“O vuàltris ch’elešùs a la gran sèna
          i sèis dal Àgnul benedèt che godi
          la sù vi fà cun mins sempri serena,

          se par gràsia di Diu chistu’l pòl godi
          di na frigùja o dos da la vustra mensa
          prin che finìghi’l timp la muàrt’a podi,

          vuardàit ben la so granda voja, imènsa;
          fèighi sercjà’l vustri ben: i bevèis vuàltris
          sempri da l’aga che luj dom’al pensa.”

          Cussì Beatrìs; e l’ànimis beàdis
          coma sfèris si vèvin fàt tal alt di stàngis,
          e flameànt a ziràvin coma comètis.

          E com’atorotòr i tocs daj orlòis
          si zìrin, cussì ch’un toc al par mov’si planìn,
          mentri ’l ùltin al somèa vej àlis,

          cussì che zirulìnis, ca balàvin
          ben e bièlis, di cuant ca èrin bràvis
          in tal so bal, o lent o svelt, capì mi fèvin.

          Da una pì presiòša da li àltris
          fòu jodùt i vevi da li pì bieli flàmis
          un fòuc ch’àltris no’n d’era di pì lùstris;

          che tre vòltis ’torotòr di Beatrìs
          al era zùt cjantànt un cjànt cussì tant divìn
          ch’un pì alt diši a vòu par diši di sti ròbis.

          E alòr la me pena a salta stu scjalìn;
          ch’al nustri pinèl par tal sfumadùris,
          com’al contà, colòus mancu vifs ghi vòlin.1551
          “O Sòu me santa, cu li to prejèris
          sincèris, e’l to grant e ruvìnt afièt,
          da che biela sfera ti mi lìberis.”1552
          E uchì a si veva fermàt il fòuc benedèt
          e vièrs ic indirisàt al veva'l so rispìru
          e com'che dìt i ài, dìt ghi vevi, cun grant rispièt.

          E ic: “O lus eterna di chel grant viru1553          che dal Signou Nustri li clafs al veva otegnùt
          che partàt jù’l veva da stu lòuc d’oru,1554
          stu omp tenta, chì e lì, un puc par dut,
          su la fede, s’a ti plàs, dàighi pur sot,
          che par ic tal mar tu ti zèvis a piè nut.1555
          S’un al è ben dispòst e ben’l spera e’l cròt,
          ocultàt no ti’e, ma chì in Diu t’jòs,
          indulà che dut pituràt a si jòt;

          pars’ch’a vignì chì zent jodi a si pòs
          par fede vera, alòr par gloriàla
          falu parlà a è’un ben, e ben a si pòs.”

          Com’che’l bacelièr1556 si tèn pront e nol parla
          fin che’l mestri la cuestiòn no ghi propòn,
          par provala e no par terminala,

          cussì jò’i mi armavi di ogni rašòn
          mentri ch’i la scoltavi, par èsi pront
          par un cussì alt mestri e na tal cuestion.1557
          “A dìšimi, da bon cristiàn, tègniti pront:
          la fede, sè ca è?”  Sùbit alsàt i vevi la front
          vièrs la lus che di chist a era la font;

          Beatrìs alòr coràgju mi veva dàt un mont
          par che jò adès a spandi mi metès
          l’aga ch’i vevi’n ta la me ’nterna font.

          “La gràsia ch’a rispundi mi’ocòr adès,”
          tacàt i vevi, “di front di stu tant alt campiòn,
          ca mi jùdi a esprìmi ben i me concès.”

          E paràt i vevi 'ndavànt: “Com’che tant benòn,
          O pari me, al à’l to bon fradi1558 scrìt,
          che’n tal just cjamìn, Roma, ti’a’mpostàt benòn,

          la fede a è sostànsa dal speràt, al à dìt,
          e argumìnt di chèl ch’jodi i no podìn;
          e la so esensa a è chè, com’ch’i’ai capìt.”

          E luj: “Pròpit cussi; basta ch’a puntìn
          ti capìsis pars’che tra li sostànsis,
          davànt daj argumìns1559, al à metuda prin.”

          E alora jò: “Li ròbis profòndis
          che uchì i rivi a jodi benòn,
          ai vuj di la jù tant a sòn platàdis,

          che doma’n tal crodi a si sà ca sòn
          e sul crodi al è’l grant sperà fondàt;
          e par chèl in sostansa si fà l’intensiòn.1560
          E da chistu crodi la jù a ni’è dàt
          di silogišà, sensa vej altra vista;1561          e cun chèl i rivàn a la veretàt.”

