Al momènt stes che l’ùltima peràula
          la flama benedeta dìt a veva,
          a zì atòr tacàt a veva la santa muèla;1202
          ma’encjamò tal prin sìrcul si moveva
          che n’altra dut atòr a la’nserclava
          e motu a motu e cjànt a cjànt ghi zeva.

          E ogni spirt tant miej lì al cjantava
          da li nustri mùšis, serènis, dòlsis,
          com’l prin splendòu chèl ch’in luj si spielava.1203
          Com’ca si mòvin ta nùlis finùtis
          doj arcos paralèlos daj stes colòus,
          cuant che Gjunòn un sen ghi fà a Iris,1204
          doventànt dal di dentri chèl di fòu sfarsòus,
          com’il parlà di che biela ninina1205          cunsumada d’amòu com' dal soreli i vapòus;

          e che chì a la zent ghi dàn n’idea fina
          dal pàt che Diu cun Noè’l veva fàt,
          che maj pì sot aga ’zarès nè val nè culìna;

          pròpit cussì ogni sìrcul ghirlandàt
          di chisti bieli rošis sempitèrnis
          a un si voltava, cun l’altri concordàt.

          Dopo che ’l vif balà e l’altri grandi fièstis
          tant dal cjantà che di dut il sflameà
          si vèvin, lus cun lus, ’lègris e dòlsis,

          cujetàdis, dùtis d’un’unica plèa,
          com’che i vuj che dal stes plašej sòn movùs
          tal stes timp a si mòvin, da maravèa;

          alòr dal miès d’una da li novi lus
          èco na vòus che com’na bùsula vièrs la stela1206          movùt si veva, cussì i me vuj vièrs ic a èrin zùs;

          e dìt a veva: “Il benvolej ca mi fà biela
          dal altri duc’a rašonà mi parta
          com’che da là dal me1207 tant ben si favèla.

          Just a è che com’l prin, ’l altri pur al impuarta,
          parsè che ognùn al è stàt bon militàr
          par dàighi a la gloria na lus pì fuarta.1208
          ’L ešercit militàr di Crist, che cussì cjàr
          di riarmà al è stàt, davòu da l’insègna
          plan si moveva, sospetòus e di rar,

          cuant che ’l Imperatòu che sempri’l regna
          l’armada malandada al à judàt,
          par gràsia so, no parsè ca era degna;

          e com’zà dìt1209, a la spoša so ghi veva mandàt
          doj grancj’ campiòns che cul so diši e fà
          tanta zent il troj just a vevs di nòuf cjatàt.

          Da indulà cal sofla e vièrzi’l fà
          chel dolsùt di Zèfir li frescj fràscjs
          e cun chès a rivistì l’Europa’l và,

          no tant lontàn dal bati da li òndis
          che davòu di lòu cussì tant si slùngjn,
          da ogn’omp si plata’l soreli a vòltis,

          i furtunàs camìns da Cal’roga1210 s’jòdin
          ca èrin sot la protesiòn dal grant scùt
          cuj leòns che sot e parzora s’jòdin.1211
          In ta stu post nasùt al era ’l amoròus drut1212          da la fede cristiana, sant’atleta
          bendispòst cuj sos ma cuj nemìs1213 dur e crut.

          Dal inìsi a era tant completa
          la so mins di na tant ruvìnt virtùt
          che’n ta la mari al veva fàt da profeta.1214
          Dopo il so spošalisi tegnùt
          cu la fede là dal batisteri sant,
          indà ca si vèvin dotàt di mutua salùt,

          la santula ca si’era par luj fata ’ndavànt
          jodùt a veva’n sùn il straordenàri frut
          che dàt ’varèsin luj e’i sos1215 cul zì ’ndavànt.

          Ma par cal fòs com’cal era stàt pre-jodùt,
          un spirt a si veva movùt a nominalu
          cul posesìf di chèl che zà’l veva dut.1216
          Meni al era stàt nominàt, e jòdilu
          i podìn coma chel contadìn che Crist
          al veva metùt’n tal ort par judalu.

          Un bon servitòu al era, e mès di Crist,
          chè’l prin amòu che’n luj si era manifestàt
          al era stàt chèl di seguì’l prin consej1217 di Crist.

