Cjànt Trentacuatrèin
al veva dìt il mestri, si ti lu pòs disèrni.
Coma cuant che un caligu fis al tira,
o che nòt tal nustri emisferi a vèn,
alc da lontàn al pàr un mulìn chel vint al zira,
na roba cussì mi veva parùt tal scur plen;
riparàt mieri dal vint, ca mi feva dut tremà,
davòu dal duc; daltri ripàr noera sen.
Zà ierie cun timòu lu faj rimà
là ndulà che dal dut cujèrtis a èrin lòmbris,
che stecs a someàvin cul glas insima.
In piè an dera e distiràdis àltris;
chista a veval cjàf in sù, e laltra i piè;
naltra, comunarco a pleava cjàf e gjàmbis.
Cuant che zùt al era asaj ndavànt, cun me,
plaej al veva vùt il mestri di mostrami
chèl che bièl djodi al era stàt in sè.
Si veva spostàt un puc, volìnt chi stes fer lì,
e dìt al veva: Èco Dìt218, e èco il post
ndà ca convièn tanta fuarsa ritegni.
Comche gelàt mi eri e doventàt pitòst
fiàc, no domandà, letòu, chi no ti lu dìs,
e diilu i no podarès, nencja gran cost.
Muàrt no soj, ma nencja vif, si ti lu cròdis:
pensa ben tu, si tias un puc di inzèn,
comchi eri, di chist e chèl sensa radìs.219
L imperatòu di chistu doloròus di règn,
dal pet in sù al vegneva fòu dal glas;
e jò pì coma un gigànt mi ritèn
chei gigàns stes a sòn visìn daj so bras:
imagina cuant grancj ca sòn in dut
chej altri poscj dal cuàrp che lujl tèn platàs.
Se luj l era stàt cussì bièl comcal è adès brut,
e cuntral so fatòu al vev alsàt li sèis,
luj stes al era la caua dogni lut.
Oh cuant ca mi èrin parùdis maravèis
che tre mùis chi ghi vevin tal cjàf jodùt!
Che davànt a veva dut ròsis li so plèis;
Davòu altri dos i vevi jodùt,
metuda ognunan miès da la so spala,
unìdis lì che un gjàl la crestal varès vùt:
la destra era lì, fra blancja e zala;
la sinistra era coma chej nèris
ca vègnin dandulà chel Nil siavala.220
Sot dognuna èrin àlis gràndis
che ben ghi conferìvin aun tal usièl:
coma vèlis a èrin, ma pì grandiòis.
No cun plùmis ma coma chès di pipistrèl
a èrin fàtis, e chès al svintulava
cussì che tre vìns a turbinàvin da chèl.
E par chèl dut Cocit singelava.221 Cun sèis vuj al planzeva, e par tre bàrbis
ghi gotaval planzi el sanc da la bava.222
Cuj dintàs dognuna da li so bòcis
un pecjadòu al era cal roeàva
cussì chen tre a sufrìvin sti brùtis pènis.
Davànt di chèl il muardi nujal pareva
visìn dal sgrifà, cha vòltis la schena
duta svistida di pièl a restava.
Che ànima là cu la pì granda pena,
al veva dìt il mestri, al è Gjuda Scariòt;
dentri al àl cjàf, e fòu li gjàmbis al mena.
Daj altri doj ca àn il cjàf par di sot,
chèl cal pindulèa dal ghignu neri al è Brut
jòt coma ca si stuàrs e coma cal tas223jòt!
Chel altri al è Càssius, cal pàr ben metùt.
Ma a si fà nòt, e a nuàltris adès
ni tocja partì, che dut i vìn jodùt.
Atòr dal cuèl al eva volùt chei bras ghi metès;
tal post just al veva spetàt a gjàmbis fèrmis
fin chel diàu asaj li àlis al vierzès;
e, rimpinàt ta li velutàdis cuèstis,
a zìn jù al veva a colp tacàt, mans strètis
tal pelàn fis en ta li gelàdis cròstis.
