These seven columns are original, collected by myself.
English. Ki-Yau. Ki-Nyassa. Mafitté or Watuta. Ki-Rori. Baregga. Ki-Kusu. Ki-Yanzi. Ki-Bwendé.
One jumo, or yumpepeh kimodzi . . . . chamojé kechi mosyeh mosi
Two wawiri vi-wiri . . . . ibi kipeh mwé miolé
Three watatu vitatu . . . . isato isato siti mitato
Four mcheché vinyé . . . . inya kenem ina miya
Five msano visano . . . . koboko kiano mitano vitano
Six musano na jumo visano na kimodzi . . . . mutuba usha-malo mtuba misamba
Seven musano na wiri visano na vi-wiri . . . . . . sambeli musamvu sambwari
Eight musano na watatu visano na vitatu . . . . chinana inanem mwambi nana
Nine musano na mcheché visano na vinyé . . . . . . di-vwa bwa vwa
Ten ikumi chikumi . . . . ikama vu-um kumi kumi
Eleven . . pambula na modzi . . . . . . vu-ndomo . . . .
Twelve . . pambula na ziviri . . . . . . vu-nduafé . . . .
Thirteen . . pambula na sitato . . . . . . vu-ndasato . . . .
Fourteen . . pampula na sineh . . . . . . vu-ndanem . . . .
Fifteen . . pambula na isano . . . . . . vu-nda-atano . . . .
Sixteen . . pambula isano na . . . . . . vu-nda-asamalo . . . .
Seventeen . . [imodzi . . . . . . vu-nda-sambeli . . . .
Eighteen . . . . . . . . . . vu-nda-inanem . . . .
Nineteen . . . . . . . . . . vu-nda-divwa . . . .
Twenty makumi gaviri makumi mawiri . . . . . . um-apé . . kumi miolé
Thirty makumi gatato makumi madatu . . . . . . um-asato . . kumi mitato
Forty makumi mcheché makumi manyé . . . . . . u-m-amem . . kumi miya
Fifty makumi musano makumi asano . . . . . . u-m-atano . . . .
Sixty makumi musano na rimo . . . . . . . . u-m-asamalo . . . .
Seventy makumi musano na wawiri . . . . . . . . u-m-asambeli . . . .
Eighty . . . . . . . . . . u-ma-inanem . . . .
Ninety . . . . . . . . . . u-m’difwa . . . .
Hundred makumi mikumi . . . . . . . . lukama . . mukama
Man mundu muntu muntu munhu mutu untu mutu muntu
Woman wakongweh mkazi wakazi mudara mukazi omoto m’kali mikento
Cow ngombé ngombé zinkomo ingombé . . . . . . n’gombi
Dog m’hwa garu inja m’bwa m’bwa mvwa m’bwa m’bwa
Goat mbuzi mbuzi imbuzi mpeneh mburi mburi ntawa kombo
Sheep kondolo dira perereh nkhoro memé ogoko memé memé
Foot makongolo mwendo imiendo miguru tindé igulu likuru ntambi
Finger kahla kahla nikidori kidori numi beo musi m’lembo
Head m’twé mutu rikanda mutwé mutchwi utwé mpu n’tu
Stool kitengu mpando ligoda kigoda kitumbi uti . . . .
Box ibweta . . likala ifiyo . . . . . . . .
Canoe wato bwato uwato ruwato mato wato mato malungu
Paddle mparisiro n’kafi inkafi rukhafi nkafi kafi . . nkafi
Tree mtera mtengo mtera ripiki kiti iti muiti mutti
House niumba niumba inyumba iritembé nyumba lum . . manzu
Arrow mpamba mpariro muvvi misari . . lole . . . .
Gourd ngembo chigubu chigugu lunguru kikuru ohombo . . . .
Knife kipula chipula mageh magi obeo lukula biereh mbelé
Bow ukunjeh uta iutta kiwutta . . uta . . mikeleh
Spear lipanga ntungo mkondo mharara tumu likonga ikongo wiyongé
Chicken n’guku n’kuku inkuku inkuku koko koko nsusu nsusu
Pool itamanda tawareh . . masiwa . . ijuwa . . . .
