Cuant che chèl che lus a dut il mont ghi dà,
          dal nustr’emisferi jù’l vèn e’l và via
          cussì che'l dì dapardùt a distudasi al và,

          il cjèl, che doma di luj prin s’impìa,
          ai nustri vuj si fà di nòuf a colp prešìnt
          par ducj’ chej lumìns ch’ognùn di luj s’impìja;

          e’n mins stu da fà dal cjèl si veva fàt prešìnt
          cuant che’l sen dal mont e daj so dùcis
          di parlà ’l veva smetùt, cujèt restànt e tašìnt;

          ma sùbit dopo, l’altri bieli lùcis
          sempri pì lušìnt a cjantà si vèvin metùt
          cansòns che ben i recuardi ca èrin soàvis.

          O divìn amòu, di ridi dut cujerzùt,
          cuant ch’i ti lušèvis cun che melodìis dòlsis
          che di pensèis sans a cjantàvin par dut!

          Dopo che chisti lustri pièris presiòšis
          che la sesta lus ’ngjemà i vevi jodùt
          cujetàt a vèvin l’angèlichis nòtis,

          di sinti’l murmurà d’un rìvul mi veva parùt
          che da clap’a clap jù’l vegneva lìmpit e clar
          da la gran fontana ’ndà cal era nasùt.

          E com’dal cuèl da la ghitara’l sun clar
          dut ben si sesta, com’cal fà dal bušùt
          da la pìva il soflà dal montagnàr,

          cussì, sensa nencja spetà un minùt,
          il murmurà da l’àcuila sbušigànt
          al era vegnùt sù pal cuèl, fin che dols lu vevi sintùt.

          Da mùrmur’a vòus sè stesa alòr cambiànt,
          fòu dal so bèc in forma di peràulis
          bièlis i vevi sintùt, che chì i’ai scrìt dut cuant.

          “La part che’n me a jòt e che’n àcuilis
          mortàlis’l soreli a vuarda,” al veva tacàt,
          “a’è miej che adès benòn i ti vuàrdis,

          pars’che daj fogùs che forma mi’an dàt,
          chej ’ndà che’l vuli’n tal cjàf mi sflamèa,
          tant miej daj àltris al è ognùn di lòu dotàt.1448
          Chèl che tal miès dal vuli al sfavilèa,
          il grant cjantadòu ’l è stàt dal Spìrit Sant,
          che da post a post l’arca movùt al ve’a:

          adès ben’l cognòs il mèrit dal so cjànt,1449          che luj stes al è efièt dal so consej stes
          par gràsia vuda che granda’è altritànt.1450
          Daj sinc che sercli mi fàn dal vuli stes,
          chèl1451 che al bèc pì visìn a mi è,
          la veduluta consolàt al à pal fì stes1452:

          adès tant ben al sà cuant costòus cal è
          il stà lontàn di Crist, pa l’esperiensa
          di sta dols’ vita e di chè ch’oposta ghi’è.1453
          E chèl che dopo a si jòt’n ta la sirconferensa
          che minsonàt i’ai, tal alt da la sèa,
          la muàrt al à ritardàt par fà penitensa:1454
          adès al sà ch’encja cuant ch’un al prèa
          che chèl di vuej’l sedi pal domàn lasàt
          il judìsi eterno a nol cambièa.1455
          Chel altri pì’n là, cu li lègis al me làt,
          cu na buna intensiòn ca’a vùt brut frut,
          par zì davòu dal pastòu, grec si veva fàt:1456
          adès al capìs com’che’l mal ca si’a vùt
          dal so ben operà a no ghi’a fàt dan
          encja se’l mont da là’n cà’n malora ’l è zùt.

          E chèl che ta la curva’n jù i oservàn,1457          Gulielmo ’l era, che che cjera a plans a st’ora
          par Carlo e Federico e’l so malàn:1458
          adès al sà coma ca s’inamòra
          il cjèl di un re just, e a li sintìlis
          dal so splendòu encja ’dès a s’indòra.1459
          Cuj’l crodarèsia la jù, tal mont di pècis,
          che Rifèo Trojàn1460 al fòs’n ta stu rotònt
          uchì la cuinta da li lùcis sàntis?

          Adès alc al cognòs ben di sè che’l mont
          nol pòl par nuja jodi da la gràsia
          divìna, o almancu no fin in font.”