Cuant che rivàs i èrin là che li cuèsis
a tàchin, lì chei flancs a singròsin,
il duca, cun baticòu e grandi fadìjs,
voltàt al veval cjàf lì che li gjàmbis a èrin;
a si veva ngrimpàt pal pel comun cal scala,224 chen infièr mi pareva chi tornàsin.
Tenti dur, però, che par chista scjala,
dìt al veval mestri, che strac al someàva,
da dut stu mal a è miej svignàsila.
Zùt fòu par na sfea chel mur al veva,
al veva volùt che tal orli mi sintàs;
e sùbit dopo vièrs me si voltava.
Jòiai crodùt djodi, cuj vuj alsàs,
Lusìfar coma chi lu vevi lasàt;
mai pièe gjàmbisal vevan sù voltàs;
Se jò insiminìt i eri lì restàt,
la zent ignoranta che ben ghi pensi
a sè post cal era chi vevi apena pasàt.
Al veva dìt il mestri: In piè a tocja alsasi:
la strada a è lùngja el cjaminà al è brut,
el soreli belzà cjàlt al taca a fasi.
Sala da palàs a no erai vevi ben jodùt
lì chi èrin, ma na grota naturàl
cun pavimìnt gropolòus e scur par dut.
Prima chjòi bandoni stu abìs dal mal,
mestri me, i vevi dìt cuant chi eri di nòuf ndresàt,
cjòimi dal eròu ca mi tènn ta sta val:
indà al ee stu glas? e stu chì voltàt
cul cùl in sù? en cussì puc timp comal àja fàt
a èsisil sorèli da sera a prin dì ziràt?
E luj a mi: Pènsitu di èsi restàt
encjamò di là dal miès, ndà che ngrimpàt
mi eri ta che bruta ruja ca tènl mont sbuàt?
e na volta voltàt, tul post ti vèvis pasàt
ndà chun pèis al vèn da ogni banda tiràt.
E i ti sòs adès sot di chel emisfèr rivàt
cal è al opòst dal post cal è dut secjàt,225 chel stes tal colm dal cual al è stàt copàt
chèl cal à vùt di nasi e vivi sensa pecjàt:
tu tias i pièn ta stu post picinìn
cal sarès da la Gjudèca226 il altri lat.
Là a è sera cuant che chì al è matìn:
e chistu, ca nia fàt scjala cul so pel,
ncjastràt al è ncjamò lì comcal era prin.227
Da sta banda chì al era colàt jù dal cjèl;
e la cjera, che prin fòu di chì a era,
par poura di luj a veva fàt dal mar un vel,
e vegnuda a eran tal nustri emisfèr; sta cjera
par scjampàighi via, chel vuèit chì ghi veva lasàt
ca sjòt di cà, e zuda a era parzora.
Al è la jù un lòuc da Belzebù lontanàt
tant comcaè lungja sta caverna,
cal tèn al jodi, ma no al sinti, sieràt
un rìvul che jù al vàn font di sta tana
pal bus di na rocja che luj al veva sbuàt
a modi madràs, e puc sinclina.
Jòe il duca par chel cjamìn platàt
i èrin entràs par tornàn tal clar dal mont;
e sensa curasi di vej ben ripoàt,
i vèvin cjaminàt sù, luj prin e jo secònt,
fin cuant chjodùt i vèvin tanti ròbis bièlis
ca sòn la sùn tal cjèl, par un bus rotònt;
e fòu tornàs i èrin a jodi li stèlis.
FOOTNOTES
1 (return)
[ A la peràula cussìchi
ui amondi spèsi ghi lasi dos s par evità ca vegni leuda cuzì. A è
una da li pucìsimis peràulis che in ta la me tradusiòn à ua na consonànt
dopla.]
2 (return)
[ L un al è na contrasiòn di
il un.]
3 (return)
[ Crist? Un papa? A somèa che
nisùn al savedi par sigùr a cuj cal à intindùt riferisi Dante. Vandelli:
al juda a capì la complesitàt di chisti rìghis.]
