La benevula volontàt ta la cual
          sempri si dìsfa ’l amòu che dret al suspira
          coma la cupiditàt ta chè1305 dal mal,

          sidina sidina fàt stà a vèvin che dolsa lira,1306          cussì che tašùt a vèvin che santi cuàrdis
          che la destra1307 dal cjèl a mola e tira.

          Cuant maj a sarani al bon preà sòrdis
          che sostànsis che par dami coràgju
          di fàighi domàndis a èrin sidìnis stàdis?

          Al è un ben1308 che sensa fin a ghi planzi sù
          chèl che, par amòu di ròbis ch’etèrnis
          no sòn, il amòu ver al buta jù.

          Coma ta li nòs cujètis e pùris
          ràpit s’jòt un foghùt ogni tant
          che’l vuli al mòuf ta che plàcidi sèris,

          e’a pàr stela che’l so post a stà cambiànt,
          s’a no fòs che par indà ca s’impìa
          dut al è compaj e chèl al dura’un istànt;

          cussì dal bras ch’a destra’l para via,
          ai piè di che cròus al à corùt un astro
          da la costelasiòn brilànt di gloria;

          sta gema a no veva lasàt il so nastro
          ma pa la strica radiàl si veva movùt,
          someànt fòuc davòu dal alabàstro:

          svelt cussì1309 al era’l spirt d’Anchìs davànt vegnùt,
          se fede i vìn ta la nustra miej muša,
          cuant che’n Elišio dal fì si veva necuarzùt.1310
          “O sanguis meus, o superinfusa
          gratia Dei, sicut tibi cui
          bis unquam coeli ianua reclusa?”1311
          Cussì’l lumìn, ch’jò voltàt mi eri a luj;
          e’i me vuj a èrin dopo zùs a Beatrìs,
          che, zìnt chì e là, ’mbacuchìt mi vèvin i vuj

          che tant ridìnt a ardèvin di Beatrìs
          ca pareva che’i mès tocjàt a vèsin’l font
          da la me gràsia e dal me paradìs.

          Alòr, in tal jodi e’n tal sinti gjocònt,
          si veva metùt stu spìrit a contà ròbis
          ch’jò’i no vevi capìt pal so parlà profònt;

          intindùt nol veva di dìšmi ròbis scùris,
          ma ghi veva tocjàt, par via che’l so concèt

          tant pì alt al era dal capì daj òmis.

          E cuant che ’l arco dal so ruvìnt afièt
          sfogàt si’era, che’l so parlà ’l era jù vegnùt
          visìn di lì cal taca’l nustri intelèt,

          chistu stàt al era chèl ch'i vevi par prin comprendùt:
          “Che benedèt ti sèdis Tu, triùn e un,
          par vèighi a la siminsa me cussì ben tindùt!”

          E al veva dopo dìt: “Un bièl e lontàn dišùn
          che vegnùt mi veva’n tal leši’l libri grant1312          che fòu nol lasa nisùn sen, ma nisùn,

          contènt ti’as fàt, fiòl me, stu lušòu, e tant,
          da’ndà ch’i ti parli, da che stesa1313 ’sistìt
          che l’àlis ’mplumàt ti’a par zì’n alt cussì tant.

          Che’n me’l to pensej al lus, ti pàr di vej capìt,
          da chèl che prin1314 al è, com’cal radièa
          dal’un il sinc e’l sèis, sè ben al è capìt;

          par chèl cuj ch’i soj e parsè ca ti somèa
          pì viva la me flama no ti domàndis,
          di ogni altra tal splendòu di st’asemblèa.

          E ti par just; chè, pìsuj e grancj’, i spìris
          di chista vita tal spieli a jòdin,
          tal cual, prin di pensalu, il pensej t’jòdis;1315
          ma pars’che dal amòu sant, ch’jò’i jòt da visìn
          e no mi’è maj fòu di vuli e m’implenìs
          di na voja dolsa, àltris ghi gòdin,

          cun buni peràulis, sigùris e fuàrtis,
          il volej to cal suni e’l to dešidej,
          ch’jò’i rispùnt par volej di altri lègis!”

          Voltàt mi eri a Beatrìs, che’l pensej
          me zà’a saveva e, ridìnt, un sen
          mi veva fàt che l’àlis vièrt ghi veva al me volej.

