1057 (return)
[ Raimont Berighier.]
1058 (return)
[ Sot la aministrasiòn
di Romeo, il patrimòni di Raimont al era cresùt dal dòdis par dèis.]
1059 (return)
[ Li àrmis e li lègis
daj imperatòus.]
1060 (return)
[ Di front di Beatrìs,
Dante a si sinteva coma un frutùt davànt da la so maestra, dut imbacuchìt;
pròpit coma un mona.]
1061 (return)
[ Adàm. (E cuj sàja
parsè alòra che i pitòus di na volta a lu pituravin cul bugnìgul!)]
1062 (return)
[ Tal paganèin cal à
carateriàt lepoca pre-Cristiana.]
1063 (return)
[ A Geù, o a che part
di Geù ca è umana.]
1064 (return)
[ Il Verbo stes, che
incjarnàt al era cu la natura umana.]
1065 (return)
[ Cu la redensiòn.]
1066 (return)
[ Coma cal sugerìs
Vandelli, chistu magistràt al pòl èsi o Diu o l imperatòu. Taun cau on
tal altri, però, i Ebrèos a vègnin punìs par vej punìt Geù.]
1067 (return)
[ Dante al vorès ca ghi
vegnès risòlt il problema da la redensiòn: a nol vèvia, chel puòr diàu di
Diu, altri manièris di redìmi l omp (e pur encja la fèmina)?]
1068 (return)
[ Beatrìs a si riferìs,
i pensi, a sè che Dante al stà pensànt.]
1069 (return)
[ Chistu mòut di otègni
la redensiòncul sacrifìsi di Crist.]
1070 (return)
[ Li ròbis ca vègnin
creàdis da la bontàt divina a dùrin par sempri.]
1071 (return)
[ Sè ca vèn creàt
pròpit, e in mòut dirèt, da la Bontàt Divina.]
1072 (return)
[ Chistu a mi pàr cal è
un concèt Tomìstic, e a si riferìs a sè ca susèit, o a un creàt, in sèguit
a la prima caua, ca sarès Diu stes cun dut sè ca ghi è coevàl.]
1073 (return)
[ Coma limortalitàt,
la libertàt, la someànsa a Diu. (Vandelli)]
1074 (return)
[ O da la gjustìsia o
da la miericordia divina.]
1075 (return)
[ Diu al varès podùt
sièlzi di perdonàighi il pecjàt al omp; invènsi al à sielzùt di
sacrificasi luj stes. Cuala sielta a ee stada pì generoa?]
1076 (return)
[ Dante al è curious di
savej parsè che sti ròbis a no dùrin in eterno.]
1077 (return)
[ A risèvin la so forma
distinta da chèl che Diu al à luj stes creàt.]
1078 (return)
[ A bèstis e plàntis a
ghi vèn dàt da li stèlis vita individuàl da la so potensialitàt.]
1079 (return)
[ Perìcul di danasiòn
par via daj so pensèis pagàns.]
1080 (return)
[ Vènere. Ciprina parsè
che nasùda a Cipro.]
1081 (return)
[ Il paganèin.]
1082 (return)
[ Cùpid al veva cauàt
linamoramìnt di Didòn par Enea.]
1083 (return)
[ Vènere.]
1084 (return)
[ Il so muvimìnt
luminòus al variava a seconda da la so capacitàt individuàl di jodi Diu
stes.]
1085 (return)
[ Svelt, dal latìn.]
1086 (return)
[ Un daj òrdins daj
ànzui.]
1087 (return)
[ Riga ca taca na
cansòn tal Convivio di Dante.]
1088 (return)
[ Carlo Marcjèl, fì di
Carlo II dAngjù, muàrt prima di doventà Siòr da la Provènce e di Napoli.
(Vandelli)]
1089 (return)
[ Carlo al dovènta pì
encjamò contènt tal ricognosi da la vòus Dante, cal veva cognosùt a
Firense.]