          E di nòuf luj: “Se dut chèl ca si ’cuìsta
          ca jù cu la dutrìna’l fòs cussì ben pensàt,
          nol ocorarès ’l inzèn dal sofista.”

          Cussi chel amòu in bora’l veva soflàt;
          e dopo al veva dìt: “Pensej ti ghi’as cun fuarsa1562          al pèis e lega di sta monèda dàt:

          ma dìšmi se pròpit ti l’ às in borsa.”
          Alòr jò: “Sì ch’i l’ai, tant lustra e tonda,
          ca è la so’mpresiòn1563 ch'i ghi cròt par fuarsa.”

          E chist si veva fòu fàt da la lus profonda
          che lì’a splendeva: “Sta biela gjoja1564          che su di sè ogni virtùt si fonda,

          da’ndà ti vègnia?” E jò: “La gran plòja
          dal Spìrit Sant ca cola ben dapardùt
          tal vecju e tal nòuf Testamìnt—sta plòja

          silogismo a’è ca mi’a dut concludùt,
          e cussì ben, che si vès di fà’un paragòn
          ogn’altra prova a sarès roba da frut.”1565
          E i vevi chistu sintùt: “Chista propošisiòn,
          vecja o nova1566, che cussì ben si conclùt,
          coma satu ca è na divina cansòn?”1567
          “La prova dal ver da chèl ch’i’ai lešùt
          a sòn che ròbis nòvis che la natura
          a scjaldàighi il fièr a no’a maj podùt.”1568
          E a chistu mi veva dìt: “Sè ca ti sigùra
          che chès1569 a sèdin vèris? Doma chel medèšin
          ch’i ti vòus provà, doma chèl ti lu zùra.”

          “Se’l mont si’a convertìt al Cristianèšin,”
          i vevi dìt, “sensa miràcuj, chist stes al è’un
          che’n paragon i’àltris no sòn che’un centèšin;

          jòt tu, ch’entràt ti èris, puarèt e a dišùn,
          tal cjamp, par semenà che buna planta
          ca no vèn vendemada pì da nisùn.”

          Finìt chistu, la cort alta e santa
          a plena vòus Diu laudàt a veva li sfèris
          cu la melodìa1570 che la sù si cjànta.

          E chel siòr che da una a li altri bràghis
          cu li so domàndis mi veva partàt,
          fin che dongja i’èrin da l’ultimi fràscjs,

          di nòuf al veva tacàt: “La Gràsia che marošàt
          cu la mins a à, i làvris ti’a vierzùt
          fin chì, com’ca è just che cussì a sedi stàt,

          e contènt i soj di sè che fòu a’è vegnùt;
          m’adès sclisàn pur fòu sè ch’i ti cròs,
          e d’indà che stu crodi saltà fòu al à podùt.”

          “O bon pari me sant, spìrit ch’i ti jòs
          chèl che doma cul crodi batùt ti’as
          a la tomba piè ben pì zòvins daj tòs,”1571
          i vevi tacàt, “ti vorès ch’i ti manifestàs
          duta la sostansa di sè che jò’i cròt
          e la rašòn pur ti vorès ch’jo ti pasàs.

          E jò’i ti rispùnt: In ta un Diu i cròt,
          ùnic e eterno, che dut’l cjèl al mòuf,
          sens’èsi movùt—a chist cun amòu i cròt.

          E a crodi a dut chistu a no mi mòuf
          nè fišica nè metafišica, ma chista
          granda veretàt che sù di me a plòuf,

          e plovùt a à sù Mošè, sul Vangelista,
          suj sàlmos e’i profès e dùcjus vuàltris
          indà che’l Spìrit Sant al à fàt posta.1572
          E i cròt in tre’tèrnis persònis, e stis
          chì, i cròt, a sòn una e a sòn trina,1573          ma’n una sostansa a sòn unìdis.

          Da la profonda condisiòn divina
          ch’i staj tocjànt, la mins ’mi sigilèa
          chèl che’n tal Vanzèli a’è spes dutrina.

          Chistu al è’l prinsìpit, cal sfavilèa,
          viva lus doventànt cuj so ràis ’nflamàs,
          e com ’astri’n tal cjèl’n me’l sintilèa.”