          Com’na ’lodula che’n aria si spàsia,
          prin cjantànt, e dopo tašìnt contenta
          da li dolsi nòtis ca la làsin sàsia,1461
          cussì ben clara mi veva parùt la ’mprònta
          dal plašej eterno, e’l so dešideri
          che a chèl ogni roba si atèn e doventa.1462
          E forsi pars’che plen di dùbit i’eri
          com’un spièli plen di ròbis coloràdis,
          pì’a lunc di spetà, tašìnt, bon ’no’eri;

          ma li peràulis: “Se soni sti ròbis?”
          a mi èrin fòu di so volej sbrisàdis;
          e’a colp un brilà jodùt i vevi di fièstis.

          Sùbit dopo, cun brilanti ocjàdis
          chistu sen benedèt a mi veva rispundùt
          prin ch’i ghi fès jò stes altri domàndis.

          “Chistu tu i ti cròdis di capìlu dut
          parsè ch’jò’i lu dìs, ma’l coma no ti lu sàs;
          com’che’l crodùt spès a nol è comprendùt.

          Coma chej ca pàrin di capì li ròbis ch'i’ti fàs,
          par nòn e basta, ma la so “quiditàt”1463          no la jòdin se d’àltris no vegnìn judàs.

          Regnum coelorum a sufrì ’l è partàt
          dal grant amòu e da la speransa
          ch’a vinsi a và la divìn’ volontàt;

          no’un lotà tra omp e omp, com’ca si pensa,
          ma ic a vìns pars’ca vòu èsi vinsuda
          e, vinsuda, a vìns cu la so benevolensa.1464
          La prima e la cuint’ànima1465 là ’mpostada
          a ti lasa a bocja vièrta, che’n ic t’jòs
          la regjòn daj ànzui ben piturada.

          Daj so cuàrps fòu no sòn vegnùs, com’ch’i ti cròs,
          spirs pagàns, ma cristiàns, cun fede plena
          sul Crist che da zì o zà zùt al era’n cròus.

          Ch’un dal infièr, da’ndà ca no si torna
          maj par fà dal ben, taj so vuès al è tornàt,
          pa la gràsia che’l sperà a adòrna;

          dal gran sperà che sì tant al à judàt
          il preà1466 che Diu lu risusitàs,
          par podej vej’l so dešideri scoltàt.

          Il spirt gloriòus ch’adès ni tèn voltàs,1467          tornàt a la cjàr, e lì par amondi puc,
          tant al veva crodùt che luj a lu judàs;

          e crodìnt impijàt a si vev'n ta un cussì grant fòuc
          di amòu par luj1468, ch’a la so muàrt seconda
          uchì al era vegnùt, in ta stu bièl lòuc.1469
          ’L altri1470, che par gràsia di na tant fonda
          fontana’l sgorga, che maj creatura
          jodi’a podùt fin ta l’ùltima onda,

          dut’l so amòu la jù al veva dàt a vita pura;
          che Diu, da gràsia ’gràsia1471 ghi veva vierzùt
          il vuli a la nustra redensiòn futura:

          e parsè chè luj al veva crodùt, pì nol era zùt
          a sufrì la spusa dal paganèšin;
          ma à criticà che perversiòn si veva metùt.

          Che tre siòris1472 lì ghi vèvin fàt da batièšin,
          che visìn la roda destra ti’as jodùt,
          davànt dal batiešà pì di un milèšin.

          O predestinasiòn, che maj a àn podùt
          la to radìs jodi, nè maj a podaràn,
          chej che’l prin motu1473 a capì no zaràn dal dut!

          E vuàltris, puora zent, no stèit dasi afàn
          a gjudicà; chè nu stes, che Diu i jodìn,
          dal cognosi ducju’i elès i sìn lontàn;

          e dols ni’è che dal savej lontàns i sìn
          e’l nustri ben a chistu ben s’inclina,1474          che chèl che Diu’l vòu, encja nu’i volìn.”

          Cussì da che splendida lus divina,
          par ben sclarìmi la me puora vista
          risevùt i vevi sta buna midišina.

          E com’un cjantadòu un bon citarista
          davòu ghi và cuj so zòucs da la cuarda,
          ch’encjamò pì gust al à un che’l cjànt’l scolta,

          cussì ’ntànt cal parlava, di recuardà
          mi vèn ch’jodùt i vevi li do lus beàdis
          che, com’che cul bati’nsièmit da li sèis un’l vuarda,1475
          cul so parlà si movèvin li flamùtis.