          La so puora serva, sidinùt ma sveàt,
          distiràt’n cjera a lu jodev’a vòltis,
          com’cal dišès: ‘A chistu i soj rivàt.’

          Oh so pari al era pròpit Felìs!
          Oh so mari pròpit a era Giovana,1218          se pròpit a è vera sè ca si dìs!

          No pal mont, pal cual adès si si afàna
          a stàighi’al Ostièns e a Tadèo davòu
          ma par puc amòu da la vera mana

          ta’un gran puc timp al era
           doventàt dotòu;
          cussì che ben di vuli’l tegneva la vigna
          ca si sècja se cont no la tèn’l vignaròu.1219
          E a la sinta che stad’era benigna
          ai puòrs pì d’adès, e no a chel grant poltròn
          ch’a vòltis lì si sinta, grant lagna;

          di no dà doj o tre cuant che’l sèis al sarès bon,
          o di godi’l rèdit daj benefìsis,
          non decimas, quae daj puòrs di Diu a sòn,1220
          domandàt’l veva, ma cuntra li mondani pècis1221          na licensa di combati pal gragnèl
          che fàt cresi al veva sti vincjacuatri plàntis.1222
          Pì tars, cun dutrina e volej, cun dut chèl;
          e sot ufìsi apostòlic movùt
          si veva, com’na curìnt cuant che dal alt si sglonfa’n rusèl;

          e tal’erètic borascjàn si veva sbatùt
          il so sburt, e pì’ncjamò’n ta sti bàndis1223          indà che testàrdus a’n d’era par dut.

          Da luj a vegnèvin dopo fòu pì rojùtis
          che ’l ort catòlic ognùn al irìga
          cussì che pì sànis a sòn li so plantùtis.

          Se cussì a era na roda da la biga
          che la Glišia Santa a veva difindùt
          e judàt li so ròbis a distrigà,1224
          clara a varès d’èsiti’n dut e par dut
          l’ecelènsa di che altra1225, che Tomàs,
          cortèis, prin di me a descrivi ’l era zùt.

          Ma i sèrclis a vègnin cussì puc ušàs
          ca fòrmin il difòu di chisti ròdis,
          che plens di rùšin a si sòn incrostàs.

          La so famèa, che ben li so tràcis
          a veva seguìt, a si’a’dès tant voltàt
          che là ’ndavànt ’ndavòu a par seguìlis.1226
          Dal racòlt ben s’jodarà il rišultàt
          di no tindi ben i cjamps, cuant che ’l òrzul
          si lagnarà che sensa’l gragnèl al è restàt.1227
          Lo stes jò’i dìs che s’al sfueàs un bon ànzul
          il nustri libri, al lešarès cjarta
          ca dìs ‘com’il prin Checo i soj jò pìsul’;1228
          ma nol sarès da Cašàl nè d’Agasparta,
          da’ndà che cussì a rìvin a la scritura
          ch’un l’ignòra e ’l altri a la strins pì fuarta.1229
          Jò’i soj l’ànima di Bonaventura
          da Bagnorea che ai grancj’ ufìsis
          i’ai sempri tralasàt la sinistra cura.1230
          Iluminàt e Gustìn uchì ti jòdis,
          che fra i prins a zì a piè nùs a èrin,
          ch’a Diu ghi’èrin cul so cordòn amìs.1231
          Ugo da San Vitòu a ghi’è pur visìn,
          e Pieri Mangjadòu e Pieri ’l Ispàn,1232          che la jù i so dòdis lìbris a lùšin;

          Natàn1233 profeta e’l metropolitàn1234          Crisostòm e Anselmo1235 e chel Donàt1236          ch’a la prim’art1237 degnàt si veva di mèt’ghi man.

          Reban al è chì, e a mi lùs al lat
          encja chel abàt calabrèis Gjovachìn,
          che di spirt profètic al era dotàt.1238
          A ešaltà un cussì grant paladìn1239          mi’a movùt l’inflamada cortešìa
          dal frari Tomàs e dal so bièl latìn;

          e cun me si’a movùt pur sta compagnìa.”