1090 (return)
[ Sal vès vivùt pì al
lunc a no si varèsin vùs chej maj ca èrin capitàs dopo la so muàrt e che
luj al varès podùt evità.]
1091 (return)
[ Carlo a ghi varès
mostràt il so amòu in mòut concrèt.]
1092 (return)
[ A si trata chì di che
part da la Provence ca sarès doventada di Carlo il Marcjèl, coma il regnu
di Napoli, dopo la muàrt di so pari, Carlo II.]
1093 (return)
[ Che part da lItalia
ca sarès stada il regnu di Napoli e ca cunfinava cuj Stas da la Gliia.]
1094 (return)
[ Euro = vint cal vèn
dal S-E.]
1095 (return)
[ Sòlfar.]
1096 (return)
[ Par via di me.]
1097 (return)
[ Par parafraà: i so
fiòj a èrin disendèns di nonu Carlo I dAngju e Ridolf dAsburgo, me
misièr.]
1098 (return)
[ Ca mòrin i
fransèis! a sigàvin i siciliàns, ca no ghi volèvin tant ben ai governàns
fransèiscoma che in sèguit a no ghian volùt tant ben nencja a altri
governàns.]
1099 (return)
[ I comentatòus a no
sòn dùcjus dacordu sul significàt di sti rìghis.]
1100 (return)
[ Stu Berto, fradi di
Carlo, al varès biugna di vej intòr zent onesta, di governàns ca no si
profìtin dal so ufisi par fasi siòrs.]
1101 (return)
[ Diu stes.]
1102 (return)
[ Seguìnt il pensej
scolàstic: sè ca è necesari a nol pòl no èsi necesari. A nol zùja miga ai
dàdos, Diu? (A nol vèvia dit chistu, Einstein?)]
1103 (return)
[ Tal sens di civis,
citadìn.]
1104 (return)
[ Li sfèris celèstis a
làsin il so stamp in taj indivìduos, ma a no distìnguin tra cjaa e cjaa
o generasiòn e generasiòn.]
1105 (return)
[ Diu.]
1106 (return)
[ Chistànima luìnt,
che ncjamo i no cognosevi, a sia metùt a parlà, coma un ca si sìnt ben
diìnt ròbis bièlis.]
1107 (return)
[ Il tiràn Eelìn III
da Romàn, cal veva devastàt la cjera treviana.]
1108 (return)
[ Vènere.]
1109 (return)
[ Folc da Marsilia.]
1110 (return)
[ In cuant a li
mièriis che la nustra zent di cà dal Tilimìnt a à sufrìt in tal zìru daj
sècuj, Dante al à sensaltri raòn; man ta la cuestiòn dal pintimìnt i
cròt che Dante a si sbalièj: a no soni li nustri bàndis, dopodùt, plènis
di zent ca no ghi interèsa nuja da li ròbis materiàlis, e ca si dedica
doma a la vita interiòu e spirituàl?]
1111 (return)
[ A Trevìs, Risard dal
Camìn, doventàt tiràn, al era pront da vignì butàt jù. (A par di jodi il
crolà da la statua dal puòr Sadàm.)]
1112 (return)
[ Malta = preòn
riservada paj ecleiastics. Il vescul di Feltro al era stàt lì imprionàt
pal so àt di tradimìnt cal veva cauàt la muàrt di divièrs di lòu.]
1113 (return)
[ Dante al è bravùt in
tal ingusà la so lama ironica cuant cal vòu!]
1114 (return)
[ Schiera di ànzui,
sùbit sot daj Serafìns ei Cherubìns.]
1115 (return)
[ Laltra ànima che pur
a splendeva.]
1116 (return)
[ Gjojèl di na zona da
lAia ca si clama Balascàn. (Robuschi)]
1117 (return)
[ Tal infièr.]