          Coma’l siòr che dopo vej scoltàt sè ca ghi plàs,
          il servo al imbràsa, congratulànt
          chel brav’omp pa li nòvis, apèn cal tàs;1574
          la benedisiòn cussì mi veva dàt, cjantànt,
          e’mbrasàt tre vòltis mi veva apena ch'i vevi tašùt,
          il lustri apostòlic, che al so comànt

          parlàt i vevi; e tant ghi vevi plašùt.

          Se maj a càpita che’l poema sacri
          che a scrivi mi’an judàt cjèl e cjera,
          e che par pì àis a mi’a tegnùt magri,

          la crudeltàt a vinsi che fòu mi siera
          dal pioràr indà che durmìt i vevi d’agnèl,
          nemìc dut daj lùpos ca ghi fàn guera;

          cu n’altra vòus alòr, e cun blanc cjavièl,
          poeta i tornaraj, e in ta chel stes font
          dal me batièšin, sù’i metaraj’l cjapièl;1575
          pars’che lì, in ta che fede ca ghi tèn cont
          l’ànima a Diu, lì ghi eri entràt,
          che par chè uchì Pièr cussì ziràt mi veva la front.

          Na lus alòr a mov’si a veva vièrs nu tacàt
          da la roda da’ndà cal era vegnùt
          fòu chèl che prin Vicari di Crist al era stàt;1576
          e Beatrìs, ca era lì contenta’n dut,
          mi veva dìt: “Vuarda, vuarda: èco lì’l baròn
          che a Galisia’l tira zent dapardùt.”1577
          Pròpit coma cuant che’un colomp benòn
          si tèn visìn dal compaj e zirànt e riširànt
          a mostràighi a si mèt la so afesiòn;

          cussì i vevi jò jodùt ’l un da ’l altri grant
          principe e gloriòus vignì risevùt,
          laudànt chèl che lasù i’u nudrìs ben e tant.

          Dopo che di fasi fièstis a vèvin smetùt,
          sidinùt coram me ognùn si veva 'mpostàt,
          lušìnt cussì tant che ’mbarlumìt m i veva dut.

          Ridìnt si veva Beatrìs a un di lòu voltàt:
          “Spìrit grant che da la divin’ largèsa
          da la nustra bašilica1578 ti’as scrìt,

          fà risunà’l sperà’n ta chist’altesa:
          chistu ben ti lu sàs tu che tant ti còntis
          di com’che Gesù scju tre pì’l caresa.”1579
          “Alsa pur’l cjàf e scolta sè ch’i ti dìs;
          che sè che ca sù a vèn dal mont mortàl
          a’è miej ca si abìtui ai nustri ràis.”

          Stu cunfuàrt dal secònt fòuc a mi era stàt tal
          che levàt i vevi jò’i vuj a li altèsis
          che il grant luši ghi vèvin prin fàt mal.1580
          La gràsia’vòu che’n front ti ti prešèntis
          dal nustri imperatòu, prin da la muàrt,
          visinùt, coma l'ànimis sos pì nòbilis,1581
          cussì che, jodùt chì’l ver, dut e no doma’n part,
          la speransa, che la jù in mòtu a mèt
          te e àltris vièrs sè ca è di pì alt cunfuàrt,

          dìšmi sè ca’è, e com’che’n flòu a mèt
          la to mins, dìšmi pur da’ndà ca vèn.”
          Cussì al veva finìt stu secònt lumìn, e sclet.

          E che pìa che guidàt a veva ben
          l’àlis mès fin ca sù, ta chistu alt svuàl
          par me rispundùt a veva, e fàt da fren:1582
          “La Glišia militànt di luj un tal e cual
          cun pì speransa ’no’n dà, com’ca’è scrìt
          da Diu che chì’l fà luši ogni cristàl:

          par chèl ghi’è stàt concedùt che dal Egjt
          al vegni a Gjerušalem, par podej
          jodi’l ver prin che di lotà’l vedi finìt.1583
          Li altri do ròbis, ca no sòn par savej
          domandàdis, ma par che riferimìnt
          al fedi di cuant che sta virtùt ti da plašej,

          a luj ghi lasi, che nè d’impedimìnt
          nè di vant ghi saràn; e ch’al rispundi ben
          l’alta gràsia ghi dèdi sugerimìnt.”