4 (return)
[ Dante al domanda di èsi
judàt da li mùis, ma encja dal so inzèn o alto ingegno par vej
lispirasiòn justa par descrivi duti li ròbis straordinàris cal jodarà in
tal infièr.]
5 (return)
[ Enèa.]
6 (return)
[ San Pàuli.]
7 (return)
[ La Madòna. I nòns di Crist
e da la Madona a no sòn maj minsonàs tal Infièr par no profanaju.
Vandelli.]
8 (return)
[ Lùsia = un mòut alegòric di
nominà la gràsia ca luminèa.]
9 (return)
[ Il Papa Celestìn V, che par
vàris trùfis al era stàt costrèt a abdicà. Àltris a pènsin ca si trati di
cualchidùn altri, adiritura di Pilàt stes. Vandelli.]
10 (return)
[ Carònt, chèl che cu la so
barcja al partava i danàs ta laltra banda dalAcherònt.]
11 (return)
[ Cristmaj minsonàt di nòn
in tal Infièr.]
12 (return)
[ Il nòn di poeta. Virgìlio
al èn ta sta alta compagnìa di poès.]
13 (return)
[ Falsa modèstia an
daveva amondi pucja il nustri poeta.]
14 (return)
[ Il cjascjèl al sarès
sìmbul da la sapiènsa umana. Pal valòu simbòlic daj sièt murs e dal rìvul,
i racomandi i comentatòus.]
15 (return)
[ Aristòtil.]
16 (return)
[ Didòn, chè che, bandonada
da Enèa, a si veva copàt.]
17 (return)
[ Parsè ca sòn ànimis
sensa cuàrp.]
18 (return)
[ Ti sòs nasùt prin che jò
i morès.]
19 (return)
[ Ducju scju chì a èrin
benestàns florentìns. Dante al vòu savej indulà ca sòn, parsè cal varès
gust di jòdiju. A intìvin di èsi in vàriis localitàs dal infièr.
(Vandelli)]
20 (return)
[ Cuant che i cuàrps si
ricostituiràn cu lànima, si sintarà pì il ben, ma encja il mal.]
21 (return)
[ Sta espresiòn aà valòu pì
di ràbia che di altri.]
22 (return)
[ Cariddi.]
23 (return)
[ Scju pèis, in forma di
pieròns, a rapreentin i bès, che i avàrs e i pròdigos a si tègnin intòr e
strès, o a spèrperin.]
24 (return)
[ Cuant ca èrin vifs a no
fèvin un uu bon da la roba ca vèvin, parsè ca no savèvin il so vero
valòu. Vandelli.]
25 (return)
[ I avàros.]
26 (return)
[ A è da preumi che se
Dante al fòs stàt furlàn al varès uàt sta peràula coma ca la ua in tal
toscàn.]
27 (return)
[ Un bièl puc di ironìa
chì, a clamà ìn (inno) il sgorgoleà di chej puòrs disgrasiàs ca sòn chì
ingolfàs tal fangu!]
28 (return)
[ A no è da surprìndisi se
chistu Flegiàs al era rabiòus. Al è chì in tal infièr, dopodùt, par vèjghi
dàt fòuc a un templi dal diu Apòl par via ca ghi veva seduùt na fìa.]
29 (return)
[ La mari di Dante.]
30 (return)
[ La puarta pì esterna dal
infièr.]
31 (return)
[ A si capìs! La puarta dal
infièr a è sempri spalancada.]
32 (return)
[ Tal sens ca và a proclamà
la muàrt eterna. Vandelli.]
33 (return)
[ Beatrìs.]
34 (return)
[ Proerpina, la fèmina di
Pluto, il re dalinfièr.]
35 (return)
[ Parsè cal sarès
trasformàt in smalt o clap.]
36 (return)
[ Un post visìn di
Gerualèm, ndà cal vegnarà fàt il judìsi finàl. Vandelli.]