Small Lake . . . . . . . . . . }iruwa { . . . .
Large Lake . . niyanja inyanja inyanja . . } { . . . .
River luzulo msinjeh mfureni mhkhogo ikingi okedi ibari njali
Water mesi madzi magassi merenga myé ashi . . maza
Fire moto moto mubasso moto kasa njo . . tia
Air mbepo mpepo impepo impepo . . . . . . . .
Smoke liosi motsi iriosi mosi muki oringa . . . .
Sun lyua ndzua idzua irijua iowa onya ikanga ntangu
Moon mwezi mwezi inyanga mwesi meri weri nsungi ngonda
Stars ndondwa ntondwa n’kanyesi vinyota kendi-kendi toto . . . .
Sky liundeh mitambo likuturuka irivingu itu-kutcha i-ubenvula . . s’lu
Rain ula mvula imvula imfura mbura mvula . . mavula
Lion lisimba mkango kawangu nyerupara . . kimbungu . . . .
Leopard kisuwi n’yalugwé idumo nduma kengé kom . . ngo
Hyena litunu fissi ifisi nfisi . . tambwé . . . .
Fish somba nsomba sinjoka nswi mfi lusi . . mbisi
Meat nyama nyama in’yama in’yama nyama nyama . . mbisi
Bird kigijuni balameh nyama zani inyuni kokombiri filu . . . .
Country kirambo dziko isi inhi kanda welu . . n’si
Mountain itumbi piri ligomo vidunda keoma ukunji . . izuru
Hill katundulima kapiri kagomo kidunda . . selemoto mbenga . .
Plain irambo dambo kuridambo imbuga itondo osuwé . . batto
Food chakulya chakudya chigesa ugali mata uma . . ulya
Stick ngolombeh ndodo intonga n’kwegu cheti yanga . . mukawa
Cloth nguo nsaro zinyula mwenda nturu ukisi . . . .
Potatoes batata batata chimungurwé madulé . . kilunga . . chikwa
Banana magombo ntochi zinkho nkho mama likondo . . makondé
Salt geteh mchereh mkireh munyu mu-u luweho . . mungwa
Flour utandi ufa mpupu utini umata okula . . muyaka
Farm mgunda munda kuminda migunda . . ikambwa . . kugata
Road itala n’jira injira inzira ingeya ugulu . . makanga
Stone liganga mwala diranga ijua i-wé div-weh ibwa: pl. maba . .
Island kirumba kirumba rizinga irisiwa kititi kisiwa . . . .
Eye liso diso meso ameho liso chu liso diso
Nose lupula mpuno impuno impura moembi ulu juru mbombo
Mouth pakanwa kamwa ikamwa rumiro kama uniwa munya nwa
Teeth dino dzino imeno meno meno wyenyu . . meno
Lips ngomo mlomo mlomo muromo mitutu elomo . . . .
Ears mapikaniro kutu makutu burukutu kuta atum itoi kutu
Hair umbo sitsi zifwiri n’yeri mbi divu nsueh suki
Tongue lulimi dilimi lulimi urumiri chiami lulim . . . .
Hand mkono dzanja nimikono mavokho makasa lani liboko moko
Hide lipendeh n’guo kisango nkwembi okowa lowa . . . .
Leaf masamba samba inyasi risori . . adilu ikuku mkobo
Day musi mtzana diranga pamunsi utukutcha lososi . . bilumbu
Night kiro usiku usiku pakiro utagwyra u-chu . . . .
Walk kwenda-genda kwienda-enda kusasira gendanga itungu seteta . . . .
Run ku-utuka kutamanga kujujima ruviro okobé luwango . . . .
Jump usumba kulumpa ulapora kurukha ky-yé tamba . . . .
Sleep ugona kugona kugona kwigona kulama jetama ngori . .
Dream usagamira kulota zindoto sindoto . . dotalo . . . .
Darkness kipi m’dima mudima ndisisa . . . . . . . .