          Belzà si’èrin i me vuj di nòuf fisàs
          su la me Beatrìs1476, e cun lòu’l me còu,
          che pì di ic no ešìst altri ca ghi plàs.

          Ic a no rideva; ma “Se’l colòu
          dal me ridi t’jodès,” mi veva dìt, “ti restarès
          com ‘Semlè’ che’n siniša si veva fàt par amòu;1477
          la me bielesa, che’n tal alsasi stes
          dal eterno palàs, pì’a và lušìnt
          coma che fin chì jodùt i ti’as tu stes,

          s’a no si temperàs, tant pì risplendìnt1478          al doventarès1479 che li fuàrsis tòs al so lušòu
          a sarèsin com’alc che’l folc’l và distrušìnt.

          I sìn adès rivàs al siètin splendòu
          che sot dal dišèn dal leòn dut ardìnt
          la jù’l radièa misturàt1480 il so valòu.

          Davòu daj to vuj tèn ben fisada la mint
          e fà che chej a spièlin la figura
          che’n ta chistu spieli1481 ti zaràs jodìnt.”

          S’un’l savès ch’jò’i mi stevi godìnt na vura
          dut il me contemplà di chel aspièt beàt,
          cuant che d’jodi altri mi eri dàt cura,

          al capirès benòn cuant ch’i eri grat
          di ubidighi a la me biela scorta,
          balansànt chistu cul splendòu zà contemplàt.

          In ta chel cristàl che il nòn al parta—
          zìnt atòr dal mont—dal so duce, tant bon
          che sot di luj a era ogni malìsia muarta,1482
          dut d’oru che tant’a brilava e benòn
          jodùt i vevi na scjala ca zeva in sù
          fin che’i me vuj pì no la jodèvin benòn.

          par scju scjalìns i vevi pur jodùt vignì jù
          tancju di chej lušòus ch’ogni lus dal cjèl
          a pareva ca si difondès ca jù.

          E com’che par natura al fà ogn’usièl,
          ducju ’nsièmit, bunoruta, i crovàs
          par scjaldasi ducju’a fàn’l so saltusèl;

          e dopo a’n d’è di chej ca vàn a spas,
          àltris a si zìrin ma fìs lì a rèstin,
          e àltris atòr a vàn di lì ch’èrin pojàs;

          pròpit cussì mi pareva ca fèsin
          l’ànimis che chì a lušèvin insièmit
          cuant che’n tal stes scjalìn si visinàvin.

          E chè che pì visìn i’jodevi, e pulìt,
          tant clar’si veva fàt, ch’jò mi diševi pensànt:
          “Ben jò’i jòt il ben ch’i ti mi tèns sclarìt.”

          Ma chè1483 che da chè jò’i spetavi’l coma e’l cuant
          dal diši e dal taši, a taševa; e alòr
          jò, cuntra’l me volej, sidìn i eri stàt dut cuant.

          Alora ic, che ben jodùt a veva’l me puòr
          taši tal jodi di chèl che dut1484 al jòt,
          dìt mi veva: “Dìs pur di sè ch’i t’jòs atòr.”

          “Il me mèrit,” i vevi alòr tacàt di bot,
          “grant nol è asaj par vej da te1485 risposta;
          ma par chè1486 che’l me grant dešideri a jòt,

          dìšmi, beàda vita, che in ta chista
          alegrìa i ti ti tèns platada,
          sè che tant dongja di me a ti parta;

          e dìšmi parsè ca tàs’n ta sta roda
          —chè che’n ta àltris1487 a par èsi goduda—
          che sinfonìa celestiàl e ’nmielada.”

          “La muša e’l sinti mortàl ti’as, ben vuarda,”
          rispundùt mi veva; “par chèl chì no si cjanta,
          com’che a ridi Beatrìs no ti l’às joduda.1488
          I soj paj scjalìns da la scjala santa
          vegnuda tant in jù dom’par fati fiesta
          cul d욒ti e cu la lus ch’ognùn chì a'n d’à tanta;

          e’a no’è pal pì grant amòu ch’i ti faj fiesta;
          ch’altritànt amòu o pì chì sù ti jòdis,
          com’che dut stu sflameà ti manifesta.