37 (return)
[ In momèns cussì a vèn da
pensà che Dìu ogni tant al era in vena schersoa, sa si pensa al mòut
sureàl cal punìs zent coma Epicuro. Ah si? a somèa cal vedi pensàt. No
ghi crodèvis che lànima a varès paràt via a vivi dopo la vustra muàrt?
Alòra èco chì chi vi la mèt la vustra ànima, ta sta tomba ca vi restarà
vièrta fin cuj sàja cuant! Cussì in varèis pì che asaj timp par necuàrzisi
che la vustra ànima ca jù a para via a vivièncja se cun amondi puc
gustmentri che lasù il vustri cuàrp a si marsìs a la svelta.]
38 (return)
[ Stu chì al sarès
Cavalcante Cavalcante, un guelf, ca la veva pensada coma Epicuroche la
vita a èra par godi, e finida chè al èra finìt èncja il godi, parsè che
dopo a no sarès stàt pì nùja. A vèvin raòn lòu a pensà chel gòdi al
sarès finìt al momènt da la muàrtma no coma ca crodèvin lòu!]
39 (return)
[ Se momènt dramàtic e
comovènt stu chì, cuant che Cavalcanti al pensa che l eità di Dante al
vòu dii che so fì al è muàrt encja luj!]
40 (return)
[ Proerpina, o la luna.]
41 (return)
[ Beatrìs.]
42 (return)
[ A pensàighila ben a no
ee stran chen ta linfièr, ndà ca sòn doma ànimisentitàs sensa cuàrp
e, naturàl, sensa nasa vèdin da èsi poscj ca spùsin. Par cuj al ee stu
spusà se i danàs a noan nas da naalu? Dante però a si rindeva cont di
chistu e al à dotàt li ànimis cu li facoltàs ca vèvin prin di murì. !]
43 (return)
[ Il cjèl al odièa ogni
ingjustìsia.]
44 (return)
[ Diu, il pròsin, e se
stès, coma ca è clar da li rìghis ca seguìsin.]
45 (return)
[ A plànzin par dut chel
bendidìu caan maluàt e pierdùt.]
46 (return)
[ Caorsa (=Cahors) al era
un post in Fransa consideràt coma un nit di uuràrs.Vandelli.]
47 (return)
[ Chèl di parentela e di
amicìsia.]
48 (return)
[ In ta la so Etica
Aristòtil al trata di che tre dispoisiòns ca pàrtin al mal: la
incontinensa, la malìsia e la violensa.]
49 (return)
[ Luùria a spèra doma in
tal ben da li ròbis di stu mont, sensa riguàrt pa li ròbis dal altri mont.
(Vandelli al discòr un bièl puc su stu argumìnt.)]
50 (return)
[ Il Minotauro stes, cal fa
da vuardiàn in ta stu post chì.]
51 (return)
[ Il Minotauro a si à da
jodi coma sìmbul da la violènsa bestiàl.]
52 (return)
[ Teèo.]
53 (return)
[ Ariàna, fia di Minos, ca
ghia insegnàt a Teèo coma copà il Minotauro e scjampà dal labirìnt.]
54 (return)
[ Pèis, fra laltri, di
cjàr e vuès, no coma chèl da li ànimis danàdis.]
55 (return)
[ Crist, che al momènt da
la so muàrt al era zùt a liberà tanti ànimis dal Limbo. Il teremòt cal
veva cauàt sta frana, coma ca ni recuàrdin i comentatòus, al era stàt
cauàt in tal momènt précis che Crist al era stàt copàt.]
56 (return)
[ Bigulota in tal sens ca
no era in forma regolàr. In realtàt a veva na forma di arco, ma no
regolàr.]
57 (return)
[ La fèmina di Èrcul, che
fra laltri a veva causàt la muàrt dal so omp, sensa intìndi di fa
cussìnaturàlpròpit cuant ca voleva che Èrcul al tornàs a volèighi bèn. A
mi a mi par che sta storiùta a à da li dimensiòns ca vàn ben pì a la
lungja di chel càu chi.]
58 (return)
[ I Centàurs.]