          Cal imàgini chèl che ben capì’l vòu
          chèl ch’jodùt jò i vevi—e che chist’imàgin,
          intànt ch’i conti, cal tegni tant a còu—

          cuìndis stèlis che chì e là a lùminin
          il cjèl cun la clarèsa d’un bièl serèn
          che li nulùtis via svèltis a còrin;

          cal imàgini il cjàr che in tal sen1240          dal nustri cjèl si tèn di dì e di nòt
          cussì che zir’e zira, sempri lu jodìn nu ben;1241
          cal imàgini la bocja di chel got
          che dal spìs dal so mani zì atòr
          la sù’n alt la prima roda a si jòt,1242
          che la sù’n tal cjèl fàt a vès doj sens1243 alòr
          com’che fàt a veva la fiòla di Minòs
          cuant che’l frèit da la muàrt sintùt a veva ’ntòr;1244
          e che’ un in tal altri al vès i ràis sos
          e che’i doj a ziràsin in tal maniera
          ch’jòdiu zì’n davànt e’ndavòu si pòs;1245
          e n’idea’l varà alòr di com’ca era1246          la costelasion e la dopla dansa
          che zì atòr di me i’jodevi ’ntera;

          pars’ch’è tant pì’n là da la nustr’ušansa
          com’che dal mov’si da la nustra Chiana
          a si mòuf’l cjèl che ducju’i àltris al avànsa.1247
          Lì a si cjanta no Bacò, no Peana,1248          ma tre persònis in divìn’ natura,
          e’n una persona, chè e l’umana.1249
          Dal bal so e cjànt finìt la mišura,
          a nuàltris si èrin chej sans lumìns prestàs,
          contèns di mostrani la so primura.

          Ma ròt al era’l silènsiu stàt di scju beàs
          premuròus da chèl1250 che tal sìntilu dal sant
          puarèt contà i èrin contèns restàs,

          “Sta pàja,” al veva dìt, “zà’i vìn tajusàt pì avànt
          e la so siminsa zà via metuda;
          ma ’dès bati’n t’altri al vòu ’l amòu tant.

          Ti cròdis tu che’n tal pet da’ndà che gjavada
          la cuesta par fà la biela muša1251 a era stada
          cun che gola ch’al mont tant cjàr’a ghi era stada,

          e’n ta chèl che, da lancja ben gusada
          trafìt, prin e dopo1252 tant al à sodisfàt
          che ogni colpa a vìns la so banda,

          par cuant ca ghi sedi lècit a l’umanitàt
          di podej rašonà, il dut al è infùs
          da chel valòu che ’l un e l’altri1253 al à fàt;

          par chèl a ti pàr ch’i no si sìn pì ’ntindùs
          di sè che pì’n sù contàt i’ai che’l secònt
          dotàt nol è dal ben da la cuinta lus.1254
          Adès vièrs i vuj a chèl ch’i vuej rìnditi cont,
          che’l to crodi, e’l me diši, al puntarà
          chì, pròpit in tal centri dal stes rotònt.

          Sè ca no mòu e che maj no morarà
          di che idea a no è che’l splendòu
          di chè1255 che amànt al parturìs chel là parzora:

          che lus viva, alòr, ca s’jòt vignì fòu
          dal so grant luši, ca no si dišunìs
          da luj1256 ma a lòu s’intrèa1257 cul so amòu,1258
          par bontàt so il so luminà a s’unìs
          coma’n ta spièlis, in ta nòuf susistènsis1259          ma par sempri’l resta un, com’ch’i dìs.

          E tant jù’l vèn, fin a l’ùltimi potènsis,
          d’àt in àt, pì e pì dèbul doventànt,
          fašìnt doma pìsuli contingènsis;1260
          e chisti contingènsis a sòn chel tant
          di che ròbis generàdis cal prodùs,
          cun siminsa o sensa, il cjèl zirànt.

          La so cera e di chej ca ghi dà inflùs1261          sempri no’è la stesa, ma lo stes sot’l sen
          dal ideàl a s’jòt che pì o mancu’a stralùs.1262
          A susèit pròpit par chèl che’l stes lèn,
          d’un tipo, al dedi miej o pešu frutàn;
          e che vu’i nasèis1263 cun pì o mancu ’nzèn.