1118 (return)
[ Scju fòucs a sarèsin
i Serafìns. In cuant a li sèis àlis ca ju vistìsin, Dante a sia baàt su
Isaìa, VI.2: Seraphim stabant super illud: sex alae uni et sex alae
alteri
(Vandelli)]
1119 (return)
[ Di savej cuj chi ti
sòs.]
1120 (return)
[ Tal originàl Dante al
crea vocàbuj coma inlùja, intuàssi, e inmìi par significà entrà in
luj, entrà in te, e entrà in me. Cun granda fasilitàt a si podarès uà
scju vocàbuj encja in tal furlàn: inmeà, inlujà, insujà, innujà, ecc. il
dolce stil novo a nol è, dopodùt, tant diferènt dal bièl furlàn nòuf.]
1121 (return)
[ La gran val = il
mediteràneo; chel mar = l oceano.]
1122 (return)
[ I sugerìs i
comentatòus pa na spiegasiòn clara su sti rafinatèsis astronòmichis.]
1123 (return)
[ Buìa, sitàt
algerina, a è tal stes paralèl di longitùdin di Marsilia, sitàt di Folc,
cal stà parlànt.]
1124 (return)
[ A la zoventùt. Crusa
a era la prima fèmina di Enea.]
1125 (return)
[ I beàs chì aan
dismintiàt, gràsis al Letè, ogni sens di colpa, e a recuardin doma il ben
ca ghi è stàt dàt da la providensa.]
1126 (return)
[ Al zira, o torna,
atòr di chistu.]
1127 (return)
[ Raab, ca veva vivùt
taj timps pre-Cristians, a è lo stes stada beàda e unìda al rest di chej
ca fàn part dal triònf di Crist.]
1128 (return)
[ Firense, ca èn ta li
mans dal diau, e che par caua di chèl tanta zent a sufrìs.]
1129 (return)
[ Il florìno i bès.]
1130 (return)
[ Il papa, ca nol
custodìs i so agnèj.]
1131 (return)
[ I decrès dal papa.]
1132 (return)
[ Indulà che l Anzul
Gabrièl a ghia anuncjàt a Maria il vignì dal Signòu.]
1133 (return)
[ A vegnaràn prest
premiàs chej ca sòn stàs màrtirs par man di fals pàpis e cardinài.]
1134 (return)
[ Chistu concèt dal
òrdin e perfesiòn dal mont al vegneva in sèguit uàt daj Deìscj coma bae
da la so prova da la eistensa di un Diu creatòu e perfèt.]
1135 (return)
[ Chel equatoriàl e
chel zodiacàl.]
1136 (return)
[ Par difòndi il so
inflùs o virtùt a li ròbis da la cjera. Che la zent medievàl a ghi vès
crodùt al podej che i planès aan su di nuàltris a si pòs ben jodi dal fat
che tanta zent encja al dì di vuèj a no planta li simìnsis tal cjamp e a
no travaa il vin se pì che la luna a no è justa.]
1137 (return)
[ Par via che, coma ca
osèrvin i comentatòus, che gradasiòns di clima chi vìn a no eistarèsin;
a si varès invensi estrèmos di cjalt e di frèit.]
1138 (return)
[ Il grado di
diramasiòn dal sìrcul zodiacàl da chel ecuatoriàl: sal fòs pì grant o pì
pìsul, a si scumbusularèsin li stagjòns, etc.]
1139 (return)
[ Pensa a sè ca è stàt
zà dita si ti vòus capì sè caa da vignì.]
1140 (return)
[ Cul punt ecuinosiàl
da la primaveraza indicàt pìn su (vers 8 +).]
1141 (return)
[ Ogni dì a si lu jòt
pì prest dal dì di prima par via ca si mòuf di dì in dì dal solstìsi
invernàl vièrs chèl dal estàt.]
1142 (return)
[ I efiès: par eempli,
a vèn lustri pì bunòra; e chèl al aumenta il cjalt; e chèl al fà crèsi li
plàntis pì a la svelta; etc.]