          Com’ch’un student di rispundi al mestri si tèn
          amondi pront lì che luj al è espèrt,
          par fà rišaltà chèl che luj’l cognòs ben,

          “La speransa,” ghi vevi dìt, “a’è un spetà cert
          da la gloria futura, ch’a nu ni vèn
          da la gràsia divina e dal nustri mer’t.

          Da tanti stèlis1584 chista lus i otèn
          ma chèl che prin ’la metuda’n tal me còu
          il pì grant cjantadòu1585 al è stàt dal pì grant Ben.1586
          ‘In te’a spèrin,’ tal so cjànt il cjantadòu
          al dìs, ‘chej che ben a cognòsin il nòn to’:1587          e chej lu sàn che la me fede a àn tal còu.

          Tu pur ti mi’as ’stilàt cul istilà so,
          cu la to epìstula; cussì ch’jò i soj plen,
          e sù àltris la vustra ploja’i plouf jò.”1588
          Intànt ch’i parlavi, dentri dal vif sen
          di chel lušòu al trimulava un lamp1589          dopo l’altri, com’che jò’i jodevi ben.

          Alòr: “’L amòu ch’encjamò t’jòs’n tal me lamp
          la virtùt mi’a dàt ch’i’ai tegnùt in pet
          fin a la palma e al zì fòu dal cjamp,1590
          al vòu ch’i ti rispiri pal to dilèt;
          ma’i vuej che, par plašej, i ti mi dìšis
          sè ch’i ti cròdis che’l sperà a ti promèt.”

          E jò: “Li novi scritùris e antìchis
          il sen a mètin, e’l sen a ghi mostra
          ’l prèmiu a l’ànimis da Diu elètis.

          Išaìja’l dìs che’n ta la so cjera
          ognuna sù’al tegnarà’un dopli vistìt;1591          e chista vita chì a’è la so cjera.

          E to fradi1592 ta’un mòut tant pì definìt,
          là ’ndà cal parla da li blanci stòlis,
          sta rivelasiòn a ni tèn ben descrìt.”

          E alòr, sul finì di sti peràulis,
          ‘Sperent in te’ i vèvin ’nsìma di nu sintùt;
          cul èco di dùtis li ànimis beàdis.

          E èco che na lus i vevi tra di lòu jodùt
          che, se’l Cancri’l vès altritànt di cristàl,
          ’l unvièr doma dì’l sarès par un bièl mešùt.1593
          E com’ca si alsa e a và e a entra’n bal
          na fantasuta, doma par fàighi onòu
          a la nuvìsa, intindìnt nuja di mal,

          cussì i vevi alòr jodùt chel grant splendòu
          unìsi ai doj su la stesa cansòn
          com’che just a era pal so grant amòu.

          Lì, tal cjànt e tal bal si veva ’nserìt benòn;
          e fis su lòu a veva Beatrìs ’l aspièt
          com’na nuvìsa ca jòt e dut ghi par bon.

          “Chistu al è chèl che pojàt al à’l cjàf sul pet
          dal nustri pelicàn, e chist’al è stàt
          tal alt da la cròus al grant còmpit elèt.”

          Cussì Beatrìs; ma no si àn par chel sviàt
          i vuj sos di stàighi sempri atenta,
          pur dopo di vèjmi dal sant’usièl recuardàt.1594
          Com’chèl che n’ocjada’l vòu dàighi, e’l tenta,
           puarèt, al eclisà dal soreli un puc,
          che, cul jodi, un ca nol jòt’l doventa;

          cussì i’eri jò’n front di chel ùltin fòuc
          fin ch'i vevi sintùt: “Parsè t’imbarlumìstu
          par jodi ròbis che chì a no’an lòuc?1595
          In ta la cjera, cjera al è’l me cuàrp, jòt tu,
          insièmit ai àltris, fin che’l nùmar nustri
          compaj’l doventa dal dišèn di ca sù.1596
          Cun ducj’ dòj i vistìs1597 tal beàt claustri
          a sòn doma che do lùcis che’n sù’sòn zùdis;
          e chist ti lu contaràs tal mont vustri.”

          Apèn’dìt chistu, stu sìrcul di flàmis
          cujèt al era stàt, insièmit cul dols mìscju
          da li vòus da li tre ànimis beàdis,

          cussì, com’par no fà fadìa o vej rìscju,
          i rèmos ch’èrin prin’n ta l’aga stàs batùs,
          in banda pojàs a vegnèvin da’un fìscju.