          S’a la cera a puntìn ghi vegnès dàt man
          e s’al fòs’l cjèl la so virtùt suprema
          la lus dal sigìl s’jodarès da lontàn;

          ma al resta chistu un problema
          che tanti vòltis al à un artista
          partàt a l’art ma cun man ca ghi trema.

          Però se’l vif amòu a la clara vista
          da la prin’ virtùt a dispòn e’a segna,
          duta la perfesiòn uchì a cuìsta.1264
          La cjera ’era cussì stada fata degna
          di podej ben rivà a la perfesiòn;
          cussì da la vergin rivàt al era chèl cal regna:1265
          cussì ch’jò i pòl doma laudà la to opiniòn,
          che l’umana natura maj, coma lòu,
          a no’a vùt, nè maj varà, la perfesiòn.

          Adès, s’jò uchì i ti lasàs besòu,
          ‘Duncja, coma ’l èria stu chì1266 sensa par?’
          di domandà a ti colarès il còu.

          Ma par ca pari ben sè ch’adès no pàr,
          pensa com’che stu re al veva reagìt
          cuant che ‘Dìs pur,’ ghi era stàt dìt ben clar.1267
          Chist’i no’ai dìt par tegniti di vej ben capìt
          cal era un re cal voleva’l sintimìnt
          vej di podej’l just diši su ogni dirìt;

          no pal gust di savej in cuàncjus ca sòn
          chej motòus1268 ca sù, o se’l necesari’n sè,
          cul contingènt, maj àvos d’un necesari a sòn;1269
          nè, si est dare primum motum esse,1270          o se un semisìrcul maj vej’l pòs
          un triàngul ca nol sedi ret’n sè.1271
          Alòr, se sè ch’i’ai dìt, prin1272 o adès, ben t’jòs,
          na real prudensa a è chel jodi ’mpàr1273          che tant turbàt al veva i pensèis tos;

          e s’al ‘maj’1274 i ti àlsis il to jodi clar,
          ben t’jodaràs che dom’a si riferìs
          ai re, ca sòn tàncjus, ma un bon al è rar.

          Cun sta distinsiòn il me diši capìs;
          cussì ti pòs ritegni sè ch’i ti cròs
          d’Adàm e di chèl che godi ni fà1275, jò’i dìs.

          E che chist ai to piè’l sedi’un toc di plomp gros1276          par fati zì a plan e stà tant atènt
          di chèl sì e di chèl no che tu no t’jòs:

          pars’che un pì stùpit si lu cjata a stent
          che a dišì’l sì o’l no si mèt sensa distinsiòn1277          roba che maj no varès da fà la zent;

          pars’ca susèit che la nustra opiniòn
          a vèn pleàda ta la banda sbaliada
          cussì ch’afièt e’ntelèt spes leàs a sòn.1278
          Pì e pì da la riva a si sbanda,
          che maj nol torna coma prin di vèisi movùt,
          chèl che di pescjà pal ver nol sà avonda.1279
          Tàntis a sòn li pròvis, e prin di dut
          Parmenide, Melìs, e Bris1280e àltris
          che di zì—ma’ndulà?—nisùn al era maj pasùt:

          cussì pur Sabelio e Ario1281 e i stùpis
          ch’a li scritùris a èrin coma spàdis
          ch’jodi a fàn stuàrtis li mùšis drètis.

          Ca no sèdin li zens masa sigùris
          tal dà judìsi, coma chel tal cal stima
          li panòlis prin ca sèdin madùris:

          ch’jodùt jò i’ai durànt dut ’l unvièr prima
          che’l rošàr cal pareva spinòus e brut,
          pì tars in bòcuj vièrzisi, e coma!

          E’un batèl dret e ràpit jodùt
          i’ai cori tal mar durànt dut’l so cjamìn,
          e visìn dal puàrt—èco che jù'l è zùt!

          Ca no crodi siora Berta o’l siòr Martìn,
          tal jodi un robà e n’altri ufrì,
          di savej cuàl  cal sarà’l judìsi divìn;

          che un al pòl zì’n sù, e’l altri’n jù’l pòl zì.