          Tacàt i vevi alòr cussì: “Il afièt e’l sen,1316          cuant ch’jodùt i vèis la prim’ ecualitàt,
          compàis vi sòn stàs dàs, ch’ognùn adès al tèn,

          chè’l soreli che àrdi vi’a fàt e luminàt
          cul cjalt e cu la lus1317, in dut al è compaj,
          che chist a chèl nol pòl èsi paragonàt.1318
          Ma voja e argumìnt ’n taj mortaj,1319          pa la rašòn ca vi’è manifesta,
          àlis da li stèsis plùmis no ùšin maj;

          jò, duncja, ch’i soj mortàl, i sìnt chista
          dišegualitàt, e par chèl i ringrasièj
          cul me còu par chista paterna fièsta.

          E alora, topàs bièl, ti suplichèj,
          te che chistu presiòus gjojèl t'ingèmis,
          di dìšmi’l to nòn—èco’l me dešidej.”

          “Contènt di vèiti fra li me ramàsis1320          i soj belzà stàt; jò’i soj la to radìs”:
          dìt ghi veva cussì a li me peràulis.

          E pì ’ncjamò al veva dìt: “Chèl dal cual si dìs
          che’l to nòn al vèn, e che sent’àis e pì
          ziràt al à’l mont’n ta la prima curnìs,

          il to bišàvul al era e me fì:
          pròpit ben a zarès se la so fadìja
          lungja1321 cul to fà ti vès da scurtàighi.

          Florensa dentri da la mura vecja,
          da’ndà ca cjoj ’ncjamò la tersa e la nona,1322          a viveva moderada e sensa pecja.1323
          Cjadenuta no veva nè corona,
          nè còtulis ornàdis nè sintùra
          che’l vuli a fès tirà pì da la persona.

          No ghi fèvin, nasìnt, encjamò poura
          li fiis al pari; chè’l timp e li dòtis
          no’èrin’ncjamò fòu d’ogni mišura.1324
          Non d’èrin cjàšis di famèa vuèjtis;1325          nol era ’ncjamò rivàt Sardanapàl1326          a mostrà sè ca si fà’n ta li cjàmaris.1327
          Encjamò nol era vinsùt Montemàl
          dal vustri Usieladòu che coma vinsùt
          tal zì’n sù, cussì al sarà’n tal so cal.1328
          Cun sintùra di coràn e vuès i’ai jodùt
          Belincjòn Berti, e sensa truc fasi avànt
          la so fèmina, ch’era naturàl in dut;1329
          Chej dal Nerli e dal Vecju lì davànt
          i jodevi, contèns, cun pièl scujèrta,
          e li so fèminis ca filàvin cjantànt.1330
          Furtunàdis lòu! ch’ognùn’era certa
          di vignì lì soterada1331, e nisuna
          pa la Fransa, a era lì tal lièt dešerta.1332
          Una a tindeva’l nini’n ta la cuna
          e cul ninanana lu consolava,
          che paj genitòus ’ndà’n èria roba pì buna?

          Che altra’nvensi, mentri ca filava,
          fiàbis daj Trojàns a la so famèa
          —e pur di Fièšul e Roma—ghi contava.

          Ta chej timps a sarès stada na maravèa
          na Cjanghèla o un Lapo Saltarèl
          com’ch’adès’l sarès Cincinàt o Cornèa.1333
          Ta’un cussì ripošàt e ta’un cussì bièl
          vivi di citadìns e ta’un so Cristiàn
          ambiènt ch’alora al era chistu ostèl,

          Maria mi veva dàt, clamada dal sigà san;1334          e’n ta chel antìc Batisteri1335 vustri
          fàt i eri stàt Cjasaguida e cristiàn.

          Morònt mi’era fradi, e Elišeo n’altri;
          la me fèmina’era da Val di Pat,1336          e da là’l vèn il nòn di Alighieri.

          I’ai dopo seguìt ’l imperatòu Coràt;1337          e pa li me òperis al veva vùt la gràsia
          di ricognòsimi, e cavalièr  i veva fàt.

          Davòu ghi eri zùt cuntra la malìsia
          da la lès di chel pòpul cal ušurpèa
          par colpa daj pastòus1338, la vustra gjustìsia.