          Oh, cuant ca èrin i me sintimìns movùs
          cuant che voltàt mi eri par jodi Beatrìs,
          ma jòdila’i no vevi podùt1598, se ben che’a pus

          piè i eri da ic, la sù’n tal mont felìs.

          Di no podej pì jodi i vevi temùt
          pal sflameà1599 che i vuj mi veva distudàt,
          cuant che dut ta’un colp na vòus i vevi sintùt

          ca mi veva dìt: “Intànt che’l jodi ti vèn ridàt
          che cul fisami si’era zùt cunsumànt,
          rašona pur par tègnilu compensàt.

          Tàca duncja; e dìs a sè ca và puntànt
          la to ànima, e fà cont cal sedi
          il to vuli zùt pierdùt, ma no par tant;

          pars’che Beatrìs, ch’adès no’è tal to dì1600,
          ma che par chì a ti mena, a pòl cul so sguàrt
          di nòuf dati com’la man d’Anania’l jodi.”1601
          E jò: “Cuant ca ghi farà plašej, prest o tart,
          ca curi ic i vuj che stàs a èrin li puàrtis
          ca vev’ušàt par dami’l fòuc che’n me sempri’l àrt.

          Il ben cal fà contèntis st’ànimis beàdis,
          Alfa e O al è’n ta la scritura
          che amòu m’insegna in pì manièris.”1602
          Che stesa vòus ca mi veva cjòlt la poura
          di èsi stàt par sempri imbarlumìt,
          ’ncoragjàt mi veva di parlà, sensa poura;

          “Un crivièl1603 pì pìsul,” a mi veva duncja dìt,
          “adès ti ocòr: diši a ti convièn
          com’che da stu amòu ti sòs stàt culpìt.”

          E jò: “D’argumìns filošòfics al vèn,
          e da sè che da ca sù mi vèn rivelàt,
          chel amòu’l vèn, che’n me prin al à lasàt’l sen.

          Chè’l ben, coma ben, na volta apresàt,
          amòu al impìa, che sempri pì grant
          al doventa, secònt da la so bontàt.1604
          Duncja, a l’esènsa che di bon a'n d’à cussì tant
          che ogni ben che fòu d’ic jodi i podìn,
          altri nol è che’un raj che da chè al vèn radiànt;

          a’è mièi che pì che vièrs l’àltris ch’i jodìn,
          si movi, amànt, la mins di chej che ben
          a sàn la veretàt1605 che discutìnt i stìn.

          Chista veretàt al me intelèt a vèn
          da chèl1606 che jodi mi fà il prin amòu
          di dut sè ca’è eterno—da là i la otèn.

          A mi la mostra pur la vòus dal prin autòu
          che a Mošè a ghi’a dìt, di sè parlànt:
          ‘I ti faraj jò jodi ogni valòu.’

          Ti mi la mòstris pur tu1607, scuminsiànt
          cul alt avìs1608 cal siga dut il arcàn
          di chì la jù pì d’ogn’altri avìs, e tant.”

          Cussì mi veva dìt: “Gràsis al intelèt umàn
          e a l’autoritàs ca lu concòrdin,
          fra’i to amòus, chèl par Diu al  è sovràn.

          Ma dìšmi pur s’altri cuàrdis ti tirin
          vièrs di luj, cussì ca podi la to cansòn
          cjantà daj dincj’ che cun stu’amòu ti muàrdin.”

          A no’era platada la santa intensiòn
          da l’àcuila1609 di Crist, e ben mi eri necuàrt
          di sè cal voleva ch’i fès profesiòn.1610 )

          E alòr jò di nòuf: “Dut chel muàrdi fuàrt
          che a Diu’l pòl fani voltà il còu
          a tegni vìf’l me amòu al à fàt la so part;

          chè’l èsi me e dal mont, o grant amòu,
          che muàrt1611 che l’ànima me a tèn viva
          che a ognùn da sperà ghi dà, com’a mi, besòu,

          cu la so cognosensa rivelada e viva,
          tiràt fòu mi’an dal mar dal amòu stuàrt
          e lì di chèl dret mi’an pojàt’n ta la riva.

          A li fràscjs ca gh’inghirlandèjn dut ’l ort
          dal etern’ortolàn1612 ghi vuej ben, e tant,
          e tant pì pars’che dal so ben a sòn puàrt.”

          Apèna tašùt, sintùt i vevi un cussì dols cjànt
          risunà’n tal alt dal cjèl, e Beatrìs
          cuj àltris ca diševa: “Oh sant, sant, sant!”