          Dal centro dal sercli, o dal sercli al so còu
          a s’jòt ca mòuf l’aga ta’un vas rotònt,
          sè’l sburt al vèn da dentri o dal di fòu:

          la me mins a’a pròpit a colp tegnùt cont
          di sè che jò’i dìs, cussì ch’apena dìtis
          che santi ’monisiòns di Tomàs al mont,

          èco doventà do ròbis sìmilis,1282          il so discòri e chèl di Beatrìs,
          che, dopo di luj, tacàt a veva cun sti peràulis:

          “A chist ghi plašarès, ma no vi lu dìs,
          nè a vòus e nencja encjamò pensànt,1283          d’jodi di n’altra veretàt la radìs.

          Dišèighi se la lus ca’nflurìs cussì tant
          la vustra sostansa, cun vu’a restarà,
          com’ca’è, taj secuj ca ni stàn davànt;

          e dišèit coma, se cussì a restarà
          dopo ch’i sarèis višìbils rifàs,1284          puc a puc a no vi imbarlumirà.”

          Coma, da nova contentesa partàs,
          ogni tant chej che in ziru a bàlin
          cjantànt fuàrt, pì vita ’ghi dàn ai so às,

          cussì al preà1285, ch’atèns stàs ghi èrin,
          i sèrclis sans a colp mostràt pì legrìa
          tal so dols cjantà e balà a vèvin.

          Chèl che chì di murì al à pùcja voja
          par zì a vivi la sù, ulà maj al à godùt
          chel bièl frescùt da la eterna ploja.1286
          Chel un e doj e tre che sempri al à vivùt1287          e che sempri’l regna’n tre e’n doj e’n un,
          maj circoscrìt ma che pur al circoscrìf dut,

          tre vòltis cjantàt al era da ogni un
          di chej spìris cun tanta melodìa
          che just regàl al sarès pal mèrit d’ognùn.

          E sintùt i vevi jò na vòus che dal pì lustri’a
          vegneva dal sìrcul minòu dut modesta,
          com’chè, forsi, dal ànzul a Maria,

          rispundi: “Fin ca durarà la fiesta
          in tal paradìs, tant il nustri amòu
          atòr’l spandarà na lus coma chista.

          La so clarèsa davòu ghi stà al ardòu;
          ’l ardòu a la višiòn, e chè a’è tanta
          com’che di gràsia an d’à il so valòu.1288
          Coma che la cjàr glorioša e santa
          a sarà rivistida, la nustra persona
          tant miej sarà par cussi èsi duta cuanta;1289
          parsè ca cresarà sè ca ghi dona
          di gràsia luminòša il pì grant ben,
          lus ch’a jodi luj a mi condisiòna;

          in tal cresi, sta višiòn a lasa un clar sen,
          e l’ardòu ca’mpìja al và cussì cresìnt,
          fašìnt cresi pur’l raj che da chèl al vèn.

          Ma pròpit coma’l cjarbòn che flama al rìnt,
          e che di chè al è’l so splendòu pì grant,
          cussì che la so ’parènsa nol và pierdìnt,

          cussì stu lušòu ca n’inglusa dut cuant,
          dal jodi da la cjàr’l sarà superàt,
          ch’encjamò sot cjera a è’n chistu istànt;

          ma di barlumièris no’n varìn afàt,
          pars’che i òrgans dal cuàrp a saràn fuàrs
          a dut sè che di dilèt ni sarà dàt.”

          Di chistu a si èrin prons tegnùs e necuàrs
          tant ’l un che ’l altri coru, “Àmen” dišìnt!
          dešideri cussì mostrànt paj so cuàrps muàrs;1290
          pa li màris1291, e no forsi par lòu stes volìnt;
          e paj pàris e chej che ben ghi volèvin
          prin d’otegni stu eterno aspièt lušìnt.

          Èco che’ntòr, par dut compaj, a jodèvin
          un lustri nasi p’intèns di chèl  cal era
          che’i so ràis in tal orišònt dut a splendèvin.

          E coma ch’al tacà di prima sera
          la sù’n tal cjèl a s’jòdin ròbis nòvis
          cussì che la vista a pàr e a no pàr vera,

          a mi veva parùt lì che altri ànimis
          ta n’altri ziru jodi a si fèvin
          al di fòu da li prin’ circonferènsis.