59 (return)
[ A sòn dòma i vìfs ca
pòsin mòvi ròbis coma li pièris.]
60 (return)
[ Beatrìs.]
61 (return)
[ Alesandro il Grant e
Dionìio a vèvin reputasiòn di èsi tant crudej, e cussì al èra Asolìn.
(Vandelli.)]
62 (return)
[ Prin tal sens cal
cognòs li circostànsis di che zona lì tant miej di Virgìlio, che chì a si
consìdera secont.]
63 (return)
[ Famòus làris di chej
tìmps là.]
64 (return)
[ Cecina, un flumùt cal
sbòcja sùbit sot di Livòrno; Cornet, na sitadùta visìn di Civitavecja.]
65 (return)
[ Chès dal muu di fèmina e
il cuàrp di usièl. I cjati amondi interesànt coma che il mont imaginari di
Dante a ghi dà il stes valòu eistensiàltal sens di eìsti e basta, no
tal sens da la filoofìa eistensiàl modernaa zent normàl coma me (bè,
forsi un puc pì normàl di me; diìn, a zent coma comercjàns florentìns o
piàns, zòvins ca no pòsin tègnisi da busàsie forsi encja di strucàsi e
palpàsicoma Pauli e Francesca, soldàs, vèscuj e pàpis) e a figuris
mitològichis coma li Àrpis o coma i Cèntàuros, e via diìnt. Il reàl e l
ireàl a si cunfùndin e a dovèntin uncoma ca susèit tal mòut di jodi li
ròbis daj frutùs fin che, par disgràsia so, a vègnin grancj e a si
necuàrzin che tàntis di che ròbis ca ghi crodèvin cussì tant a no somèjn
pì vèris.]
66 (return)
[ Cal sarès il ters ziròn.]
67 (return)
[ A no somèija di jodi
Dante cal bùta il cjaf in davòu e al ridusèa cuant cal scrif rìghis coma
chista?]
68 (return)
[ Chèl cal sìga al è Pier
da la Vigàna, cal era segretari di Federìgo II. Ta scju àrbuj chì, a
propòit, a sòn intrapulàs i spirs di chej ca si sòn suicidàs.]
69 (return)
[ Al à pierdùt la so salùt
e al à fàt fadìja a durmì.]
70 (return)
[ Linvìdia.]
71 (return)
[ Cul suicidasi al à
cometùt cuntra di sè stes, ca si considerava just, un at ca nol era just.]
72 (return)
[ Dante, coma viitatòu tal
infièr, al à tanta simpatìa pal grant sufrì dal puòr Pieri; ma coma
scritòu a no somèa ca ghi displai tant di falu patì.]
73 (return)
[ San Zuan al eral sant di
Firense coma il San Zuan di San Zuan di Cjaarsa. Taj timps pagans, il
protetòu di Firense al era Marte. Vandelli al sugerìs che ai timps di
Dante la statua di Marte, ca era stada butadan tal Arno, a era encjamò
viìbil visìn dal Punt Vecju.]
74 (return)
[ Chè fata par impicjà la
zent, no che altra fata par cjoj sù ledàn.]
75 (return)
[ Mèntri cal scjavasava il
deert da la Libia cun un eèrcit di soldàs. Vandelli.]
76 (return)
[ Soldàs.]
77 (return)
[ Vulcàn stes.]
78 (return)
[ Il post indà che Gjove e
i Gigàns a si li vèvin sunàdis.]
79 (return)
[ Un lagùt di aga mineràl
in ta li bàndis di Viterbo.]
80 (return)
[ Fra i grancj fluns dal
infièr.]
81 (return)
[ L abìs infernàl.]
82 (return)
[ A ju sàlva parsè che stu
fùn o vapòu al à asaj umiditàt par distudà il fòuc cal vèn jù dal alt.]
83 (return)
[ Una da li rari vòltis che
Dante al minsona li nustri montàgnis. A si riferìs al cjàlt, a propòit,
che disdifànt li nèifs, al pòl meti in plena flùns coma il Brentao il
Tilimìnt.]