          E com’ch’un lustri fuàrt ni svèa a vòltis
          par via dal spirt dal jodi cal sìnt
          taj vuj il splendòu da li so sèis,

          e’l sveàt sè che a colp al jòt al risìnt
          pal masa lustri ca lu imbarlumìs,
          fin che il bon sens visìn ghi và corìnt;

          cussì daj me vuj li pècis vansadìsis
          cjòlt a mi veva Beatrìs cul raj daj so vuj,
          cal risplendeva par pì di mil mìis:

          e pì di prin a jodèvin alòr i me vuj;
          che un bièl puc stupidìt ghi vevi domandàt
          di un cuàrt lušòu che cun nu al era luj.

          E ic: “Dentri di chej ràis, dut ’luminàt
          jodi’l fà’l fatòu che ànima prima
          che la prin’ virtùt a vedi maj creàt.”1613
          Com’la frascja ca si sbasa dal so’nsima
          al pasà dal vint, e dop’di nòuf si leva
          e sù’n tal alt a torna, coma prima,

          cussì i vevi fàt jò ’ntànt che ic a parlava,
          plen di maravèa, e dopo sigùr
          vegnuda mi veva na voja che di tabajà a ardeva.
          E i vevi tacàt: “O milùs1614 che dut madùr
          dom’tu ti sòs stàt fàt, o antìc pari
          ch’ogni spoša fìa ti’è, e nuàra pur,1615
          I ti vuej adès suplicà, bon pari,
          di parlami: tu t’jòs la me granda voja
          che davòu dal diši tò zà si mèt a cori.”

          Com’un nemàl sot’un nisòu’l zùja
          e’i so muvimìns jodi a si pòsin
          dal tiramòla dal nisòu ca lu ’mbròja,

          pròpit’n ta stu mont chì stu spìrit prin
          al traspariva sot la so cujèrta,1616          e di dami plašej i so zujès a parèvin.

          E luj: “Se ben che la domanda fata
          da te no mi’è stada, la to voja i saj miej
          ch’ogn’altra roba a ti ti sedi certa;

          ch’jò’n tal miej spièli1617 d’jodi i’ai’l podej
          ch’in sè’l tèn dùtis l’altri ròbis rifletùt
          e nuja luj di riflèti al à’l podej.

          Savej ti vòus cuant che Diu mi’a metùt
          in ta chel bièl ort1618 indà che Beatrìs
          tal scjalìn che ca sù’l vèn mètiti’a volùt,

          e1619 sè che tant plasùt ghi à a li me lùcis
          e la rašòn justa dal so grant disdèn
          e la lenga ch’i ušavi’n ta che sgjvìgnis.

          Duncja—O me bon frut—il gustà dal len1620          stàt nol è cauša’n sè stes dal grant ešilio;
          stàt al è ’nvènsi—chèl sì—il trapasà dal sen.1621
          Par cuant che movùt’a Beatrìs Virgìlio
          volùt par cuatrimiltrešinta e doj zirus
          dal soreli i vevi stu concilio;

          e chèl jodùt i vevi in ta dùcjus
          chej sens dal so cjamìn noufsènt e trenta
          vòltis da la cjera tornà’e fà’i so zirus.1622
          La lenga ch’i parlavi a era dut cuanta
          zuda prin ch’a l’òpera ’ncompletàbil
          la zent di Nembrot a stes dut’atenta;1623
          che’a no è nisùn efièt rasionàbil,1624          che pal plašej umàn a si rinovèa
          seguìnt’l cjèl, che sempri’l sedi duràbil.1625
          Che ’l omp al parli a no è maravèa;
          ma cussì o culà il mont al lasa
          ch’i fèdis com’ca vi plàs, in famèa.1626
          Prima ch’i zès jù’n ta l’infernàl fasa,1627          I si clamava’n cjera il pì grant ben
          da’ndà cal vèn il godi ca m’inglusa.

          El1628 si veva dopo clamàt, com’ca convièn,
          che la zent coma li fuèis a fà avonda,
          che’n ta na vit una a và e n’altra a vèn.

          Ta chel mont che pì a si’alsa da l’onda
          jò’i eri, cun vita pura e dišonesta,
          da la prin’ora a chè ca la seconda,

          com’che’l soreli’l cambia cuadrant ogni sesta.”1629

          “Al Pari, com’al Fi e al Spìrit Sant,
          gloria!” dut il paradìs al cjantava,
          cussì ch’ešaltàt i eri jò da chel dols cjànt.

