’t wel wat minder stellen (verminderen) als u niet teruggaat. |
| Lebih bâik kita berjañji dulu. | ’t Is beter, dat we vooruit afspreken (overeenkomen). |
| Bâik lah, tuan, biar lah dua-puluh-dua ringgit. | Goed, mijnheer, laat het twee en twintig rijksdaalders (dollars) wezen. |
| Bila tuan mâu jâlan? | Wanneer wil u vertrekken? |
| Lusa pâgi-pâgi. | Overmorgen heel vroeg. |
| Siapkăn dâyung dan gâlah cukup-cukup, jangan kûrang sâtu-âpa pun. | Maak voldoende riemen en boomen gereed, laat er niets hoegenaamd ontbreken. |
| Bôleh kah tuan beri duit sedikit dulu, endaq membeli bârang makânan, dăngăn rôtan dan lâin-lâin-ña? | Kan u wat geld (duiten) vooruit geven, om wat eetwaren te koopen, en rôtan en zoo voort? |
| Berâpa kaw mâu? | Hoeveel wil je hebben? |
| Bârang lima ringgit cukup, tuan. | Zoowat 5 rijksdaalders (dollars) is genoeg, mijnheer. |
| Bâik lah. Lusa pâgi mâri ke rumah-ku mengambil bârang-bârang, bâwa tûrun ke prâu. | Goed. Overmorgen ochtend kom je naar mijn huis, om de bagage te halen, breng die naar de boot (breng naar beneden in de boot). |
| Isi sâtu peti dăngăn tânah, bâwa bersâma ke dalăm prâu, bôleh kita bertânaq dalăm prâu. | Vul een kist met aarde, breng die met ’t andere (samen) in de boot, dan kunnen we in de boot rijst koken. |
| Pegang gâlah semua ôrang. | Neemt allen de boomen in de hand. |
| Gâlah ta sampay (ta jejaq). | De boomen raken den grond niet. |
| Côba lâgi sa kâli. Sampay kah tidaq? | Probeer ’t nog eens. Raken ze nu? |
| Sampay, tuan. | Jawel, mijnheer (lett. ze komen aan, ze zijn toereikend.) [22] |
| Tikăm gâlah, kita âñut. | Flink boomen, we drijven af (lett. steek met de boomen). |
| Bila sampay di tañjung itu, mâu gâlah kuat-kuat, sebab ârus derăs sekâli di situ. | Wanneer we aan dien landpunt komen, moet er met kracht geboomd worden, want daar is de stroom zeer sterk. |
| Bila sampay di teloq, senăng sedikit. | Wanneer we aan den inham komen (kromming landwaarts in), is ’t een beetje aangenamer. |
| Singgah, singgah! | Leg aan, leg aan! |
| Ôrang-ôrang di dârat âda melâung kita, sûruh singgah. | Volk aan den wal roept ons toe, laat aanleggen. |
| Tebing tinggi sangăt di situ, rapăt pantay-pasir di ulu itu. | De oever is daar erg hoog, breng de boot dicht bij den zandoever daar hooger op (sluit aan bij …) |
| Bôleh juga nâik, tuan. Âda jembâtan, âda jamban. | U kan wel aan wal stappen, (stijgen) mijnheer. Er is een brug, een badhuisje (tevens privaat). |
| Âir tohor sekâli, prâu ta lepas. Prâu kandăs. | ’t Water is erg laag, de boot raakt niet los. De boot is aan den grond geraakt. |
| Lepas juga. | Ze is toch losgeraakt. |
| Kering di sini, undur kembâli. | ’t Is hier ondiep (droog), ga weer terug (ga achteruit terug). |
| Sekârang dalăm sedikit, bergâlah lah. | Nu is ’t wat dieper boomen. |
| Âir tâwar kah ataw mâsin? | Is ’t water zoet of zilt? |
| Pâyaw, tuan. | Brak, mijnheer. |
| Câri tempat yang terang (lâpang) sedikit, singgah di situ, kita bertânaq. | Zoek een plek, die open is, leg daar aan, dan kunnen wij koken. |
| Ini lah tempat bâik. | Hier is een goede plek. |
| Rapăt ka tepi. | Breng de boot dicht bij den kant (sluit aan tegen den kant). |
| Câcaq gâlah, tambat prâu, bertânaq lah semua ôrang lekas-lekas. | Steek een boom in den grond, maak de boot vast, laat al de menschen gauw rijst koken. |
| Sudah âbis makan, jâlan lah kita. | Na afloop van ’t eten moeten we weer op weg. [23] |