          Ma l’alta caritàt, ca ni fà sèrvis
          di chel alt consej che’l mont al governa,
          uchì a ni sièls, com’che tu ti osèrvis.”

          “Jò’i jòt ben,” i vevi  dìt, sfavìl di lus plena,
          com’che uchì al basta’l vustri benvolej
          par seguì la providensa eterna;

          ma chistu al è chèl ch’i vorès tant savej—
          pars’che predestinada tu, besola,
          chì a èsi ti sòs, fra tancju spirs biej.”

          No’eri nencja’n ta l’ùltima peràula,
          che’n tal so miès a si veva sta lus centrada,
          atòr di sè piruetànt com’na trotula;

          cussì mi veva ’lòr dìt chist’ànima beàda:
          “La lus divìna che su di me si punta
          penetrànt’n ta chè ca mi tèn ’nglusada,

          che cul me jodi a si tèn ben streta,
          cun me su di me a si alsa, ch’jò’i jòt
          la pì alt’esènsa da’ndà ca’è cjolta.1489
          Èco duncja l’alegresa che’n me a s’jòt;
          pars’che cuant ch’al me jodi a’è clara
          cussì’l me luši’l lus coma’l luši ch’jò’i jòt.1490
          Ma che alma dal cjèl che pì a vèn clara,
          chel serafìn che’n Diu’l vuli pì’l tèn fisàt,
          al to domandà nol pòl dà risposta clara;

          par via che’n tal abìs al è tant sprofondàt
          dal eterno decrèt chèl che savej ti vùs,
          che capìlu nol podarà maj spirt creàt.1491
          Cuant che’i to piè jù’n tal mont sòn di nòuf zùs,
          chistu conta, che pì a nol prešumi
          di zì ’ndà che nencja’i beàs d’jodi no’an asaj lus.

          Com’a pòsia la jù la mins prešumi
          d’jodi tal so scur sè che d’jodi no pòs
          nencja’n ta chista lus chì—adès dìšmi.”

          Di stà sidìn mi vèvin cussì dìt li peràulis sos,
          che lasàt i vevi la cuestiòn e domandàt,
          ùmil, ghi vevi se di cognòs’lu pusìbil mi fòs.

          Un cret a s’jòt che’n Italia al è’nmiešàt, 1492          e no tant lontàn da la to patria,
          tant alt che dal ton pì’n bas si sìnt’l boàt;

          e na goba’l forma dal nòn di Catria,
          cun sùbit sot un monasteri consacràt
          che d’adorà Diu maj nol vària.”

          Cussì il so ters discòrs al veva tacàt:
          e dìt, seguitànt cuj so motìfs:
          “Uchì al servìsi di Diu i soj restàt,

          che cul mangjà cunsàt cul vuèli d’ulìfs,
          i pasavi tant’l cjalt che’l frèit amondi ben,
          dut contènt cuj me pensèis contemplatìfs.

          Par scju cjèlos stu claustri al era ben
          fèrtil; e adès dut vuèit i lu cjatàn,1493          cussi che di rivelasi al farès ben.

          Ta chel post jò i’eri Pieri Damiàn,
          e Pieri pecjadòu i’eri’n ta la Glišia
          da la Madona visìn dal mar Adriàn.1494
          Di vivi ulà mi restava pucja gràsia
          cuant ch’i eri stàt pocàt vièrs di chel cjapièl
          che travašàt da mal in pèšu spes d’jodi a si’a.1495
          Cefàs vegnùt al era, seguìt dal grant vasèl1496          dal Spirt Sant, discòls, puarès, e màgris,
          mangjant frigùis in ta chistu post o’n ta chèl.

          Adès si spètin tanti di che ròbis
          chiscju pastòus dal dì di vuej, e che ben
          ju àlsi, pa li so gravitàs pešàntis.

          Cul mant so a cujèrzin il palafrèn,
          cussì che do bèstis a stàn sot di na pièl:
          Oh pasiènsa, cuant ch’i ti ghi dàs sostèn!”1497
          Lumìns jodùt i vevi, al sinti chist da chèl,
          vignì jù svels paj scjalìns e zirasi
          e a ogni ziru’l so lumìn si feva pì bièl.

          Visìn di stu spirt1498 a èrin vegnùs a fermasi,
          dànt insièmit un cussi grant sigòn
          ch’a nuja chì al pod’rès paragonasi:

          nè jò’i lu vevi capìt, par tant fuàrt cal era’l ton.