          O sfavilà dal Spirt Sant, just lumìn!,
          com’ch’a jodi, incandesènt, i vevi provàt
          cuj me vuj che, domàs, no lu sufrìvin!1292
          Ma Beatrìs, biela e ridìnt, si veva mostràt
          davànt di me, che tra chès ch’i vevi jodùt
          par no vej la mins seguìt, ’ndavòu i vevi lasàt.1293
          I me vuj a vèvin alòr di nòuf1294 vùt la virtùt
          d’alsasi, e jodùt mi eri trasportàt
          besòu cun ic in ta na pì alta salùt.1295
          Mi eri ben necuàrt ch’i’eri pì’n alt rivàt
          pal ridi, com’un fòuc coloràt, da la stela,
          che pì ros dal sòlit mi’era someàt.

          Cun dut il me còu e cun che peràula
          che dentri ducju’i vìn, Diu ošanàt
          i vevi par vej vùt sta gràsia nova e biela.

          Tal me spirt no si veva ’ncjamò ’nfreidàt
          il colòu dal me laudà, che savùt
          i vevi che, dal jodi, luj lu vev’apresàt;

          che cun’un grant luši di rubìn ’ntinzùt
          tal miès di doj ràis jodùt i vevi doj lušòus,
          che dìt i vevi: “O Elios com’ch’in lòu ti s’jòt dut!”1296
          Com ch’jodi si fà, cun puntìns luminòus
          pìsuj’e grancj’, blancjastra fra i pòlos dal mont
          Galàsia, ca si gràtin’l cjàf òmis famous,1297
          cussì costelàs chej ràis’n tal profònt
          di Mars a fèvin il veneràbil sen1298          ca unìsin i cuadràns ta’un rotònt.

          Chì pì fuarta ’è la memoria me dal inzèn;
          parsè che’n ta che cròus al lampava Crist
          cussì ch’jò no saj cjatà fòu un ešempli dèn;

          ma chèl cal cjoj sù la so cròus e’l seguìs Crist,
          mi scušarà par chèl ch’jò’i no pòl diši e’i tàs,
          ben jodìnt ta dut chel lušòu balenà Crist.

          Da’un bras al altri e fra’l pì alt e’l pì bas1299          un sintilà s’jodeva di gjugjulùtis,
          pì di dut tal so unìsi e tal trapàs:

          cussì a s’jòdin, drètis e stuàrtis,
          svèltis e stràchis, rifašìnt la vista,
          duti che robùtis che, lùngis e cùrtis,

          tal raj si mòvin, cu li cuals si lista
          spes l’ombrena1300 che, pa la so protesiòn
          cun inzèn e art a otèn a pusta.

          E com’che giga1301 o arpa, cu la tensiòn
          di tanti cuàrdis un tintinà dols ghi crèjn
          a chèl che ben nol capìs la so funsiòn,

          cussì da li lus ca mi si mostràvin
          da la cròus’l vegneva’l sun di na cansòn
          ca ni estašiàva, sensa capì ’l ìn.

          Ca’ntendeva tant laudà’i capìvi benòn,
          che a mi “Risurìs’ e “Vìns” mi vegnèvin
          com’a chèl cal sìnt ma di capì nol è bon.

          Chisti melodìis tant gust a mi dèvin
          che fin a chel momènt lì nuja di nuja
          a veva vèncs tant dols che cussì leàt mi vèvin.

          A pareva chista na tant granda voja
          da pospòni il plašej di chej vuj1302 biej
          che’n chej mirànt dutl’ rest si ridùs’n nuja;

          ma chej ca jòdin che chiscju sigìj miej
          a fàn ogni bielesa pì’n sù ch’i zìn,
          e ch’jò no mi’eri’ncjamò voltàt a chej,

          di chèl ch’i mi acuši par scušàmi a pòsin
          scušàmi1303, jodìnt che jò i dìs il ver;
          pars’che’l plašej  nol à chì’l so cunfìn,

          ma zìnt in sù si fà pì e pì sincèr.1304

          La benevula volontàt ta la cual
          sempri si dìsfa ’l amòu che dret al suspira
          coma la cupiditàt ta chè1305 dal mal,

          sidina sidina fàt stà a vèvin che dolsa lira,1306          cussì che tašùt a vèvin che santi cuàrdis
          che la destra1307 dal cjèl a mola e tira.