Thanks kulomba-mulungu . . . . . . . . . . . . . .
Father atati atateh uvava uheso moma ya-oneh tara tata
Mother amau amai himama nineso inawé mboneh mama mama
Brother mpwanga mpwanga mana-kwetu lukholo meya kadiwem ndu ndugu
Dead awireh kufa afireh afwireh kukinduka utuvweh afua . .
No ngwamba parijeh paribé pasiri . . kwapa . . . .
Yes yereyo kodi ye-u nipereré . . lumbweh . . . .
Good day kivera ulimoyo tu-kooneh ajageh . . we-mweh . . . .
These eight columns are original, collected by myself.
English. Kakongo and Kabinda.[A] Ki-rua.[A] M’fan (Usseybas).[B] Ukanda.[B] Adumas. Ukoa, or M’bongo.[C] Kafir.
One bosa kamo fo moti mo boko nyé
Two kwali tuwili beji bali yoli wuma bilé
Three tato tusatu la eato eato motadi tatu
Four n-na tuna nai na na kongoli
Five tano tutano tané ota bitano mongobi hlané
Six sambanu tusamba kamé motoba samon diata itatisitupa
Seven sambwali tusambalawili jenyoi, or jonyoi napo somnbo mendjeiba kombisa
Eight na-na mwanda wonum enana ponmbo kocu dnjeila ishiyangalobilé
Nine ev-wa kitema ebu buka liboi monkonyolo isishiyangalobilé
Ten ikumi di kumi, or kikwi ayomi djema comi monkonmokoi ishumi
Eleven . . di kumi na kamo . . edjima moti comi na l’no . . ishumi li-na-nyé
Twelve . . di kumi na tuwili . . . . comi na jolé . . ishumi li-nabilé
Thirteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-nesitatu
Fourteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-na-ni
Fifteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-nenhlanu
Sixteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-ne-tatisitupa
Seventeen . . . . . . . . . . . . ishumi li-na-kombisa
Eighteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-na-shiyangalobilé
Nineteen . . . . . . . . . . . . ishumi li-na-isishiyangalobilé
Twenty makumi-wali vikwi viwili . . . . . . . . amashumi amabilé
Thirty makumi-tato vikwi visatu . . . . . . . . amashumi amatatu
Forty makumi-na . . . . . . . . . . amashumi amané
Fifty makumi-tano . . . . . . . . . . amashumi amahlanu
Sixty makumi-sambanu . . . . . . . . . . amashumi atatisitupa
Seventy lusambwala-n’kama . . . . . . . . . . amashumi akombisa
Eighty lunana-n’kama . . . . . . . . . . amashumi ashiyangalobilé
Ninety luvwala-n’kama . . . . . . . . . . amashumi isishiyangalobilé
Hundred n’kama katwa kama (?) kama (?) kama (?) . . ikulu
Man muntu muntu efan voklé momei neto libolu (?) milumé indoda
Woman m’chento mkazi munga mento kasou, or kasa beito umfazi
Cow n’gombi n’gombé nia djoma maré gongué inkomo
Dog m’bwa m’bwa m’vu m’fa m’buandi buandé (?) inja
Goat n’kombo mbuzi golé kaba kaba moi laba bodi imbuzi
Sheep me-mé mkoko galé toma donbo monka dombé . . imvu
Foot kulu uswaya akulubo winhé litambi dibombo inyawo
Finger nzala minwé onu, or unu mon shalei monlembo malomé umunwé
Head m’tu kutwé . . . . . . . . ikanda, or inhloko
Stool . . . . . . . . . . . . isihlalu
Box bubulu kip[=o]wu evora egala, or egara egara . . umpongolo
Canoe bwato wato bia bongo bongo boielo umkumbana
Paddle chiela kwuho oka yokabi ikapi . . ipini
Tree mti chiti ili eteitei mouté kananya umuti
House bwala mzuo n’dar daka jo dongu intlu
Arrow . . mikétu m’boyé manbanjei . . . . umcibityelo
Gourd . . mungu . . . . . . . . iselwa
Knife mbelé lupété aukan vekuma beidi m’beidi (?) umkwa
Bow . . uta ekulara m’bei . . munayé . . umcibityelo
Spear . . mkové muku gonga ikongo . . umkonto
Chicken nsusu . . ku, or n’ku susu kuba dsudsu (?) kuba inyané
Pool . . . . . . . . . . . . isiziba
Small Lake . . ru-wa . . . . . . . . umsinga
Large Lake . . . . . . . . . . . . . .