          Plen di maravèa, a la me guida
          voltàt mi eri, coma un ninùt cal còr
          sempri là indà che pì si cunfida;1499
          e chè, coma na mari cuant ca ocòr
          sùbit al fi dut pàlit da la poura
          coràgju a ghi dà e ghi stà atòr,

          dìt mi veva: “Ma no satu che’n cjèl alora
          zà’i ti sòs? E’i no satu che’n cjèl dut a è sant
          e che lì dut sè ca’è fàt al è fàt cun cura?

          Coma ca ti varès tramutàt il cjànt,
          e’l me ridi, adès imaginà ti pòs,
          cul tonà di che vòus che movùt ti’a cussì tant;1500
          che se ben i ti capìs i pensèis sòs,
          zà ti savarès cuala ca è la vendeta
          ch’i t’jodaràs prin da la fin daj dìs tos.1501
          Ca sù la spada a no tàja masa a la svelta
          nè masa tars, com’che’nvènsi a ghi pàr
          a chèl che cun voja o timòu a la speta.

          Ma a è ora ch’i ti vòltis il to sguàrt clar;
          che spìris grancj’ e famòus i t’jodaràs
          se’l cjàf ti zìris, com’ch’i dìs, vièrs’l scjalinàr.”

          Com’ch’ic voleva, i me vuj si èrin voltàs
          e jodùt i vevi sent balìns che insièmit
          cuj ràis di dùcjus a vegnèvin ben ’luminàs.

          Com’un di chej i’eri jò che, par no someà mas’ardìt,
          la gola’l copa, e’n davòu a si tèn
          dal domandà, par no vignì stracapìt;

          e’l lumìn pì grant cal luševa pì ben
          fra che margarìtis pì’ndavànt al era vegnùt
          par volej di sè stes contentami ben.

          “Se tu t’jodès,” da chèl i vevi alòr sintùt,
          “coma me la caritàt che tra nu’a art,
          ogni to pensej jodi i ti farès, dut.

          Ma pars’che tu no ti tàrdis, nencja’n part,
          di rivà al pì alt1502, ghi daraj risposta
          jò a chel pensej ch’i ti tèns in riguàrt.

          Chel mont cal à Casìn1503 ta la so costa
          frecuentàt al era stàt fin la sù insima
          da zent ’nganada e puc ben disposta;1504
          e chèl jò’i soj che la sù al à par prima1505          partàt’l nòn di chèl che la veretàt
          in cjera dal alt ghi’a mostràt a ogn’ànima;

          e da tanta gràsia i soj stàt luminàt
          che i vilàns di chej poscj’ i’ai convertìt,
          che sedušùs ’èrin stàs da’un cult disgrasiàt.1506
          Contemplatìf al era stàt ogni spìrit
          di scju fòucs tegnùs inpiàs’n ta chel cjalt
          che crèsi’l fà’i flòus e’l frutàn sant e scuišìt.

          Chì al è Macario, chì al è Romuàlt,
          chì a sòn i me fràris che in taj clàustris
          i piè’an puntàt e tegnùt il còu salt.”1507
          E jò a luj: “’L afièt ch’i ti mi mòstris
          parlànt cun me e’l calòu di chel aspièt
          ch’jò ben i’jòt in tal brilà daj vustri lùstris,

          che fede’n vu tant granda i sìnt’n tal me pet
          com’na roša cuant che tant vièrta a vèn
          che dà no podarès encjamò pì dilèt.

          Ma par plašej, o pari me, dìšmi ben
          se jò’i pòs da te la buna gràsia vej
          d’jòditi dentri di stu luminòus sen.”1508
          Alora luj: “Fradi, chistu grant dešidej
          scoltàt ti sarà’n ta l’ùltima sfera,1509          ’ndà che scoltàs dùcjus a saràn dal alt volej.

          Ulà a è perfeta, ma dura e’ntera
          ogni sodisfasiòn, e doma’n ta chè, sìnt,
          ogni roba a è ’ndà che sempri a’era,1510
          pars’che’n lòuc no è, nè zìrus a stà fašìnt;
          e la nustra scjala’n sù a và’n ta chel marc,
          che daj to vuj a và plan plan scomparìnt.1511
          Fin la sù al à joduda’l patriàrc
          Jacob1512 cuant che, pojada’n tal punt pì alt,
          ogni scjalìn a ghi era di ànzui car’c.

          ma par zìghi sù cuj’l fàja pì un pìsul salt
          fin al prin scjalìn? Il me regulamìnt
          a nol vèn pì seguìt nencja da’un puòr Svuàlt!1513
          I murs ca èrin na volta’un cunvìnt,1514          adès a sòn tànis di làris, e’i vistìs
          a sòn sacs di farina zuda malamìnt.