          Da che zentàja—eše maravèa?—
          dal mont fals i eri stàt alòr disleàt
          che par amòu so tant’ànimis al plèa;

          e dal martìri a chista pas i eri rivàt.

          O nobilitàt dal nustri sanc, se tu puarèt
          la zent zì cussì tant in gloria i ti fàs
          ca jù indà che flap al è’l nustri afièt,

          na maravèa maj no ti mi saràs;
          pars’che là che’l nustri apetìt maj nol è sviàt,
          tal cjèl i dìs, gloria i vevi sintùt, e pas.1339
          Ti sòs tu com’un mant ca si tèn prest scurtàt
          che, s’a no si lu slungja’un puc di dì’n dì,
          coma cun fuàrfis a lu tèn’l timp ben tajàt.

          Cul “vu”1340 che par prin i vìn jodùt Roma sufrì,
          e che la so famèa no’a pì tant ušàt,
          alora i’ai di nòuf scuminsiàt a partì;

          ma Beatrìs, ca no mi veva maj lasàt,
          ridìnt, a pareva chè ca veva tosùt
          al prin fal di Ginevra, com’che scrìt a è stàt.1341
          “Vu’i sèis me pari,” a diši mi eri metùt;
          “Vu’i mi dèis di parlà gran cunfidènsa;
          vu’i mi tegnèis alt, cussì che jò’i soj pì che jò’n dut.

          La me mins a gòt cussì tant di sè stesa,
          e dapardùt di contentèsa a s’implenìs,
          ca no si romp di tanta ’legresa.

          Alòr, bon pari, i vuej ch’i mi dišèdis
          cuj ca èrin i vustri vècjus, e com’che’i àis
          a èrin ta’i vustri prins mèis e dìs.1342
          Dal pioràr di San Zuan s’eše ch’i pensàis?1343          com’ al èria alora? E li zens cuj ca èrin
          ulà di pì grant mèrit, s'i vi recuardàis?”

          Com’ch’al soflà dal vint àrdi pì ben i jodìn
          la flama dal cjarbòn, jodùt i vevi che ulà
          al me dols diši pì’l luševa’l lumìn;

          e com’ch’ai me vuj si feva la lus pì biela,
          cussi cun vòus Oh cussì biela e dolsa,
          ma no cun chista moderna favela,

          dìt mi veva: “Dal dì dal prin ‘Ave,’ com’si sà,
          che dal so part me mari, ca è santa,
          cun me liberàt si veva da la gravidansa,

          al so Leòn ben sincsènt e sincuanta
          e trenta vòltis al era vegnùt chistu fòuc
          a’nflameàsi di nòuf sot ogni so planta.1344
          Chistu’a basta sinti daj vècjus, zent di sest;
          cuj ca èrin e da’ndà che vegnùs a èrin
          al è miej’l taši che’l discori onèst.1345
          Ducju chej che, che volta, chì a podèvin
          àrmis partà fra Mart e il Batista1346,
          il cuint a èrin di chej ch’adès chì a vìvin.

          ma la citadinansa, ca e adès mista,
          di Cjamps, di Certaldus e, sì, di Feghìn,
          a era pura fin al ùltin artista.1347
          Oh cuant ca sarès miej èsighi visìn
          da li zens ch’jò’i dìs, e a la Galusa
          e al Trespiàn di vej il vustri cunfìn,

          che dentri vèilis e sopuartà la spusa
          dal contadìn di Guigliòn e di Signa,
          che’l vuli par baratà sempri’l gusa!1348
          S’a no ghi fòs stada a Sešar madrigna
          che zent che tant miej da curà’l mont ’varès
          e coma mari al fì èsighi benigna,

          un tal1349, fàt fiorentìn, al cambia’e smercja’dès,
          invensi di zì dret là daj Similfòns,
          elemošinànt, com’i so àvos puarès;

          Montemurlo’l sarès encjamò daj Cons;
          a sarèsin i Sercuj sot’l plevàn d’Acòn,
          e forsi in Valdigràf i Bondajmòns.1350
          ’L inflùs di zens nòvis al crèa cunfušiòn
          e chistu al è sempri’un mal pa li contràdis,1351          com’che mal ghi vèn a un cal è mangjòn;

          un toru svuàrp a colà pì svelt ti lu jòdis
          che n’agnela svuarba; e spes a taja
          di pì e tant miej una che sinc spàdis.