          Sè ch’jodevi un ridi al someàva
          dal’univèrs intèj, che lègri e sturnìt
          tal jodi e’n tal sinti mi tegneva.

          Oh cuant godùt cal vev’alòr il me spìrit!
          Oh vita plena di amòu e di pàs!
          Oh cuant bon stà ca era chì e cuant mèrit!

          I so cuatri aspiès1630 di lušòu ducju’mpiàs
          davànt m’jodevi, e chèl che pì visìn1631          mi’era sempri pì pareva ca s’iluminàs

          e’n tal jodi’l doventava plan planìn
          com’che Gjove’l doventarès se luj stes
          e Mars da usièj li plùmis si scambiàsin.

          La providensa che da chì, com’adès,
          a decìt sul fà e rifà, il coru beàt
          sidìn’n ta stu momènt a voleva cal stes,

          cussì che jò sintùt i vevi: “Nosta stà marveàt
          se di colòu ti m’jòdis cambià; che ’ntànt ch’i dìs,
          i’àltris pur il so colòu a varàn cambiàt.

          Chèl che’n cjera’l me post ušurpà t’jòdis
          — il me post, il me post!—che pì a nol tèn
          ’n sè’l Fì di Diu—Oh se bruti ròbis!—

          il me simiteri ’nledanàt a plen
          al à di sanc e di spusa; cussì che’l tristàt1632          che di ca sù al è plombàt, la jù1633 si’l’gòt ben.”

          Dal colòu cal tèn il soreli pituràt
          il nul al tramònt e al prin cric dal dì,
          alòr i vevi jò jodùt dut’l cjèl ’luminàt.

          E com’na fèmina che coma ogni dì
          onesta si mantèn, sintìnt da li pècis
          d’àltris, timiduta ’si fà, da no crodi,

          a Beatrìs pur ’nrošàt si ghi vèvin li mosèlis;
          e na eclìs cussì’n cjèl maj si veva jodùt
          da che volta’n cà da li pènis suprèmis.1634
          E’n davànt cu li so peràulis al era zùt
          cun vòus ca era cussì tant tramutada
          che’l so aspièt cambiàt a veva in dut.

          “La spoša di Crist1635 no’è stada ’levada
          cul sanc me, chèl di Lin e pur chèl di Clet
          par èsi al baratà dal oru ušada;

          ma par podej vej stu vivi benedèt
          tant Sisto che Pio, Calisto e Urban
          spandùt’l veva’l so sanc, ognùn di lòu puarèt.

          Maj no’era stada nustra ’ntensiòn ch’a man
          destra daj sucesòus nùstris part si sintàsin
          e’n ta che altra’l rest1636 dal pòpul cristiàn;

          nè di che clafs che a mi pasàdis mi’èrin
          sìmbul di na bandiera ’doventàsin
          che cuntra’i batiešàs a combatèsin;

          nè doma com’un sigìl mi ušàsin
          par privilès bušiàrs e baratàs
          che dut ros mi fàn cuant ch’in mins mi vègnin.

          Ma vistìs da vèscuj cers lùpos sfondràs
          ucà e ulà’n ta li fàldis s’jòdin:
          O vuardiàn di Diu, parsè ch’i ti tàs?

          Dal nustri sanc il Guascòn e’l Caorsìn1637          si tègnin prons a bevi; o prinsìpit bon
          a se ušu viliàc che a jòditi i zarìn!

          Ma l’alta providensa che cul Scipiòn
          a Roma’a difindùt la Gloria dal mont,
          prest’la judarà, coma ch’jò i saj benòn.

          E tu, fiòl, che di tornà ti saràs pront
          prest’n ta chel mont bas, dìs, ch’i ti tèn scoltàt,
          e domanda pur dut, sensa nisùn scont.”1638
          Cussì, com’che’l vapòu al floca gelàt
          in jù ta la nustr’aria, cuant che il cuàr
          dal cjavròn1639 dal cjèl cul soreli si tèn tocjàt,

          in sù jodùt i vevi cuant biela che l’àjar1640          trionfànt a flocava cu li lušìgnis
          che uchì a vèvin adornàt stu altar.

          E’i me vuj davòu ghi èrin zùs a sti lùcis
          fin che dut che’l so’ntèns flocà luminòus
          impedìt a mi veva d’jodi chès pì àltis.