          Nencja la pešu ušura ch’i ti pènsis
          tant no ghi displàs a Diu com’chel frut1515          che mat al fà doventà’l còu daj fràris;

          che dut sè che la Glišia a custodìs, dut
          al è da la zent ch’a nòn di Diu’a domanda;
          no daj parìncj’ e nè di altri pì brut.1516
          La cjàr dal omp a’è debula avonda
          ca no basta pal bon propòšit da la zent
          vej’l timp dal rori, dal nasi a la so glanda.

          Pieri al à tacàt sens’oru e sens’arzènt,
          e jò cun tant preà e cul fà dišùn
          e Cesco1517 cun umiltàt il so convènt.

          E se’l prinsìpit ti vuàrdis d’ognidùn
          e’ndà ch’a finì ’l è zùt dopo i ti vuàrdis,
          t’jodaràs che da blanc scur si’è fàt ognùn.

          Ma vej l’àghis dal Gjordan’ndavòu movùdis,
          o vierzùt’l mar cuant ch’a Diu ghi’a plašùt,
          pì d’un judà uchì a èrin sti maravèis gràndis.”1518
          Cussì mi veva dìt, e si veva dopo metùt
          di nòuf cuj sos e cuj sos si veva miscjàt;
          e cun chej zì’n sù a mulinèl i vevi jodùt.

          Zì davòu di lòu mi veva Beatrìs alòr fàt
          cun’un so pìsul sen sù par che scjala,
          e la so virtùt a veva pì dal me pèis zovàt;1519
          nè maj ca jù’ndà ca si monta e cala
          com’che sempri i fin, un motu cussì svelt
          jodùt si veva, com’chèl di sta me nova ala.

          S’i podès maj jò, letòu, tornà al alt
          trionf celestiàl pal cual jò’i plans tant spès
          i pecjàs ca mi tègnin lontàn dal alt,

          pì timp il dèit tal fòuc a ti volarès
          di mèti’e tirà fòu, che’a mi d’jodi’l sen
          che dopo dal Toru’l vèn, lì ch’a colp i’eri jò stes.1520
          O stèlis gloriòšis, o grant splendòu plen
          di che alta virtùt ca mi conferìs,
          par puc o tant cal sedi, dut’l me inzèn,

          cun vu’l naseva e tramontava, o stèlis,
          chèl ch’a dut sè ca’è mortàl ghi da vita
          cuant ch’i vevi par prin godùt li àriis toscànis;

          dopo, cuant che vustra virtùt conferìt’a
          mi veva d’entrà’n ta l’alta1521 roda ca vi zira,
          pal momènt chì cun vuàltris mi era dàt di stà.

          E adès l’ànima me tant vi suspira—
          oh cussì tant!—par podej vej che virtùt
          ca ocòr pal gran pàs ch’a sè la tìra.1522
          “Ti sòs tant dongja da l’ùltima salùt,”
          Beatrìs a veva tacàt, “ch’adès ti convièn
          vej’l jodi da li to lus dut clar e nut;

          però, prin che tu ti èntris ta chel ben,
          dà na ocjada’n jù e jòt pur cuant mont
          sot i piè ti’ai zà lasàt—oserva ben;

          cussì che’l to còu, par tant cal pòs, gjocònt
          si prešenti a la fila1523 trionfànt
          che contenta a vèn tra stu etere rotònt.”

          E chèl che a stu mont ghi fà puc cont
          jò i lu amìri, e chèl ch’a altri al pensa
          bravo al è, che la schena ghi volta’al mont.

          Jodùt i vevi Diana, dut’clara, ma sensa
          che màcis scùris ca èrin stàdis rašòn
          ch’jò i la vevi croduda rara e densa.1524
          Il grant splendòu di to fì, o Iperion,1525          jodi i vevi podùt, e com’ca si mòvin
          atòr e visìn di luj, Maja e Dion.1526
          E’n tal miès dal pari e’l fì, jodùt ghi vevi visìn
          Gjove stes, pì tempr’àt1527; e clar mi era stàt
          com’che da’un post al altri a varièjn.