River nzali luwi lo bulomebé bagni-dali-dsali . . umfula
Water mlangwa, or mazzi méma majime osi manngi manba mandiba amanzi
Fire mbazu miriro doit bibu m’bao isako umlilo
Air mpemo . . . . pejiei teino (wind) . . umoya
Smoke muisi . . . . . . . . . . umusi
Sun ntangu minyia viei konmbé vadu eimejo ilanga
Moon ngonda kwési . . . . . . . . inyanga
Stars . . kanyenya . . . . . . . . ikanyezi
Sky li-ilu . . . . . . . . . . izulu
Rain mvula mvula . . . . . . . . imvula
Lion chingumbu tambu . . . . . . . . igonyama
Leopard ngo ngé n’zé jeigo ebabi bongonjo ingwé
Hyena . . kumungu zoé . . . . . . impisi
Fish mfu mwita wa luwi béluné . . inzanga . . inhlanzi
Meat mbizi . . vité muma bolu beseibo inyama
Bird . . nguni . . . . . . . . inyoni
Country . . n’shi . . . . . . . . ilizwé
Mountain mula . . . . . . . . . . umango
Hill . . m’kuna . . . . . . . . ithaba
Plain ntando . . . . . . . . . . itafa
Food bilya wulio, or viliwa vité niuma bolu beseibo ukuhla
Stick mpu . . . . . . . . . . uluti
Cloth . . mbwisha . . . . . . . . indwangu
Potatoes mbala kulungu amon-a fagola fanetei ileilo amazembané
Banana ntutu makondé isu-ikomé motabo icomako monbungei ukova
Salt nsalo mwèpu ny fu vianga . . . . momunya
Flour falinya ukula . . . . . . . . impupa
Farm . . kurimi . . . . . . . . ilizwé
Road nzili mishinda . . . . . . . . inhlela
Stone (pl.) manya : llianya (s.) uivé . . . . . . . . ilityé
Island . . . . . . . . . . . . isihlenga
Eye lieso masa dicé incho disu di-so (?) iliso
Nose i-ilu miona dji pumbo jolo mukomba impumlo
Mouth muno makanu . . . . . . . . umlomo
Teeth meno néno . . . . . . . . amazinyo
Lips . . . . . . . . . . . . udebé (s.)
Ears ukutu matwi . . . . . . . . inhlebé (pl.)
Hair lenjé mwèné . . . . . . . . unwelé
Tongue lulaka . . . . . . . . . . ulimi
Hand koko . . akluoa misabi ekoka kaka isanhla
Hide m’kandi . . . . . . . . . . isikumba
Leaf utiti . . . . . . . . . . iquabi
Day lumbo mfuko . . . . . . . . ilanga
Night bwilo cholwa . . . . . . . . ubusuku
Walk liata kananga . . . . . . . . hamba
Run . . enda uviro amana otsi-i esili, or tili avolé gijima
Jump . . . . . . . . . . . . gqita
Sleep lala lala . . . . . . . . ubutongo
Dream . . . . . . . . . . . . ipupa
Darkness . . . . . . . . . . . . ubumnyana
Thanks ntondesi . . . . . . . . . . ukunaneka
Father tata tata tara teita tata . . baba
Mother mama lolo nané i-ya gu . . mamé
Brother nkomba tula . . . . . . . . umné
Dead ufwiré . . . . . . . . . . abafeleyo
No vituu koko geilé abisi, or ubiki (“no more”) . . ca; ai; qa
Yes ngeté . . ain ini-ein mezali andéké-oié ewe; yebo
Good day keba-bota . . bolo ntchi koié maso koi chika valisela