          Cuant maj a sarani al bon preà sòrdis
          che sostànsis che par dami coràgju
          di fàighi domàndis a èrin sidìnis stàdis?

          Al è un ben1308 che sensa fin a ghi planzi sù
          chèl che, par amòu di ròbis ch’etèrnis
          no sòn, il amòu ver al buta jù.

          Coma ta li nòs cujètis e pùris
          ràpit s’jòt un foghùt ogni tant
          che’l vuli al mòuf ta che plàcidi sèris,

          e’a pàr stela che’l so post a stà cambiànt,
          s’a no fòs che par indà ca s’impìa
          dut al è compaj e chèl al dura’un istànt;

          cussì dal bras ch’a destra’l para via,
          ai piè di che cròus al à corùt un astro
          da la costelasiòn brilànt di gloria;

          sta gema a no veva lasàt il so nastro
          ma pa la strica radiàl si veva movùt,
          someànt fòuc davòu dal alabàstro:

          svelt cussì1309 al era’l spirt d’Anchìs davànt vegnùt,
          se fede i vìn ta la nustra miej muša,
          cuant che’n Elišio dal fì si veva necuarzùt.1310
          “O sanguis meus, o superinfusa
          gratia Dei, sicut tibi cui
          bis unquam coeli ianua reclusa?”1311
          Cussì’l lumìn, ch’jò voltàt mi eri a luj;
          e’i me vuj a èrin dopo zùs a Beatrìs,
          che, zìnt chì e là, ’mbacuchìt mi vèvin i vuj

          che tant ridìnt a ardèvin di Beatrìs
          ca pareva che’i mès tocjàt a vèsin’l font
          da la me gràsia e dal me paradìs.

          Alòr, in tal jodi e’n tal sinti gjocònt,
          si veva metùt stu spìrit a contà ròbis
          ch’jò’i no vevi capìt pal so parlà profònt;

          intindùt nol veva di dìšmi ròbis scùris,
          ma ghi veva tocjàt, par via che’l so concèt

          tant pì alt al era dal capì daj òmis.

          E cuant che ’l arco dal so ruvìnt afièt
          sfogàt si’era, che’l so parlà ’l era jù vegnùt
          visìn di lì cal taca’l nustri intelèt,

          chistu stàt al era chèl ch'i vevi par prin comprendùt:
          “Che benedèt ti sèdis Tu, triùn e un,
          par vèighi a la siminsa me cussì ben tindùt!”

          E al veva dopo dìt: “Un bièl e lontàn dišùn
          che vegnùt mi veva’n tal leši’l libri grant1312          che fòu nol lasa nisùn sen, ma nisùn,

          contènt ti’as fàt, fiòl me, stu lušòu, e tant,
          da’ndà ch’i ti parli, da che stesa1313 ’sistìt
          che l’àlis ’mplumàt ti’a par zì’n alt cussì tant.

          Che’n me’l to pensej al lus, ti pàr di vej capìt,
          da chèl che prin1314 al è, com’cal radièa
          dal’un il sinc e’l sèis, sè ben al è capìt;

          par chèl cuj ch’i soj e parsè ca ti somèa
          pì viva la me flama no ti domàndis,
          di ogni altra tal splendòu di st’asemblèa.

          E ti par just; chè, pìsuj e grancj’, i spìris
          di chista vita tal spieli a jòdin,
          tal cual, prin di pensalu, il pensej t’jòdis;1315
          ma pars’che dal amòu sant, ch’jò’i jòt da visìn
          e no mi’è maj fòu di vuli e m’implenìs
          di na voja dolsa, àltris ghi gòdin,

          cun buni peràulis, sigùris e fuàrtis,
          il volej to cal suni e’l to dešidej,
          ch’jò’i rispùnt par volej di altri lègis!”

          Voltàt mi eri a Beatrìs, che’l pensej
          me zà’a saveva e, ridìnt, un sen
          mi veva fàt che l’àlis vièrt ghi veva al me volej.