          Se tu ti vuàrdis Luni e Urbisalia
          com’ca sòn zùdis, e coma ca zaràn
          davòu di lòu Chiuši e Sinigalia,1352
          di sinti com’che li stìrpis a disfasi’a vàn
          no ti sarà nè roba nova nè dura
          cuant che clar a è ch’encja li sitàs na fin a àn.

          Ca mòri dut a è roba sigura,
          e vuàltris pur, ma la muàrt’n cualchiduna1353          ben a si plata; ma la vita puc’a dura.

          E com’che’l zirà dal cjèl da la luna
          sempri’l cujèrs e’l discujèrs li spiàgis,
          cussì a Firense ghi fà la furtuna:

          par chèl un nol à di fasi maravèis
          s’jò a parlà’i mi mèt daj als Fiorentìns
          ca’an li so grandi làudis’n tal timp platàdis.

          Jodùt i’ai jò’i Ugos e’i Catelìns,
          i Filìps, i Grecs, i Ormàns e’i Alberìcs,
          zà’n tal calà, ma ilùstris citadìns;1354
          e di chej’n daj jodùs, tant grancj’ che antìcs,
          cun chèl da la Sanèla, chèl da l’Arga,
          e Soldanièrs e Ardìngas e Bostìcs.

          Là di che puarta ch’adès a è carga
          di cussì tanta cativèria in dut,
          ca’nfondarà sta barcja1355 di maj cussì carga,

          I Revignàns a èrin, da’ndà che vegnùt
          al era’l cont Guido e ducju chej che’l nòn
          di Beluncjòn a àn in sèguit otegnùt.1356
          Chej che da la Preša a savèvin zà benòn
          coma governà, e chèl dal Galigaj
          zà di oru a vèvin il pòmul dal so nòn.1357
          La strica dal Gris1358 era granda asaj,
          com’pur i Sachès, Zòucs, Fifàns e Barùs
          e Gjaj e chej che ros a doventàvin pal staj.1359
          La sòcja che cresi a veva fàt i Calfùs
          a era zà biel’e grosa, e zà magistràs
          a èrin i Sìsios e i Arigùs.

          Oh cuant ben ch’jodùt i’ai chej stàs disfàs
          da la so rogansa! E li bàlis d’oru1360          flurì a fèvin Firense in ducju i so gran fàs.

          Cussì a fèvin i pàris di chej che di oru,
          cuant che la vustra glišia’l vèscul no veva,
          gràs si sòn fàs sintàs a consistoru.1361
          Che rasa di zent ’rogànta,  ca è belva
          cun chèl cal scjàmpa, ma s’jodi un’l fà’l dint,
          o’l tacuìn, na pioruta a fasi jodi a và,

          se pur zentuta, zà si zeva ’ngrandìnt;
          chist no ghi zeva dret a Bertìn Donàt,
          che’l misièr al à chej1362 dopo fàt parìnt.

          Belzà al era’l Caponsàc tal mercjàt,
          da Fièšul vegnùt, e belzà al era
          un bon citadìn Gjuda, e’l Infangàt.

          I dìs na roba ’ncredìbil ma vera:
          tal sìrcul di miès si’entrava pa na puarta
          ca cjoleva’l nòn da chej da la Pera.1363
          Ognùn che la biel’insègna al parta
          dal grant baròn, cun che stima e nòn
          ch’a recuardà il dì di San Tomàs ni parta,

          da luj tìtul e patrimoni cjòls a sòn;
          encja se cul pòpul vuej si tèn unìt
          chèl cal à cun fàsa ornada benòn.1364
          Gualtièrs e Importùns zà a stèvin pulìt;
          e’l Borc encjamò pì cujèt’l sarès
          se’l bacàn di cers visìns1365 nol vès subìt.

          La cjàša ca’a caušàt il vustri planzi e sighès
          pal just disprès che caušàt vi’a la muàrt,
          e partàt vi’a al scunfuàrt ch’i vèis adès,

          onorada a era, sensa tuàrt:
          O Bonbelmònt, se mal ch’a scjampà ti’as fàt
          da li so nòsis par cjatà t’altri bras cunfuàrt!1366
          Scontèns a sòn tàncjus che’l cjèl a varèsin laudàt
          se Diu a Ema ti vès concedùt
          cuant che par prin in sitàt ti’èris rivàt.