1143 (return)
[ Prima ca no sèdin zà
ben formàs.]
1144 (return)
[ Sicòma che Beatrìs a
ghi fà part dal volej divìn, li so asiòns a vàn aldilà dal zì dal timp, ca
ghi è rèdina doma ai mortàj.]
1145 (return)
[ Diu a ghi mostra ai
beàs da la cuàrta schiera (dopo daj beàs da la luna, di Mercurio e di
Vènere) i segrès.]
1146 (return)
[ Diu.]
1147 (return)
[ Tal mòut Tolemàic di
jodi li ròbis, il soreli al era un ùmil planeta.]
1148 (return)
[ La fia di Latona a è
la luna (Diana), ca è chì rafigurada cun chel sercli luminòus che ogni
tant a la circonda.]
1149 (return)
[ Sè che Dante al sìnt
e jòt in ta stu post celestiàl a no si pòs maj chì, in tal nustri mont,
godi, nè par descrisiòn nè in altra maniera percepìbil.]
1150 (return)
[ Pròntis a tacà di
nòuf a balà, coma in ta un ritornèl.]
1151 (return)
[ Dal interno di un daj
splendòus. Chel cal parla al sarès Tomàs dAcuina.]
1152 (return)
[ Se un al vès
dimpediti di bevi un tajùt di vin cuant chi tias sèit, al zarès cuntra
natura, coma ca sarès cuntra natura se laga a no scorès jù vièrs il mar.]
1153 (return)
[ Il fondatòu daj
Domenicans.]
1154 (return)
[ Berto = Berto Magno,
filoofo e maestro di Tomàs dAcuina; al insegnava a Colonia, indà cal
varès insegnàt encja Tomàs dAcuina.]
1155 (return)
[ Compilatòu benedetìn
toscàn di scris bìblics e ecleiastics. Secònt i comentatòus al veva
provàt a riconcilià li cuestiòns ecleiastichis e civìlis.]
1156 (return)
[ Dal latìn: forumcul
so significàt di centro di publica atensiòn, coma minsonàt in ta la nota
apena data.]
1157 (return)
[ Pieri il Lombart,
teologo daj timps di Dante, al veva ufrìt la so òpera a la Gliia coma ca
veva fàt la puarèta dal Vanzèli (Luca, XXI.1, 4), chen tal so puc, a veva
dàt pì daj sioràs.]
1158 (return)
[ Coma che cuant che cu
lespresiòn bròut di gjugjulis i si riferìn a un bròut cal sintilèa di
puntìns di lus.]
1159 (return)
[ A si trata chì di
Solomòn, sul cual, secònt Vandelli, tàncjus in taj timps di Dante a èrin
curiòus di savej se, nonostànt i so guscj epicùreos, al veva otegnùt a la
fin la so salvasiòn. Il so Càntic daj Càntics al vegneva uàt coma na
cansòn par celebrà li nòsis da la Gliia cun Crist.]
1160 (return)
[ Dionìs lAeropagita.]
1161 (return)
[ Li responsabilitàs ca
ghi sòn stàdis conferìdis ai ànzui.]
1162 (return)
[ Sant Agustìn. Chel
cal rit al è un cal veva contribuìt al pensej di Sant Agustìn in ta la
so òpera La Sitàt di Diu. I comentatòus a no sòn sigùrs di cuj ca si
trata.]
1163 (return)
[ Il spìrit sant cal
èn ta sta otava lus al è Boetius, l autòu di De consolatione
philosophiae. Boetius al pol mostràighi la via justa a chej ca lu
scoltin.]
1164 (return)
[ Dùcjus grancj
scritòus e teòlogos daj timps medievàj.]
1165 (return)
[ Vir = omp.]