          Tacàt i vevi alòr cussì: “Il afièt e’l sen,1316          cuant ch’jodùt i vèis la prim’ ecualitàt,
          compàis vi sòn stàs dàs, ch’ognùn adès al tèn,

          chè’l soreli che àrdi vi’a fàt e luminàt
          cul cjalt e cu la lus1317, in dut al è compaj,
          che chist a chèl nol pòl èsi paragonàt.1318
          Ma voja e argumìnt ’n taj mortaj,1319          pa la rašòn ca vi’è manifesta,
          àlis da li stèsis plùmis no ùšin maj;

          jò, duncja, ch’i soj mortàl, i sìnt chista
          dišegualitàt, e par chèl i ringrasièj
          cul me còu par chista paterna fièsta.

          E alora, topàs bièl, ti suplichèj,
          te che chistu presiòus gjojèl t'ingèmis,
          di dìšmi’l to nòn—èco’l me dešidej.”

          “Contènt di vèiti fra li me ramàsis1320          i soj belzà stàt; jò’i soj la to radìs”:
          dìt ghi veva cussì a li me peràulis.

          E pì ’ncjamò al veva dìt: “Chèl dal cual si dìs
          che’l to nòn al vèn, e che sent’àis e pì
          ziràt al à’l mont’n ta la prima curnìs,

          il to bišàvul al era e me fì:
          pròpit ben a zarès se la so fadìja
          lungja1321 cul to fà ti vès da scurtàighi.

          Florensa dentri da la mura vecja,
          da’ndà ca cjoj ’ncjamò la tersa e la nona,1322          a viveva moderada e sensa pecja.1323
          Cjadenuta no veva nè corona,
          nè còtulis ornàdis nè sintùra
          che’l vuli a fès tirà pì da la persona.

          No ghi fèvin, nasìnt, encjamò poura
          li fiis al pari; chè’l timp e li dòtis
          no’èrin’ncjamò fòu d’ogni mišura.1324
          Non d’èrin cjàšis di famèa vuèjtis;1325          nol era ’ncjamò rivàt Sardanapàl1326          a mostrà sè ca si fà’n ta li cjàmaris.1327
          Encjamò nol era vinsùt Montemàl
          dal vustri Usieladòu che coma vinsùt
          tal zì’n sù, cussì al sarà’n tal so cal.1328
          Cun sintùra di coràn e vuès i’ai jodùt
          Belincjòn Berti, e sensa truc fasi avànt
          la so fèmina, ch’era naturàl in dut;1329
          Chej dal Nerli e dal Vecju lì davànt
          i jodevi, contèns, cun pièl scujèrta,
          e li so fèminis ca filàvin cjantànt.1330
          Furtunàdis lòu! ch’ognùn’era certa
          di vignì lì soterada1331, e nisuna
          pa la Fransa, a era lì tal lièt dešerta.1332
          Una a tindeva’l nini’n ta la cuna
          e cul ninanana lu consolava,
          che paj genitòus ’ndà’n èria roba pì buna?

          Che altra’nvensi, mentri ca filava,
          fiàbis daj Trojàns a la so famèa
          —e pur di Fièšul e Roma—ghi contava.

          Ta chej timps a sarès stada na maravèa
          na Cjanghèla o un Lapo Saltarèl
          com’ch’adès’l sarès Cincinàt o Cornèa.1333
          Ta’un cussì ripošàt e ta’un cussì bièl
          vivi di citadìns e ta’un so Cristiàn
          ambiènt ch’alora al era chistu ostèl,

          Maria mi veva dàt, clamada dal sigà san;1334          e’n ta chel antìc Batisteri1335 vustri
          fàt i eri stàt Cjasaguida e cristiàn.

          Morònt mi’era fradi, e Elišeo n’altri;
          la me fèmina’era da Val di Pat,1336          e da là’l vèn il nòn di Alighieri.

          I’ai dopo seguìt ’l imperatòu Coràt;1337          e pa li me òperis al veva vùt la gràsia
          di ricognòsimi, e cavalièr  i veva fàt.

          Davòu ghi eri zùt cuntra la malìsia
          da la lès di chel pòpul cal ušurpèa
          par colpa daj pastòus1338, la vustra gjustìsia.

          Da che zentàja—eše maravèa?—
          dal mont fals i eri stàt alòr disleàt
          che par amòu so tant’ànimis al plèa;

          e dal martìri a chista pas i eri rivàt.