          Ma’a che sema di piera1367 ghi’a convegnùt
          —chè ca vuarda’l punt—che Firense a finìs
          che pàs che par un bièl puc a veva vùt.

          Cun chisti zens e cun lòu pur cun àltris,
          ta sta calma Firense i vevi jodùt
          che rašòn no veva di spandi làgrimis:

          cun sti zens d’jodi la Gloria i’ai podùt
          dal so pòpul, e just, tant che’l so gìlio
          maj nol era cul cul in sù stàt metùt,

          nè maj al era doventàt ros, stu gìlio.1368

          Coma chèl zùt a Climenè, sigùr volìnt
          èsi di sè che da n’altri’l veva sintùt,
          che pur vuej il pari al fì di dà tant no si sìnt;1369
          tal i’eri jò, e’i eri cussì stàt sintùt
          da Beatrìs e pur da chel sant lumìn
          che prin par me dal so post si veva movùt.

          Par chèl ic “Èco, fà che ben a lùšin
          i to dešidèris,” mi veva dìt, “ cussì che chìscjus
          ben segnàs tal so flameà a vègnin,

          chè, se’i to pensèis zà i cognosìn dùcjus,
          il to parlà lo stes ti tèn abituàt
          a diši ‘I’ai sèit’ cuant che’i làvris ti’as sùs.”

          “O antenàt me che tant i ti tèns levàt
          che com’che ta’un triàngul li mins terènis
          doj ànguj vièrs no’an maj cjatàt,1370
          cussì tu’i t’jòs li ròbis contingèntis
          prin che’n sè a sèdin, ben mirànt il punt
          ch’al stes timp dùtis al jòt li èpochis;

          cuant che cun Virgìlio i’eri, punt par punt,
          sù pal mont che li ànimis al cura,
          e pur cuant che jù’i zèvin tal mont defunt,1371
          dìt mi’era stàt da la me vita futura
          roba seria, ma ch’a ogni violenta
          scòsa ic a si varès tegnùt dura.

          Par chèl a sarès la me voja contenta
          di savej sè che’l cašu mi tèn visìn;
          ch’un folc ca s’jòt rivà di fà mal al stenta.”

          Cussì ghi vevi dìt alòr a chel stes lumìn
          che prin mi veva parlàt; e com'ca veva volùt
          Beatrìs li me vòis si averàvin.

          No cun stupidàdis, che’l mont pagàn, dut,
          inviscjà si lasava prin che ’l Agnèl
          paj pecjàs dal mont a murì ’l era zùt,

          ma cun peràulis clàris e cun bièl
          Latìn precìs dìt mi veva chel amòu paterno,1372          che’nglusàt al era’n tal so ridi bièl:

          “La contingensa, che fòu dal cuaderno
          da la vustra matèria a no si spànt,
          ben joduda a’è dal vuli eterno:

          necesaria  a no và par chel doventànt,
          com’ca no và dal vuli 'ndà ca si spièla
          na nàf che la curìnt a stà jù menànt.1373
          Da là, cussì com’ca vèn ta l’orèla
          la mušica dolsa dal organo, mi vèn
          tal vuli il disèn da la to tela,1374
          com’ch’ešiliàt al era stàt Ipòlit d’Atèn
          par cauša da la so crudèl madrigna,1375          a ti pur zì fòu di Firense ti convièn.

          Chist a si vòu e zà’a si s’impegna,
          e prest’l sarà fàt da chèl ca ghi pensa
          là’ndà ch’a baratà Crist dut’l dì si s’impegna.1376
          La colpa davòu ghi zarà, com’si sà,
          a la banda urtada, ma la vendeta
          a mostrarà il ver ca la dispensa.

          Ti lasaràs ogni roba, puareta,
          che pì a ti plàs; e chista a è la frecja
          che ’l arco dal ešilio par prin’l saèta.

          T’jodaràs cuant amàr ca ti sarà’n bocja
          il pan d’àltris, e cuant ca saràn dùris
          da scalà li scjàlis cuant ca tocja.