1166 (return)
[ Sigjèr di Brabànt, un
esponitòu da li idèis Averoìstis, ca metèvin in dùbit veritàs tomìstichis
coma la imortalitàt da lànima, la libertàt di asiòn da la zent, etc. I
comentatòus a no sòn pròpit sigùrs parsè che Dante al lauda Sigjer cussì
tant, sa si pensa che Dante al èra amiratòu di Tomàs dAcuina, cal
oponeva li idèis di Sigjer. A proposit, Sigjer al era stàt costrèt da
lIncuiisiòn di tai su li so idèis. E Sigjer a si la veva scjampada cul
so sugerimìnt che li idèis filoofichis a no sòn di necesitàt li stèsis ca
sia cu la fede. Taj nustri timps zent coma Sigjer a vèn tamponada da
autoritàs macartìstichis o ashcroftiànis.]
1167 (return)
[ Un ghi và davòu da li
sutilèsis gjuridichis. Chèl ca ghi và davòu daj aforìmos al entra in taj
stùdius da la midiìna.]
1168 (return)
[ Lespresiòn
(originàl: gloriosa-mente) a rìnt ben lidea che Dante al è stàt ben
risevùt, e ben risevùt da la granda mins di Acuinas.]
1169 (return)
[ Da San Tomàs, cal era
cussì interesàt di coma che li ròbis a vegnèvin cauàdis da altri ròbis, a
è doma just cal capìsi li cauis dal pensej dubitòus di Dante!]
1170 (return)
[ San Tomàs a si
riferìs a sè cal à dita taj vers [Footnote 96: e [Footnote 114: dal cjànt
precedènt.]
1171 (return)
[ A ogni creatura a ghi
tocja rìndisi prin di rivà a capì (zì a font) i segrès da la providensa.]
1172 (return)
[ La uniòn fra Gliia e
Crist a è stada fata da la Providensa.]
1173 (return)
[ Cussì: cu la granda
caritàt di San Checo (Francesc) ; culà: cu la granda sapiènsa di San Meni
(Domenic).]
1174 (return)
[ O chi conti di San
Checo o di San Meni a fàl stes: tant, contànt di un a si conta di ducju
doj, dal momènt che ducju doj a vèvin il benstà da la Gliia in tal còu.]
1175 (return)
[ Lasù in ta che
montagnùta ca si alsa da Gubio. I doj flumùs a sarèsin il Tupìn e il
Chiàsi (Chiascio).]
1176 (return)
[ Da che altra banda
(orientàl) dal mont.]
1177 (return)
[ Nocera e Gualt,
secònt cers comentatòus a èrin sot dominio di Perugia e daj Angjoìns.]
1178 (return)
[ In ta stu post chì al
è nasùt San Chechi, pròpit cuant (i diarès) ca era biugna di un rinasi
ecleiàstic; coma che il soreli al nàs da stu punt orientàl doma tal
ecuinòs primaverìl. Considerànt che chista descrisiòn a vèn da San Meni
(Domenicàn), il cumplimìnt al è straordinàri.]
1179 (return)
[ A continua la lode di
San Meni: Clàmilu Orient, stu post, invensi di Asìi, par via che chì
ghiè nasùt naltri soreli a la Gliia.]
1180 (return)
[ Sta siòra a sarès
(adiritùra) la povertàt che Checo al veva sielzùt.]
1181 (return)
[ Davànt dal pari.]
1182 (return)
[ Pa la povertàt.]
1183 (return)
[ Crist stes che, nut,
al veva spoàt la cròus.]
1184 (return)
[ L amòu pa la
povertàt a nol era riultàt da eèmplis coma chèl di Amiclat, chel puòr
pecjadòu ca no si veva intimidìt par nuja cuant che Gjulio Sèar a si ghi
veva metùt in front.]
1185 (return)
[ Coma oservàt dal
Vandelli, la strutura sintàtica di chista tersina a no è tant clara in tal
originàl.]
1186 (return)
[ Cjamps cussì fèrtils
ca sòn prons par dà racòls in gamba.]