          Dùtis sièt sti sfèris stàt mi era dimostràt
          cuant gràndis ca èrin e cuant velòcis
          e com’ch’ogni pianèt si tèn tal so post ’ncjašàt.1528
          Chel ortùt che cussì tant ni fà salvàdis
          tal zì atòr cun scju etèrnos zìmuj,
          dut i vevi jodùt, daj glasàrs a li fòcis.

          I vuj i vevi dopo voltàt di nòuf ai biej vuj.

          Coma ’l usièl che’n ta li so amadi fràscjs,
          pojàt’n tal nit daj so biej usielùs
          al è lì’n ta la nòt ca scurìs li ròbis,

          che’ par ben jodi i so picininùs
          e par cjatàighi da mangjà un vierùt
          o doj maj no si tèn ’ndavòu, da mùs,

          al cricà dal dì, fòu dal nit’l vèn spes jodùt,
          che cun grant afièt il soreli’l speta
          e’l vuarda fìs pal prin lušòu, a stent stànt mut;

          cussì la me Beatrìs a stev’atenta
          e dreta, cuj vuj par che banda voltàs
          ’ndà che’l soreli’l par mòvisi mancu a la svelta:1529
          cussì che, jodìnla cuj vuj tant ešaltàs,
          doventàt i eri coma chèl che, dešiderànt
          di vej altri, cul còu’n gola al spera e’l tas.

          Ma di timp no’n d’era pasàt par nuja tant,
          tra’l me dešiderà e’l jodi, i dìs,
          il cjèl che pì e pì si zeva’mpiànt.

          E alòr Beatrìs: “Èco li scuàdris
          dal trionf di Crist e di dut cuant’l frut
          vendemàt dal zirà di chisti sfèris!”1530
          ’L aspièt so mi pareva cal ardès dut,
          e di gjoldi a veva i vuj cussì plens
          che’l diši a è miej tègnilu tašùt.1531
          Coma cuant che’i cjèlos a sòn dùcjus serèns
          Diana s’jòt ridi fra li nìnfis etèrnis
          che dut la sù a piturèjn cuj so biej sens,

          jodùt i vevi di miàrs di lùcis
          un soreli che dùtis al impiava
          com’che’l nustri al fà cun duti li stèlis;

          e’n ta sta viva lus a traspareva
          che sostansa cussì tant brilànt e clara
          che’l me vuli sostegni nol podeva.

          Oh Beatrìs, guida me dolsa e clara!
          Cussì a mi veva dìt: “Sè ca ti fà mancjà’l flat
          la virtùt1532 a’è ch’a dut ghi stà parzora.

          Uchì’l è’l savej e’l podej che dàt ni’e stàt
          par vièrzini li stràdis tra cjèl e cjera
          che par cussì a lunc i vèvin dešideràt.”

          Com’che’l fòuc che il nul in sè al siera
          a si slargja e da chèl nol è pì tegnùt,
          e cuntra natura jù’l và vièrs la cjera,1533
          cussi la me mins, nudrida da dut
          chel ben di Diu, èco che fòu a vèn
          e di savej sè ca veva fàt no veva pì podùt.

          “Alsa pur i vuj che jòdimi ti pòs ben;1534          i ti’as jodùt ròbis che preparàt ti’an
          a sostegni’l me ridi, com’ca convièn.”

          Jò’i eri coma chej che da’un sun sveànt si stàn
          e, cul sun cal và svelt svanìnt, a pròvin
          a ripartalu a la mins, ma invàn;1535
          cussì i’eri cuant che’n mins mi vegnèvin
          li peràulis sos, dègnis di èsi scrìtis
          taj libris che’l pasàt sempri’a ritègnin.

          S’adès a sunàsin dùtis che lènghis,
          che Polimnia e li so sòus fàt a vèvin
          cussì tant dòlsis e sempri miej nudrìdis,

          par judàmi, dal just nencj’un milèšin
          a no rindarèsin dal so ridi sant,
          e nencj’al so aspièt beàt si visinarèsin.1536
          Cussì cuant che dal Paradìs i stìn contànt
          a’è miej ch’un salt al fedi’l sacri poema,
          com’cuant che un fosàl i si cjatàn davànt.