          E chèl che pì ti pešarà’n ta li spàlis
          a sarà che compagnìa, bruta e trista,
          ch’i ti zaràs a cjatà’n ta che cjèris;

          sta mata di zent, sensa Diu e’ngràta,
          ti si farà cuntra; ma dopo, e no tant,
          a varà ic—no tu—la muša rota.

          La so bestialitàt a zarà ben mostrànt
          sta marmàja; cussì che par te a sarà miej
          da stu bacàn èsiti tegnùt distànt.

          Il prin rifugjo ch’i ti pod’ràs vej
          cun benvolej al sarà dal grant Lambart,1377          che’n ta la scjala’l parta’l pì sant1378 daj usièj;

          che di te a varà un sì grant riguàrt
          che tra’l fà e’l domandà, fra di vuàltris
          prin’l sarà chèl che cuj àltris al è pì’n ritàrt.1379
          Cun luj t’jodaràs chèl1380 che, nasìnt, tràcis
          al à vùt—e bùnis—da che stela fuarta,1381          che’n tal mont lu faràn fà grandi ròbis.

          I no saj se la zent si è zà necuàrta
          che zà par nòuf àis, ta la so zòvin etàt,
          atòr di luj sti ròdis1382 fàt ghi vèvin scorta;

          ma prin che’l Guasc il alt Rico’l vedi ’nganàt,
          sintìlis s’jodaràn da la so virtùt1383          pal disprès paj sfuàrs e bès belzà mostràt.

          Cuant che da li so magnificènsis savùt
          si varà, alòr nencja i so nemìs
          di luj tegn’si da tabajà no pod’ràn dal dut.

          Ta li so mans a è miej ch’i ti ti mètis;
          luj’l sarà cauša di tancju sestamìns,
          condisiòns cambiànt par zèns siòris e puòris.

          E’i ti tegnaràs scrìt in ta la mins
          di luj, sensa dìšilu”; e dìt al veva ròbis
          incredìbilis a chej ca èrin prešìns.

          E dopo al veva dìt: “Fiol me, adès tu ti capìs
          chèl ca ti’è stàt dìt; èco li insìdiis
          ca ti vegnaràn entri pus àis mostràdis.

          Ma’i no vuej che’i to paešàns t’invidièis,
          che tant a si slungjarà la to vita
          pì’n là dal castìgu da li so cativèris.1384”

          Dopo che, tašìnt, chista ànima santa
          da tesi mostràt a veva di vej finìt
          la tela che da me ghi’era stàt data,

          tacàt jò i vevi, com’un che plen di dùbit,
          consej ghi domanda a na persona
          che tant ghi plàs e che dut a tèn capìt:1385
          “Ben i’jòt, pari me, com’ca si spiròna
          il timp vièrs di me par tègn’mi ben zveàt,
          che pešu a’è par un ca si bandòna;1386
          alòr dal ocorìnt mi tegn’raj armàt
          cussì che se’l post che pì mi plàs cjòlt mi vèn,
          fòu d’àltris pal me rimà no vegnaraj butàt.

          Jù’n tal mont che di amarèsis al è plen
          e’n tal mont che’nsima al à’l bièl gjardìn
          che paj vuj di Beatrìs jodùt i’ai, e ben,

          e dopo’n ta chej poscj’ als che cussì tant a lùšin
          savùt i’ai chist e chèl che se da contà i vès,
          di savòu fuàrt tàncjus lu cjatarèsin;

          E s’jò al ver di èsi timidùt i varès,
          da chej i no vegnarès maj recuardàt
          ch’antìc jodaràn il timp ch’i vivìn adès.”1387
          La lus ridìnt ca’nglusava’l me antenàt,
          presiòus gjojèl, a sfavilà si veva metùt
          com’un raj dal soreli ta’un spièli doràt;

          e chistu al veva dìt: “Dom’un còu cal è brut
          par vej di sè o d’àltris vergogna
          al volarà che tu ti tàšis dal dut.1388
          Lo stes, na volta netada la fogna,
          và a mostràighi a dùcjus 1389la to višiòn,
          e ca si gràtin pur chej ca àn na rogna.

          Che se’nsindiòša’sarà la so lesiòn
          al prin bocòn, un bièl puc di nudrimìnt
          a lasarà na volta digerida benòn.

          La to vòus a farà pròpit coma’l vint
          ch’a li pì alti pùntis a ghi dà frustàdis
          e a tì onòu e riconosimìnt.