| Prâu tersangkut. | De boot zit vast. |
| Di kâyu kah, di pasir kah, di lumpur kah? | Aan hout, aan zand, aan modder? |
| Kâlaw sangkut di kâyu, mâu undur, kâlaw di pasir, sorong prâu, bârang-kâli bôleh lepas. | Als ze aan hout vastgeraakt is, moeten we achteruit, als ’t tegen zand is, moet je de boot duwen, misschien kan ze los raken. |
| Timbang betul-betul. Prâu singit ke sâna. | Breng haar goed in evenwicht. De boot helt daarheen. |
| Ketiap ini menggolèq sangăt (berolèng-orlèng sangăt). | Deze „huisboot” schommelt erg. |
| Prâu ini tetăp sekâli. | Deze boot ligt (is) zeer vast. |
| Kâit dâhan itu dăngăn gâlah, tâhan bâik-bâik di bûrit prâu. | Pak dien boomtak met den boom, en houd flink tegen aan den achtersteven. |
| Âluan sudah lepas, kenâ di tengah, di ékor (bûrit), kenâ kemudi. | De voorsteven is al los, ’t midden zit vast, de achtersteven, ’t roer (getroffen aan ’t midden enz.) |
| Jâga di âluan! | Kijk goed uit aan den voorsteven! |
| Berâpa jâuh deri Bandar-Termâsa mudik ka Rekoh? | Hoe ver is ’t van Bandar-Termâsa naar Rekoh? |
| Sâtu âri berdâyung, enăm âri bergâlah bôleh sampay. | In een dag roeiens en zes dagen boomens kan men er komen. |
| Lima tañjung lâgi, sampay lah, tuan. | Nog vijf landpunten, dan zijn we er, mijnheer (komen we aan.) |
| Sebab ujan terlampaw lebăt, jâdi sungay besar sangăt. | Doordat de regens bizonder hevig (dicht) waren, is de rivier erg hoog (geworden). |
| Tiga âri dulu âda bah besar. | Drie dagen geleden is er een groote watervloed geweest. |
| Câcaq gâlah di tengah, di sini bôleh kita bermalăm; kâyu-api senăng dapăt, lâgi utan terang sedikit. | Steek een boom in ’t midden in den grond, hier kunnen we overnachten; brandhout is gemakkelijk te krijgen, en bovendien is ’t bosch een beetje open. |
| Ñâmuq terlampaw bâñaq, târoh dâun-kâyu di âtas api, biar âda asăp sedikit. | Er zijn bizonder veel muskieten, leg boombladeren boven op ’t vuur, dan komt er wat rook (opdat er wat rook zij). [24] |
| Bangunkăn semua ôrang din’âri ésoq, gelap-gelap bertânaq, kemudian bôleh kita berjâlan pula. | Wek al de lui morgen bij ’t krieken van den dag, kook de rijst als ’t nog donker is; daarna kunnen we weer op weg gaan. |
| Bila prâu mengilir, pakay pengâyuh sâja. | Wanneer de boot de rivier af gaat, moet je maar de pagaaien gebruiken. |
| Jâga tunggul di adăp itu, kâlaw kenâ sekârang, nanti terlintang prâu, bârang-kâli kâram kita. Nanti tenggelăm bârang-bârang semua. | Pas op dien boomstam daar vooruit, als we er nu tegen aankomen, gaat de boot dwars liggen, en slaan we misschien om. Dan zinken al onze goederen. |
| Tetapi kita nanti timbul, dan bôleh berenang ke dârat. | Maar wij zullen boven komen, en kunnen naar den wal zwemmen. |
| Ôrang sini biâsa mengâil kah? (memañcing kah?) | Zijn de menschen hier gewoon met een haak (hengel) te visschen? |
| Âda sa ôrang dua ôrang yang mepas, tetapi bâñaq yang meñjâla. | Enkele menschen visschen met een vlieg (kunstaas), maar velen met een net (totebel). |
| Âpa macăm ikan dapăt dalăm sungay ini? | Wat voor soort visschen vangt men in deze rivier? |
| Ikan-kâluï âda, ikan-sebâraw, ikan-tengah, dan bâñaq lâin-lâin macăm. | Kâluï komt voor, en sebâraw, ikan-tengah, en allerlei andere soorten. |
| Ikan-kâluï yang sedăp sekâli makan. | De kâluï is de lekkerste om te eten. |
| Kâlaw dapăt ikan, gorèng sâja (bakar sâja, panggang sâja). | Als je visch vangt, braad ze dan maar (bak ze maar, roost ze maar). |