1187 (return)
[ Par via cal zeva in
zìru vistìt coma un pesotàr. (La me fèmina a diarès coma me!)]
1188 (return)
[ Il Papa Inocènt III.]
1189 (return)
[ Il òrdin daj
Francescàns.]
1190 (return)
[ Onorio III, papa, che
in tal [Footnote 1223: al veva pa la seconda volta, e in definitìva,
aprovàt il òrdin Francescàn.]
1191 (return)
[ Coma ca è contàt tal
libri Fioretti di San Francesco.]
1192 (return)
[ Li stigmàtis sàcris
che San Checo al veva, secònt i so biògrafos, partàt cun luj par un pu di
àjs prin di murì.]
1193 (return)
[ Èco di nòuf il
paradòs da la siòra povertàt.]
1194 (return)
[ Dal grin da la siora
povertàt.]
1195 (return)
[ Stu colèga di San
Tomàs al sarès San Meni, il fondatòu daj Domenicànspatriarca stes di San
Tomàs.]
1196 (return)
[ A si acumulèa mèris
pa laltri mont.]
1197 (return)
[ I Domenicàns a no sòn
coma i frarùs, puarès; a èntrin invènsi in ta posisiòns di perìcul
spirituàl, coma in ta li cjàsis daj aristocràtics, daj governàns, etc.]
1198 (return)
[ Stàlis. Lat = sè che
i Domenicàns a pòsin dà di cunfuàrt spirituàl.]
1199 (return)
[ A basta pucja tela
par metighi il capùcjo a chès ca ghi stàn visìn dal pastòupar via ca sòn
amondi pùcis.]
1200 (return)
[ La corusiòn daj
Domenicàns.]
1201 (return)
[ Cf. Par.X. [Footnote
96].]
1202 (return)
[ La corona di ànimis
luminòis.]
1203 (return)
[ Par eempli, la lus
da la luna, inferiòu a chè dal soreli, dal cual a deriva.]
1204 (return)
[ Iride, la serva
mesagèra di Gjunòn.]
1205 (return)
[ Èco, che par amòu di
Narcìs a sia riduùt a nujàltri che na vòus. (Se pasiòn par luj caa da
vej vùt par ridùisi pì ncjamò che in pièl e vuès!)]
1206 (return)
[ La stela polàr. I so
vuj a si sòn movùs viers la vòus cal à sintùt cu la stesa naturalèsa e
rapiditàt ca si mòuf la guieluta di na bùsula vièrs la stela dal nord.]
1207 (return)
[ L altri duca al
sarès San Meni, da la banda dal cual, par bocja di San Tomàs, cussì ben
sia parlàt dal me ducaSan Francesc.]
1208 (return)
[ A la gloria da la
Gliia, pa la cual ducju dòj, a mòut so, a àn combatùt.]
1209 (return)
[ Par.XI. [Footnote
31]
: . Chel cal parla al è S. Bonaventura.]
1210 (return)
[ Calaruega, la sitàt
da la Castilia indulà cal era nasùt San Meni (Santo Domingo).]
1211 (return)
[ Il scudo (o emblema)
dal re da la Castilia al mostra un leòn ta un cuadrànt di sot e un leòn
tal cuadrànt che in diagonàl ghi stà parzòra.]
1212 (return)
[ Druidpredi amondi
fedèl a la so fede, coma ca èrin i druids antìcs.]
1213 (return)
[ Cuj erètics.]
1214 (return)
[ Encjamò prin di nasi
a ghi veva cauàt un sun a so mari di parturì un cjan blanc e neri cal
varès metùt a fòuc dut il mont. (Vandelli)]
1215 (return)
[ San Meni e i
Domenicans.]