          Ma mostràdis ti sòn ta chisti ròdis,
          tal alt mont e’n ta la val doloroša
          encj’ànimis par grandi ròbis famòšis,

          che’l spirt di chèl cal sìnt a nol ripoša
          nè maj si ferma su ešempli cal sedi
          puc cognosùt o platàt’n ta na buša,

          o che, par altri, rišàlt a nol fedi.

          Dal so verbo si godeva luminòus
          chel spièli beàt, e jò i stevi gustànt
          il me, temperànt dut’l dols cul sindiòus;1390
          e che fiòla ch’a Diu mi steva menànt
          dìt mi veva: “Cambia pensej; pensa che visìn
          jò’i soj di chèl1391 che’i maj al và liberànt.”

          Voltàt mi eri cuj vuj ca mi lušèvin
          vièrs la biela vòus dal me cunfuàrt,
          e’i tàs dal ben che chej vuj sans mi volèvin;

          no parsè che dal me parlà mi fidi dom’in part,
          ma pa la mins ca pòl fà doma chel tant
          se pì ch’judada no vèn dal alt, e fuàrt.

          Di chel momènt, cuant che ic i stevi vuardànt,
          doma chist i pòl diši, che il me afièt
          lìbar al era d’ogn’altra voja, dut cuant,

          fin che il plašej eterno, che dirèt
          al luševa in Beatrìs, su me pur
          a si rifleteva dal so bièl aspièt.

          Alòr, cu la lus di un ridi bièl e pur,
          ic dìt mi veva: “Vòltiti e scolta;
          di paradìs al di fòu daj me vuj an d’è pur.”1392
          Com’che uchì a si jòt cualchi volta
          la voja che’ tal jodi, s’a è tanta,
          da ic a vèn duta l’ànima cjolta,

          cussì, tal sflameà da la lus santa
          che voltà mi veva fàt, la so1393 brama jodùt
          i vevi che di parlami a'n veva tanta.

          E al veva tacàt: “Chi sù ch’i ti sòs vegnùt,
          in ta stu àrbul cal vif dal insima,
          che maj no si sfuèa e che sempri’l fà frut,

          i spirs a sòn beàs, che la jù, prima
          da vignì’n tal cjèl a èrin ognùn famòus,
          tant da vej da li mùšis granda stima.

          E alòr vuarda ben ta’i bras di sta cròus:
          chèl ch’i minsonaraj, lì’l farà chel àt
          che’n ta na nula’l fà’l so lamp1394 luminòus.”

          Pa la so cròus jodùt i vevi un lušòu tiràt
          dal nòn Gjošuè, apena’pen’ minsonàt;
          che’i no saj se’l diši al era prin dal fàt.

          E cuant che Macabeo’l era stàt nominàt
          èco un altri1395 cal vegneva rodolànt,
          e dal godi al era stu tròtul animàt.

          Cussi par Carlo'l Grant e par ’l Orlànt,
          doj ch’atènt seguìt al veva'l me sguàrt
          com'che’l vuli’l seguìs il so falcòn svualànt.1396
          Dopo tiràt a vèvin Gulielmo e Renoàrt
          e encja’l duca Gotfrèit la me vista
          ’nta che cròus, coma pur Berto Guiscart.1397
          Alòr, cun l’altri lùcis’n motu’n ta sta pista,
          mostrat mi veva l’ànima ca mi veva parlàt
          cuant che cun chès tal cjantà a er’artista.

          A la me destra mi eri alòr voltàt
          a Beatrìs par jodi s’al me dovej,
          cun peràula o cun sen, mi tegnès guidàt;

          e jodùt i vevi i so vuj lušìns e biej,
          lùstris di legrìa, che il so aspièt
          i’àltris al vinseva e’l so ùltin parej.1398
          E pròpit coma, par sinti pì dilèt
          tal ben fà, ’l omp di dì in dì, plan planìn
          a si necuàrs cal fila sempri pì dret,

          cussi mi eri rindùt cont che lì ch’i èrin
          dut’l cjèl cresùt al veva il so arc1399          jodìnt chel miràcul1400 ch’i vevi visìn.