          Ma s’un al pensàs al grant pèis di chistu tema
          e a sta puora schena ca lu parta,
          il cjàf’nol scjasarès se sot di chèl a trema:

          nol è un mar par na barcja pisuluta
          chèl che cun coràgju a vièrs sta brava prora,1537          o d’un timonej che pauròus’n davòu’l resta.

          “Parsè ti eše la me muša tant cjara
          che’i vuj no ti vòltis vièrs il bièl gjardìn
          cuj flòus che’i ràis di Crist’a tègnin sot cura?

          Uchì a è la roša che’l verbo divìn
          incarnàt ti’a; ta scju gìlios volta i pensèis
          che tal so bonodòu tacàt’l veva’l so cjamin.”1538
          Cussì Beatrìs; e jò, che ai so consèis
          i eri dut pront, i mi eri alòr metùt
          a lotà cuntra li me debuli sèis.1539
          Com’che na dì da l’ombrena i vevi jodùt
          un raj di soreli che un prat di flòus
          da’un barconùt dal nul al luminava dut;

          èco, cussì jodùt i vevi tancju splendòus
          iluminàs dal alt da ràis infogàs,
          sensa jodi la cauša di scju lušòus.1540
          O Signòu me, che un sen cussì clar ti ghi dàs,
          tant’n alt ti stèvis che’i me vuj alòr miej
          jodi’a podèvin’l splendòu di ducju i beàs.1541
          Il nòn dal bièl flòu che jò sempri i’nvochèj
          di dì e di nòt, a mi veva dut ingropàt,
          e cul còu’n gola’l so fòuc jodùt i vevi'ntej.1542
          E ’ntànt che in tant e in cuant1543 i vuj pituràt
          mi veva la lus di che viva stela
          che la sù a vìns com’che ca jù a veva fàt,

          dal alt jù si veva fàt na flamuta biela,
          rotonda pròpit coma na corona,
          ch’atòr ghi era zuda di sta dolsa stela.1544
          La pì dolsa melodìa ca suna
          ca jù e che pì l’ànima a tira,
          altri no’è che un nul che sclapàt al tona,

          in paragon dal sunà di che lira
          che coronànt a zeva chel bièl zefìr
          che di sè il cjèl a’ngemava, sta biela piera.1545
          “Amòu angjelic jò’i soj che inzìr’
          ghi vaj dal grant gaudi cal vèn di dentri—
          nustri dešideri!—di stu dols zefìr;

          e cun te’i staraj, o roša dal cjèl, mentri
          che’l fi ti compagnaràs, radiant, O pia!,
          ta la roda suprema1546, cul èsighi dentri.”

          Cussì a si strinzeva la melodìa
          ch’atòr di sè a veva, e l’altri lùcis
          a cjantàvin pur lòu’l nòn di Maria.

          La mantelìna real1547 che duti li sfèris
          dal mont a cujèrs, fervida e viva,
          godìnt di Diu’l calòu e ušànsis,

          parzora di nu’l so disòt a veva
          cussì tant lontàn che la so aparènsa,
          da lì ch’i eri, jodi’ncjamò no si feva:

          i me vuj, alòr, no vèvin vùt la potensa
          di stà visìn di che glorioša flama
          ch’alsàt si veva davòu da la so siminsa.1548
          E com’chel fantulìn che vièrs la mama
          al slungja’i brasùs, dopo vej ben tetàt,
          par chel amòu che dut di fòu lu’nflàma;

          ognùn di chej lušòus in sù si veva butàt
          cu la so flama, cussì che’l grant afièt
          che par Maria a vèvin mi vèvin palešàt..

          E lì davànt mi èrin restàs, dirimpèt,
          cun tal gràsia, ‘Regina coeli’ cjantànt,
          che ’ncjamò adès ghi sìnt dut il dilèt.

          Oh cuant ben di Diu ca si và cjatànt
          fra chisti bunànimis dal còu d’oru
          che jù a semenàvin il bon e’l bondànt!1549
          Chì a si vìf e a si gòt dal tešoru
          otegnùt cul lagrimà’n tal ešilio
          di Babilon, ’ndà che lasàt si à ’l oru.

          Chì al trionfa, sot dal fì di Dio
          e di Maria, da la so vitòria,
          e cul vècju e cul nòuf concilio,

          chèl che cont’l tèn li clafs di chista gloria.1550