1216 (return)
[ Dominicus (= Domenico
= Meni) al è in Latìn il posesìf di Dominus. A è curiòus notà che a no è
doma un zòuc di peràulis ma un sugerimìnt su la teoria medievàl (nomina
sunt consequentia rerum, coma cal dìs Vandelli) che la personalitàt, il
caràtar, di na persona al vèn influensàt dal so nòn. (Jòi provi a pensà
in ta cuali manièris jò i soj sè chi soj par via dal me nòn. Cuj sàja sè
chi sarès se il me nòn al fos stàt Filibert o Ermenegildo invensi di
Ermes? Bepi Pelòj: coma ca mi dìin, la colpa a era un puc so. Ma jò i
luai perdonàt tant timp fà, tant par dimostrà la magnanimitàt da la
sublimitàt dal nòn ca mi à regalàt. )]
1217 (return)
[ Cal sarès chèl di
dedicasi a la mieria. (Và, vènt li to ròbis e dàighilis ai puarès. San
Matèo, XIX. [Footnote 21].)]
1218 (return)
[ Felìs in ta ducju
doj i significàs; e Giovana, coma cal sugerìs Vandelli, in tal ebràic a
si riferìs a na fèmina benvoluda da Diu.]
1219 (return)
[ La vigna = la Gliia;
il vignaròu = il Papa.]
1220 (return)
[ I comentatòus a sòn
pì bràvos di me a rindi na idea clara di chisti rìghis.]
1221 (return)
[ Pecjàs di ereìa.]
1222 (return)
[ Li ghirlàndis daj
sans ca inclùdin San Checo e San Meni.]
1223 (return)
[ Ta la Provensa, indà
ca era na concentrasiòn di Albigèis, che San Meni al provava a convertì.]
1224 (return)
[ Una roda (ta la
metàfora da la biga) a è chè di San Meni, che gràsis a chè la Gliia a
veva scovàt via na vura di erètics. Chì a vegnin in mins ròbis puc
gustòis.)]
1225 (return)
[ La roda di San
Checo.]
1226 (return)
[ In altri peràulis, i
Francescàns a somèa ca no seguìsin pì l eempli dal puòr San Checo. (Sa
si la pensa ben, a si resta impresionàs da sta stesa idea cuant ca si
viita la bailica dal sant a Asii: al è lì il paradòs di na gliia di un
valòu inestimàbil ca celebra un sant ca si veva dedicàt a la mieria!)]
1227 (return)
[ Cuant che i triscj a
si lamentaràn ca no sòn cuj bòis in paradìs.]
1228 (return)
[ Tal elenco daj
Francescàns a si pòs encjamò cjatani cualchidùn cal è restàt fedèl ai
prinsìpis dal fondatòu.]
1229 (return)
[ Scju ùltins a sarèsin
i spirituàj ca insistèvin che li règulis dal sant a vegnèsin seguìdis
cun grant rigòu; chej àltris a sarèsin chej ca volèvin bandonà li so
règulis dal dut.]
1230 (return)
[ La cura da li ròbis
mondànis.]
1231 (return)
[ Iluminàt e Agustìn a
èrin doj daj prins ca vevin seguìt il zòvin Checo.]
1232 (return)
[ Chìscjus, coma i
àltris teòlogos minsonàs in ta sti rìghis, a fàn part di che corona ca
circonda Dante e Beatrìs. (Vandelli, etc.)]
1233 (return)
[ Coma cal sugerìs
Vandelli, Natàn e Criostom a sòn chì coma eèmplis di òmis ca vèvin ausàt
criticà i grancj. Tal cau di Natàn, luj al veva criticàt il re Davide
par vèjsi incjaàt sù cu la fèmina di Uria.]
1234 (return)
[ Patriarca.]
1235](return)
[Arcivescul di Canterbury.]
1236 (return)
[ Autòu di na famòsa
Ars grammatica che par sècuj a veva tegnùt contèns i fiòj di scuèla.]