          E com’ca si tramuta’n ta’un pisul arc
          di timp na fruta in blanc, cuant che’n muša
          a discarga da la so vergogna’l car’c,1401
          cussi ai me vuj, vìnt voltàt la muša,
          al era’l candòu pì dols da la sesta stela1402          che ta’un tic e tac ni veva fàt di cjaša.

          Jodùt i vevi'n ta che stela buna’e biela
          il luši dal grant amòu che lì al era
          paj me vuj scrivìnt la nustra favela.1403
          E coma grus ca si àlsin da la cjera,
          cuaši godìnt di diši ca èrin pasùdis,
          a crèjn na tonda o altra schiera,

          cussì’n ta li lus li santi creatùris
          svualànt a cjantàvin, e’a fašèvin
          un D o’un I o’un L cu li so figùris.

          Prima, cul so cjantà a si movèvin;
          dopo, doventànt un di chiscju dišèns,
          a stèvin fers un puc e a tašèvin.

          O divina Pegasèa1404 che’i nustr’ inzèns
          par timp e timp ti fàs che gloriòus a rèstin,
          e cun chej pur li nustri sitàs e regns,

          ’luminèjmi di te, che spic a fèdin
          sti figuris com’ch’jò li’ai concepìdis:
          che’n ta scju vers’l to podej dùcjus jodi a pòsin!

          Sinc vòltis sièt si èrin alòr mostràdis
          vocals e consonàntis; e notàt
          i vevi sti pars coma ch’jò li vevi jodùdis.

          ‘DILIGITE IUSTITIAM’ ben oservàt
          i vevi sè che par prin’era chì pituràt,
          da QUI IUDICATIS TERRAM1405 seguitàt.

          Tal EM dal cuint vocabul dut ordinàt
          al steva ogni spirt, cussì che Gjove stes
          d’arzènt al fasava stu luši doràt.

          E pì lùcis jodùt vignì jù a vèvin i vuj mès
          e pojàsi tal colm dal EM, da indà
          che’l ben pì alt a laudàvin, dùtis chès.1406
          Dopo, com’ch’al bati di na sclampa brušada,
          na nula si’jòt saltà fòu di falìscjs
          che paj vilàns a’è roba furtunada,

          èco alòr il lampà di mil lùcis,
          e pì, zì’n sù t’jodèvis, o tant o puc,
          par volej di chèl1407 ca li veva ’mpiàdis;

          e cuant ch’ogni lumìn al era zùt tal so lòuc,
          i vevi 'l cjàf e’l cuèl di n’acuila jodùt
          vignì fòu dal dišèn ben clar di stu fòuc.

          Il pitòu di dut chistu, mestri nol à maj vùt;
          ma mestri ’l è luj, e da luj a vèn fòu
          la virtùt ca informa1408 i nìs dapardùt.

          I altri beàs, che contèns ognùn di lòu
          a parèvin d’èsi’n ta la M ingiliàs,
          puc’a puc pal usièl jodùt si ghi veva'l còu.1409
          O biela stela, cuanti gèmis ch’i ti’as
          ca mi mostrin che la nustra gjustìsia
          a vèn da scju cjèlos ch’i ti tèns ’ngemàs!

          Par chèl jò i prej la mins che inìsi a
          ghi dà al motu to e virtùt che ben
          a vuardi da’ndà che’l fun’l vèn che’l to raj’l vìsia;1410
          cussì che n’altra volta’l mostri’l so disdèn
          di dut chel baratà dentri dal templi1411          che daj màrtirs che fàt lu vèvin al era plen.

          O soldàs sans dal cjèl che jò’i contempli,
          lotàit fuàrt par chej che la jù in cjera
          pierdùs a sòn par via dal brut ešempli!

          Cu li spàdis si feva na volta guera;
          ma ’dès a la fàn chej ch’al cjòli a sòn atìfs
          il pan1412 che’l bon Pari a nisùn maj’l siera.

          Ma tu che doma par scancelà1413 ti scrìfs,
          pensa che Pieri e Pauli, che muàrs a sòn
          pal cjamp1414 ch’i ti guàstis, a sòn encjamò vìfs.

          Tu ti pòs ben diši: “Jò’i saj sè ca è bon;
          jo’i vuej doma chèl che besòu al à vivùt
          e ca àn pal saltusà martiriàt’n tal salòn;

          jò il pescjadòu i no cognòs, nè’l Paulùt.”1415