84 (return)
[ Stu chì al sarès Brunèl
Latìn, umanista, cal veva judàt Dante tal so studià.]
85 (return)
[ Tant i Blancs che i Nèris
a ti zaràn cuntra.]
86 (return)
[ Sens: Sa dipendarès da
me, i sarèsis encjamò fra i vifs.]
87 (return)
[ Beatrìs.]
88 (return)
[ Una da li so òperis pì
gràndis.]
89 (return)
[ Da chistu a si jòt che la
manìa di cori a và indavòu un bièl puc!]
90 (return)
[ Il puòr paìs al sarès
Firense; puòr parsè cal è consideràt coròt dai sodomìs ca ghi vàn
incuntri a Dante.]
91 (return)
[ La so costànt lamentèla.]
92 (return)
[ Cussì a podèvin parà via
a corusà mentri ca tabajàvin cun Dante.]
93 (return)
[ S'i ghi crodìn a sè cal
dìs, al à da vej vùt un tramaj di fèmina par fàlu doventà omosesuàl.]
94 (return)
[ In altri peràulis, Dante
al scomèt la fama daj so vèrs a la veretàt di sè cal stà par dii.]
95 (return)
[ Mangjòns & bevònsèco
lidea che Dante al veva daj todèscs in tal so timp. Ca sèdin stàs pì
bevòns daj fransèis? Daj taliàns? Ma!]
96 (return)
[ Il bivero dantesc a ghi
somèa pì al beaver inglèis che al castoro taliàn. Bìvar a nol stona nencja
in tal furlàn.]
97 (return)
[ Par cussì dii. In
realtàt la flamuta a era na ploja di fòuc.]
98 (return)
[ Che ànimis ca pàrtin
bòrsis o blu o zàlis o blàncis a èrin dùtis di uuràrs.]
99 (return)
[ Li nustri biàtis a noan
sgrìnfis, a si sà; ma cuj saja maj sè ca àn li biàtis di la jù?]
100 (return)
[ I diàus, chej osteàs,
ca si la gòdin a fà il so mistej.]
101 (return)
[ Na fila a ni vegneva
cuntra; naltra a zeva, cun nu, in diresiòn opòsta.]
102 (return)
[ Di SantÀnzul. I romàns
a vèvin da stà atèns in tal cjaminà par via di dùcjus scju pelegrìns, ca
zèvin o ca vegnèvin da San Pieri.]
103 (return)
[ I bolognèis a vèvin
fàma di èsi rufiàns in ta chej timps là.]
104 (return)
[ In altri peràulis, al
dìs che sa sòn tiràs, o tìrchios, aè pal fat stes ca sòn bolognèis; coma
par dii che se par furtùna a fòsin stàs, diìn, furlàns, al sarès stàt
dut un altri par di mànis.]
105 (return)
[ In tal sens di tirà li
fèminis a simìnt.]
106 (return)
[ A si sberlava besola.]
107 (return)
[ Dante a nol veva sempri
na impresiòn dolsa daj prèdis.]
108 (return)
[ Èncja chistu, bàbiu dal
parlà e di fà zì sù di zìrus li fèminis, al è zùt a finìla chì, dut
smerdajàt.]
109 (return)
[ Secònt Vandelli, un
màgu da la Samaria cal voleva crompà da San Pieri e da San Zuan la
facoltàt di podej comunicàjghi ai batieàs il Sant Spìrit.]
110 (return)
[ Purtròp Dante a no si
riferìs a chel di Cjaarsa, ma al Batisteri di Firense.]
111 (return)
[ Si volìn zì pròpit a la
fìna, il piè chì al è da lèilu coma il insièmit daj piè.]
112 (return)
[ A somèa che i
fiorentìns a vèdin di tant in tant gjustisiàt daj sasìns in ta che manièra
lì: fàt un bus, a metèvin dentri il condanàt cul cjaf in jù. Apena ca
implenìvin il bus, il sasìn al moreva scjafojàt. (Jò chi soj
claustrofòbic, i sarès par sigùr doventàt màt prima ca tiràsin jù la prima
palada di cjera!)]