1237 (return)
[ La prima art a sarès
la gramatica, la prima da li sièt matèris dal trivio e cuadrivio
(gramatica, dialetica, retorica, aritmetica, muica, geometrìa e
astrologìa).]
1238 (return)
[ Tant Gjovachìn che
Raban a èrin scritòus di òperis religjòis.]
1239 (return)
[ San Meni? L abàt
Gjovachìn? Sant Tomàs stes?Secont Vandelli nisùn al è pròpit sigùr di cuj
cal intìnt Dante.]
1240 (return)
[ Tal grin, o centro.]
1241 (return)
[ Li stèlis da lorsa
granda a ni sòn sempri viìbilis par via ca zirin atòr da la stela polàr.]
1242 (return)
[ La prima roda (il
prin mòbil) a zira atòr da la stela polàr (il spìs dal mani da la orsa
pìsula).]
1243 (return)
[ Dante al invìda il
letòu a imaginà duti li stèlis minsonàdis fin chì coma do costelasiòns in
forma concentrica.]
1244 (return)
[ Il riferimìnt chì al
è a la costelasiòn da la Corona, caa derivàt il nòn da la gloria di
Ariana, fia di Minòs, cal veva risevùt da Bacò na ghirlanda in regàl coma
consolasiòn par èsi stada bandonada da Teeo.]
1245 (return)
[ L originàl luno
andasse al prima e laltro al poi al sugerìs che li do corònis a si mòvin
in sens opòst luna da laltra.]
1246 (return)
[ Il letòu al varà na
idea di coma che
.]
1247 (return)
[ Il sens di sti
rìghis: Si si lasàn imaginà li costelasiòns che Dante a nia descrìt,
alòra i podìn vej na idea da la granda bielèsa da li corònis di lus che
Dante al à jodùt; na idea, però, che, in paragòn, aè cussì pìsula e
indistinta coma che il scori da laga da la Chiana (na ròja da la Toscana)
al dà na idea da la velocitàt dal Prin Mobil, il pì rapid daj cjèlos.
Insoma, na idea amondi pìsula!]
1248 (return)
[ Ìn che i antìcs a
cjantàvin in onòu di Apòl.]
1249 (return)
[ La Trinitàt e, tal
stes timp, lunitàt tal so insièmit di divìn e di umàn.]
1250 (return)
[ San Tomàs.]
1251 (return)
[ Eva.]
1252 (return)
[ Crist, cu la so
pasiòn e muàrt, al à sodisfàt li eigènsis da la gjustìsia divina.]
1253 (return)
[ Adàm e Crist.]
1254 (return)
[ Solomon, che in ta la
sapiensa a nol à vùt compaj. (Q.v. X. [Footnote 109]
: .)]
1255 (return)
[ Il verbo, o idea di
Diu.]
1256 (return)
[ Il Diu pari.]
1257 (return)
[ A si fà in tre, coma
in tal originàl.]
1258 (return)
[ Il spìrit sant.]
1259 (return)
[ I nòuf òrdins daj
ànzui, tacànt cuj Serafìns.]
1260 (return)
[ Scju ràis da la
bontàt divina a pàsin in jù, da li sostànsis angèlichis, fin a informà
che ròbis contingèntis ca dùrin puc e ca sòn corutìbilis.]
1261 (return)
[ La so aparènsa
fisica, coma la influènsa daj cjèlos, a varièa a seconda daj càus.]
1262 (return)
[ Ròbis o bestis o òmis
(e fèminis pur) a varièjn l un dal altri; però, dentri da la so specje, a
si visìnin a lidea esensiàl dal so èsi. Chì, a mi pàr, tant Platòn che
San Tomàs a sòn dacòrdu.]
1263 (return)
[ Vuàltris i nasèis.]
1264 (return)
[ La perfesiòn ta na
creatura a vèn otegnùda sa sia la mediasiòn dal spìrit sant (vif amòu),
dal fì (la clara vista) e dal pari (prima virtùt).]