          Alòr Beatrìs, ch’jodùt mi veva dut studiòus
          cuj vuj voltàs’n sù, mi veva dìt: “Da là ’nsima
          sbasa’l cjàf e gòt da la cjera i valòus.”

          Da cuant ch’jò i la vevi oservada prima
          notàt i vevi che movùt’i eri stàt’n tal’arc
          cal fà dal miès a la fin il prin clima;1641
          cussì che’n jù, pasàt Cadìs, jodùt i vevi di là dal arc
          il brut pàs d’Ulìs, e par di cà chel post
          ’ndà ch’Europa cjòlt a veva’l so dols car’c.1642
          E pì’ncjamò a mi sarès stàt espòst
          di stu bièl ort1643; ma’l soreli’l moveva
          sot i me piè di un sèn1644 e pì, e prest.

          La me mins ’namorada, ca bramava
          ogn’istànt la me Beatrìs, di tornà
          cuj vuj a ic pì che maj a ardeva:

          e se natura o art pàscul a fà
          pal dilèt daj vuj o gust dal intelèt,
          in cjàr umana o’n tal so piturà1645
          dut’nsièmit a dàn tant mancu dilèt
          di chel plašej divìn ca mi veva ingolfàt
          cuant che’i vuj voltàt i vevi al so ridìnt aspièt.

          E’l grant plašej che’l so vuli soàf  mi veva dàt,
          dal bièl nìt di Leda1646 discjòlt mi veva e straviàt
          e vièrs chel cjèl1647 svelt com’un folc pocàt.

          Par chì e par là mi tegneva stu post ’ncolàt,
          e dut bièl al era, ch’jò’i no saj diši ben
          indulà1648 che Beatrìs mi veva partàt.

          Ma ic, che dal me volej a jodeva’l sen,
          tacàt cussì a veva, ridìnt e contenta,
          che’ntòr d’ic Diu’l pareva godi a plen:

          “La natura dal mont, ca tèn cujèta
          la cjera e dut chèl che atòr ghi mòuf,
          uchì a taca e chì a è la so meta;1649
          e stu cjèl a nol à altri ca si mòuf
          fòu che’l pensej divìn1650, che ’mpiàt al tèn
          ’l amòu so e la virtùt che da luj’a plòuf.

          Da lus e amòu circondàt al è a plen,
          com’che’i àltris da luj; e stu grant sìrcul
          doma’l so grant fatòu a lu comprent ben.

          Nol è daj àltris mišuràt chistu mant1651          ma da chistu a sòn i àltris mišuràs,
          cussì com’il dèis dal miès e dal cuint al è mant.1652
          E com’che’l timp al tèn in ta stu vas1653          li so radìs e’n ta àltris li fràscjs,
          adès ti è ben manifèst e ti lu sàs.

          Oh voja che la zent a font ti màndis
          tant sot di te, che nisùn a à pì’l podej
          di levà i so vuj fòu da li to òndis!

          Al flurìs ben in taj òmis il volej;
          ma la ploja che maj a smèt a marsìs
          chej èmuj ca varèsin da èsi biej.

          Fede e inocensa a sòn restàdis
          doma’n taj frutùs; e’n ta puc timp ogni una
          a sparìs prin ch’alc1654 s’jodi’n ta li mosèlis.

          Chèl al è che da ninùt ’ncjamò’l dišuna
          ma puc’a puc gološàt al doventa
          di dut sè cal jòt e sot di ogni luna;

          e chèl al è che da frut ben ghi vòu e’l scolta
          so mari, ma doventànt grant al cambia siera
          e nol cròt l’ora di jòdila muarta.1655
          Cussì a si fà la pièl blancja nera
          tal prin aspièt da la biela fia strèa1656          di chèl che matìn ni dà e ni lasa sera.

          Par ch’i no ti ti fèdis maravèa,
          pensa tu che’n cjera nisùn’a governa;
          l’umana famèa par chèl a si disvièa.1657
          Ma prin che zenàr zùt’l sedi jù pa la gorna1658          par che centešima1659 che la jù i trascuràis,
          scju ràis chì cussì tant su la furtuna1660
          a splendaràn che da timp i spetàis,
          che li pòpis si voltaràn in prùis
          cussì che la flota1661 zì dreta i jodarèis;

          e bon frut’l darà ’l àrbul che’n flòu t’jòdis.