113 (return)
[ La Glìia, che Bonifasi
VIII al veva trufàt paj bès. (Vandelli.)]
114 (return)
[ Un daj Orsìns.]
115 (return)
[ Al ee tant cambiàt il
mont daj timps di Dante in cà?]
116 (return)
[ La Glìia di Roma, che
secònt Dante in ta che rìghis chì a no èra la Santa Romana Chiesa tal
sens ver da lespresiòn.]
117 (return)
[ L imperatòu Costantìn
che, riconosìnt Silvestri coma papa, secònt Dante a nol veva fàt pròpit
chel gran chè di ben.]
118 (return)
[ Na lesiòn amondi dura,
chista, par Dantee, i cròt, par cualsìasi altrida imparà.]
119 (return)
[ Tìpic di Dante di
descrivi punisiòns adeguàdis a la colpa daj danàs. In ta stu càsu, danàs
coma Anfiarèl, che in vita a volèvin induvinà il davignì, adès a sòn
costrès, par sempri, a cjaminà cul cjaf stuàrt cal pol jodi doma indavòu.
In cuant al Creatòu steschèl imaginàt da Dante, si no altria vèn da
pensà cal vèdi vùt cualchi bièl momènt di sodisfasiòn, cu na schersoa
sprusada chì e lì di birichinàdis ca àn un puc dal malisiòus, a cjatà fòu
scju tìpos di punisiòn. A mi vèn a mins chel gust ca ghi cjàpin i frus
cuant ca ghi gjàvin na ala a una moscja par jodi coma ca farà a svualà cun
unala e basta.]
120 (return)
[ Sicòma ca sòn
stravoltàs, aan la pànsa par davòu e il cul par davànt.]
121 (return)
[ LEnèide stesa.]
122 (return)
[ Secònt Vandelli, ta li
màcis da la luna la zent a jodeva Caìn cal alsava na forcjada di spìncs.]
123 (return)
[ Tìpos di vèlis.]
124 (return)
[ A vegnarès da pensà che
i diàus a lu laudarèsin par vej fàt li so malagràsis; invènsi a si gòdin a
cjastial cu la stesa fantaia chi vìn zà altri vòltis notàt!]
125 (return)
[ Malacoda a si riferìs
al teremòt susedùt il Vìnars Sant dal àn [Footnote 34: cuant che Crist al
era stàt metùt in cròusteremòt cal veva cauàt li ruvìnis descrìtis chì.]
126 (return)
[ Malacoda al è un diàu,
e Dante e Virgìlio a varèsin puc da fidàsi di luj, no?]
127 (return)
[ A saràn diàus dal
infièr, indulà ca si varès doma da sufrì, però a àn i so divertimìns encja
lòu!]
128 (return)
[ A èsi imbrojòns in ta
sta vita a si và a finìla cussì in ta che altra, purtròp. Ma coma fàja
sta bolgja a tègniu dùcjus? A no vègnia da compatì Barbarìsa e chej àltris
puòrs diàus par dut chel grant scombati ca ghi tòcja fà?]
129 (return)
[ Taliàn.]
130 (return)
[ Dopo vèighi cjòlt i so
bes a ju veva lasàs zì lìbars sensa tègnisi al puntìn dai regolamìns.]
131 (return)
[ Èco, coma chiai dita
un puc in sù, al è il màsa lavorà ca ju fà èsi screansàs, scju puarès di
diàus.]
132 (return)
[ Cagnàs a si rìnt cont
di cuant scaltri cal è Cjàmpul, il danàt; ma a la fin al vèn imbrojàt
encja luj, comal rest daj Malbràncs. A no vègnia da vej rispièt par un
imbrojòn coma Cjàmpul, cal rìva a imbrojà parfìn i diàus?]
133 (return)
[ Dante a ju mèt in
ridìcul scju diàus, però no sensa cualchi frigùja di simpatìa.]
134 (return)
[ Da no cunfùndi cun chel
tìpo di cjàa indulà ca si mangja e bèif e durmìs.]
135 (return)
[ Se ben che stu paragòn
al mostra cuant afièt ca là Virgìlio par Dante!]
136 (return)
[ Puòrs Malbràncs. Il so
malfà al è limitàt encja ta stu mòut chì!]
137 (return)
[ Pa la raòn spiegada
tal vèrs [Footnote 64].]
138 (return)
[ A è tìpic da la zent
ipòcrita di volej lùi par di fòu.]
139 (return)
[ Un post a Firense.]
140 (return)
[ Chel cal à condanàt
Crist. Una condàna ca ghi à fàt tant dàn ai Ebrèos.]
141 (return)
[ Cauàt dal teremòt
susedùt cuant cal eramuàrt il Signòu.]
142 (return)
[ A si riferìs a
Malacoda, chi vìn zà vùt il plaej di cognosi.]
143 (return)
[ Tìpos di madràs che,
secònt i antìcs a si cjatàvin in tal Nord Africa.]
144 (return)
[ Una pièra verda cun
puntìns ros che secònt i antìcs a podeva combati i velèns daj sarpìns.]
145 (return)
[ Par cuant terificàntis
ca sèdin, scènis cussì a si adatarèsin pròpit ben al rìndilis viìvis cu
la magìa eletronica chi vìn vuèj!]
146 (return)
[ Parsè che Dante stes al
era un daj Blancs.]
147 (return)
[ Coma Vani Fus.]
148 (return)
[ I Centàuros. La mandria
minsonada sùbit sot a è ch è ca ghi veva robàt a Èrcul. La so furbìsia,
tal tirà li bèstis pa la coda di mòut che Èrcul a no si necuarzès di cuj
cal veva fàt il furt, a ghi veva zovàt puc, parsè che in ùltin Èrcul a ghi
veva dàt na buna bastonada e mandàt a finìla in ta chel post chì.]
149 (return)
[ Par copalu.]
150 (return)
[ Sta sòrta di morphing
a è abastànsa comùn in tal dì di vuèj, cun chej trucs ca si pòsin fa cul
computer; ma in taj timps indavòu a veva da vej someàt a alc di sureàl!]
151 (return)
[ Chel cal à ispiràt
Puccini?]
152 (return)
[ Chèco Cavalcante.
Gaville al era un cjascjèl visìn di Firense.]
153 (return)
[ Dante in clara vèna
sarcàstica. A somèa paradosàl, però a è sensaltri veretàt, che tanti
vòltis (forsi sempri) i pì grancj crìtics di na sitàt, di na nasiòn o di
na organiasiòn a sòn chej che pì a ghi vòlin ben a la sitàt o a la nasiòn
o a la organiasiòn. A è di fàt che par via dal so grant amòu par Firense
Dante a si rìnt cussì tant cont di ogni pìsula pecja ca à la sitàt che luj
al vorès ca fòs perfèta. A si spiega cussì lindignasiòn che Dante al
mostra in ta scju vèrs chì.]
154 (return)
[ Dante, chì, al fa un
pronòstic che Firense a stà zìnt incùntra a malòris sèriis.]
155 (return)
[ Ogni ùn cal vèdi maj
jodùt coma che na gjalìna a protès i so pitinùs al sà ben sè chi vuèj
dii.]
156 (return)
[ Al vòu frenà il so
inzèn parsè cal à belzà jodùt pì vòltis coma cal è stàt abuàt da altra
zent scàltra, e cun cuàlis conseguènsis.]
157 (return)
[ Entòcli e il fradi a
èrin fìs di Èdipo e di Jocasta. Par na maledisiòn ca ghi èra stada fata
dal pari, i fràdis si vèvin copàt lun laltri e a èrin dopo stàs bruàs
insièmit.]
158 (return)
[ Tennyson al à da èsi
stàt un bièl puc ispiràt da che rìghis chì cuant cal à scrìt il so
Ulysses: