The story of the merchant lad.
| Sā-se |
| One |
| udu-i-au-nŭ |
| womb-in-even |
| bīfā |
| father |
| thoi-zā-nai |
| dead-becomimg |
| gotho |
| boy |
| dangman. |
| was. |
| Phāre |
| Then |
| āzī |
| to-day |
| āzī |
| to-day |
| khāli |
| to-morrow |
| khāli |
| to-morrow |
| bī |
| he |
| ge-det |
| big |
| zā-bā |
| becomimg |
| sān-se |
| day-one |
| bīmā-nī-au |
| mother’s to |
| sŭng-naise, |
| ask-ed, |
| “ai, |
| mother, |
| āglā |
| before |
| zang-fŭr-hā |
| us peoples-’s |
| āfā-i-ā, |
| father, |
| lai, |
| now, |
| mā |
| what |
| mau-nānŭi |
| labouring |
| zā-dangman?” |
| eat-did |
| han-bā, |
| saying |
| bīmā-i-ā |
| mother |
| hāmā |
| breath |
| su-nānŭi |
| sighing |
| khithā-naise, |
| said, |
| “nam-fā-i-ā |
| your father |
| desŭ |
| country |
| desŭ |
| country |
| fālāngī |
| hawking |
| khām-nānŭi |
| doing |
| zā-dangman. |
| used to eat. |
| Bī |
| He |
| thā-blā, |
| remained-if |
| dā |
| now |
| zang-frā |
| we |
| ese-bŭ |
| thus |
| dukhu |
| trouble |
| zā-i-ā-man,” |
| should not eat |
| han-bā, |
| saying |
| bi |
| he |
| bung-naise, |
| said, |
| “ŭh, |
| Eh, |
| obā |
| then |
| āng |
| I |
| bi |
| that |
| hābā-khō |
| work for |
| hā-i-ā |
| able-am-not |
| nā? |
| eh? |
| bese |
| as many |
| thākā |
| rupees |
| dang, |
| are. |
| āng-nŭ |
| to me |
| dihon-nānŭi |
| producing |
| hŭ,” |
| give, |
| han-bā, |
| saying, |
| bīmā-i-ā |
| mother |
| bung-naise, |
| said, |
| “āfā,59 |
| father |
| nang |
| you |
| bī-baidi |
| this-way |
| khām-nŭ |
| to do |
| nāng-ā, |
| must-not, |
| āng |
| I |
| bī-ŭi |
| beg-ging |
| gāp-ŭi |
| weeping |
| nang-nū |
| you |
| zā-hŭ-gan. |
| to eat-give-will. |
| Nang |
| You |
| malai-nī |
| foreign |
| dekhu-au |
| land-in |
| thāng-nānŭi |
| going |
| mā-brŭi-bā |
| what way-ever |
| thoi-bā |
| dying |
| bet-bā |
| perishing |
| āng |
| I |
| mā-brŭi |
| what way |
| thā-gan?” |
| stay-will? |
| Theobŭ |
| Still |
| gotho-ā |
| boy |
| khnā-song-ā-lābā, |
| not hearing |
| embrā-brā |
| again and again |
| bīmā-nī-au |
| mother-from |
| thākā |
| rupees |
| bī-nānŭi |
| begging |
| lā-nānŭi |
| taking |
| bastu |
| merchandise |
| bai-naise, |
| bought |
| ārŭ |
| and |
| nau |
| boat |
| gong-se |
| one |
| namai-nānŭi, |
| seeking |
| lā-naise, |
| took |
| ārŭ |
| and |
| gāsenŭ |
| all |
| zo |
| fit |
| zā-bā, |
| becomimg, |
| mānsŭi |
| men |
| sā-nŭi-sŭ |
| about two |
| hom-nānŭi |
| seizing |
| bīmā |
| mother |
| burui-khō |
| old woman-to |
| khulum-nānŭi |
| worshipping |
| mālai-nī |
| foreign |
| dekhu-au |
| country |
| nau |
| boat |
| zang |
| with |
| thang-naise. |
| went. |
| Be-baidi-nŭ |
| This-manner-in |
| thāng-ŭī |
| going |
| thāng-ŭi |
| going |
| gāmī |
| village |
| dot-se |
| one |
| dŭi-gathān-au |
| water-ghaut-at |
| nau-khō |
| boat |
| khā-nānŭi, |
| binding, |
| gāmī |
| village |
| gāmī |
| village |
| basthu |
| merchandise |
| phān-hŭ-naise, |
| hawking-send-did |
| Bi |
| He |
| gāgai |
| himself |
| nau |
| boat |
| ne-ŭ. |
| watched. |
| Be-baidī-nŭ |
| This-way-in |
| thā-ŭi |
| stay-ing |
| thā-ŭi |
| stay-ing |
| be-au-nŭ |
| there |
| sŭr-bā |
| certain |
| brai |
| old man |
| burui |
| old woman |
| sā-nŭi-hā |
| two-people-of |
| hangsŭ |
| swan |
| gafut |
| white |
| mā-se |
| one |
| dangman. |
| was. |
| Bī-nŭ |
| it |
| bī-sŭr-nŭ |
| they |
| dŭi lā-ŭi |
| water-giving |
| mikhām |
| rice |
| song-ŭi |
| cooking |
| hŭ-grā-man. |
| gave and cherished. |
| Bī-khō-nŭ |
| It-itself |
| sān-se |
| one day |
| bī |
| that |
| gotho-ā |
| boy |
| dŭi-gathān-au |
| water-ghaut-at |
| gagai-nī |
| its own |
| hangsu-bigur-khō |
| swan-skin |
| khŭ-nānŭi |
| shedding |
| din-nānŭi |
| placing |
| ārŭ |
| and |
| mazāng |
| lovely |
| sikhlā-sā |
| girl |
| zā-nānŭi |
| becoming |
| dugui-nai |
| bathing |
| nu-naise. |
| saw. |
| Bī-nī-frai-nŭ |
| From-that (time) even |
| boi |
| that |
| hāngsŭ-nī |
| swan’s |
| girimā |
| owners |
| brai-burui-khō |
| old man old woman |
| on-su-nānŭi |
| loving |
| thau |
| oil |
| ārŭ |
| and |
| bī-ni |
| his |
| nau-au |
| ship-in |
| zī |
| what |
| zī |
| what |
| basthu |
| merchandise |
| dang, |
| was, |
| ozai-nŭ |
| always |
| bāngai |
| some |
| bāngai |
| some |
| hŭ-nŭ |
| to give |
| hom-naise. |
| began. |
| Bī-baidī-nŭ |
| This-way-in |
| basthu-fŭr-khō |
| merchandises |
| fān-ŭi |
| vending |
| fān-ŭi |
| vending |
| fān-zap-bā |
| sale-finished-being |
| nŏ-i-au |
| to house |
| fai-nai |
| come |
| so-nai-khai |
| concluding-because of |
| bī |
| that |
| brai |
| old man |
| burui-nī |
| old woman’s |
| nŏ-i-au |
| house-to |
| thāng-nānŭi, |
| going |
| thākā |
| money |
| zābrā |
| much |
| hŭnānŭi, |
| giving |
| hāngsŭ-khō |
| swan |
| bī-bā, |
| begging |
| brai |
| old man |
| burui |
| old woman, |
| “ere-nŭ |
| “as it is |
| lāng,” |
| take” |
| han-nānŭi |
| saying, |
| bung-dangman, |
| said |
| khintu |
| but |
| bī |
| he |
| fāfu-nāng |
| sin-smitten |
| zā-nŭ |
| to become |
| gī-nānŭi, |
| fearing |
| brai-nī |
| old man’s |
| gnāng |
| belonging |
| basthu-khai |
| property because of |
| embrā-brā |
| importunately |
| thaka |
| rupees |
| hŭ-nānŭi, |
| giving |
| hāngsŭ-khō |
| swan |
| lābō-naise. |
| took away. |
| Bī-nī-frai |
| There after |
| nau |
| boat |
| lā-nānŭi, |
| taking, |
| fai-ŭi |
| coming |
| fai-ŭi, |
| coming, |
| no |
| house |
| man-fai-nānŭi |
| reach-comeing |
| āzī-bŭ |
| to-day-too |
| thā-i-ŭ |
| staying |
| khāli-bŭ |
| to-morrow-too |
| thā-i-ŭ |
| staying |
| bī |
| he |
| hāngsŭ |
| swan |
| mānsŭi |
| man |
| zā-i-e |
| becomes-not |
| nu-nānŭi, |
| seeing, |
| sān-frim-bŭ |
| day-each-on |
| hām-lāng-naise. |
| sick became. |
| Bī-khō-nŭ |
| To him |
| nu-nānŭi |
| seeing |
| bīmā |
| mother |
| burui-ā |
| old woman |
| malai-nī-au |
| strangers-from |
| sŭng-bā |
| on asking |
| bai-bā |
| frequenting |
| rau-bŭ |
| anyone |
| mung-bŭ |
| anything |
| khithā-nŭ |
| to say |
| hā-i-ā. |
| was unable. |
| Khintu |
| But |
| bi-au-nŭ |
| there |
| burui |
| old woman |
| sā-se |
| one |
| dangman. |
| was. |
| Bī-nī-au |
| Her |
| sŭng-bā, |
| on asking, |
| bī |
| she |
| bung-naise, |
| said, |
| “āgŭi, |
| sister, |
| nang |
| you |
| bī-khō-nŭ |
| that |
| mithi-ā-khŭi |
| understood-not |
| nā? |
| eh? |
| Bī |
| That |
| fālāngī |
| hawking |
| khām-nai |
| doing |
| thāng-nai-au |
| going-in |
| mā-bā |
| something |
| man-se |
| one thing |
| zā-dang. |
| happened. |
| Nang |
| You |
| bī-khō |
| to him |
| buddi |
| trick |
| khām-ba, |
| doing, |
| mithi-nŭ |
| to understand |
| hā-gan,” |
| will be able, |
| han-bā, |
| saying, |
| bīmā |
| mother |
| burui-ā |
| old woman |
| bung-naise, |
| said, |
| “khitha-hor60-hai, |
| speak-out-do, |
| ai |
| mother |
| burui, |
| old woman, |
| dhorom |
| virtue |
| man-gan,” |
| get will, |
| han-bā |
| saying, |
| bī |
| she |
| khithā-naise, |
| said, |
| “nang |
| you |
| sān-se |
| one day |
| sā-se |
| one |
| sikhlā-sā |
| girl |
| labo-nānŭi |
| taking |
| nang-nī |
| your |
| gotho-nī |
| boy’s |
| thema |
| lice |
| nai-nŭ |
| to search |
| thin. |
| order. |
| Ārŭ |
| And |
| thema |
| lice |
| naibai |
| searching |
| thā-nai-au-nŭ |
| in staying |
| gāp-thī-nānai |
| weep-pretend-ing |
| sŭng-thāng, |
| let her ask, |
| “nang |
| you |
| mā-nŭ |
| why |
| sān-frim-bŭ |
| day by day |
| hām-lāng-dang?” |
| waste away? |
| Obānŭ |
| Then |
| bī |
| he |
| bī-khō |
| to her |
| on-khāng-nānŭi |
| feeling affection |
| bī-nī |
| his |
| mon-au |
| mind-in |
| zi |
| what |
| khorāng |
| word |
| dang, |
| is, |
| bī |
| he |
| khithā-gan,” |
| say-will, |
| han-bā, |
| saying, |
| bīmā |
| mother |
| bī-baidi-nŭ |
| that-way-in |
| khām-naise. |
| did. |
| Hingzausā-i-ā |
| Girl |
| themā |
| lice |
| nai-nai-au-nŭ |
| while searching |
| gāp-thī-nānŭi |
| weep-pretend-ing |
| gongrai |
| snottle |
| surukhŭ |
| snuffle |
| surukhŭ |
| snuffle |
| sŭng-naise, |
| ask-ed, |
| “ādā-lŭi, |
| brother-mine, |
| nang-hā-lai |
| to you |
| mā |
| what |
| zādang? |
| has happened? |
| Nang |
| You |
| be-khō |
| that |
| khithā-i-ā-bā, |
| if do not say |
| āng |
| I |
| bŭ |
| too |
| khām |
| rice |
| dŭi |
| water |
| zā-i-ā,” |
| will not eat, |
| han-nai-khai |
| because of saying |
| gotho-ā, |
| boy, |
| hāmā |
| breath |
| su-nānŭi, |
| sighing, |
| bī-nŭ |
| to her |
| lāse |
| slowly |
| lāse |
| slowly |
| khithā-naise, |
| said, |
| “āng |
| I |
| fālāngī |
| trading |
| khām-nŭ |
| to do |
| thāng-nai-i-au |
| on going |
| dā |
| indeed |
| āng-nī |
| my |
| nau-i-au |
| boat in |
| zī |
| which |
| hāngsŭ |
| swan |
| gafut |
| white |
| mā-se |
| one |
| dang, |
| is, |
| bīkhō |
| it |
| mānsŭi |
| man |
| zā-nai |
| becoming |
| nu-dangman. |
| saw. |
| Khintu |
| But |
| bī |
| it |
| dā |
| now |
| baidi-sŭi-ŭi-nŭ |
| manner-same-in |
| thā-bai. |
| stays. |
| Bī-nī-khai |
| Because of that |
| [āng] |
| I |
| ere-baidi |
| this manner |
| zā-dang.” |
| am become |
| Themā |
| Lice |
| nai-khāng-bā |
| seeking-finished-being |
| be |
| those |
| gāsenŭ |
| all |
| khorāng |
| words |
| hingzausā-i-ā |
| girl |
| bī-nī |
| his |
| bīmā-nŭ |
| mother-to |
| khithā-naise. |
| said. |
| Be-khō |
| To her |
| bīmā-i-ā |
| mother |
| khnā-nānŭi |
| listening |
| boi |
| that |
| burui-nŭ |
| woman-to |
| khithā-hŭi-naise |
| sent and said |
| lā-i-ŭ. |
| exactly. |
| Burui-ā |
| Old woman |
| bī-khō |
| to her |
| khnā-nānŭi |
| listening |
| buddi |
| wisdom |
| hŭ-naise |
| gave |
| lā-ī-ŭ, |
| verily, |
| “nang |
| you |
| dinī |
| to-day |
| boi |
| that |
| hingzausā-khō |
| girl |
| lābo-nānŭi |
| bringing |
| khithā-nānŭi |
| saying |
| hŭ, |
| give |
| bī |
| he |
| dinī |
| to-day |
| hor-au |
| night-in |
| udu-lāng-thī-nānŭi |
| sleep-deep-pretend -ing |
| thā-thāng. |
| remain-let. |
| Hor |
| Night |
| gezer-bā |
| much-being |
| hangsŭ-ā |
| swan |
| mānsŭi |
| man |
| zā-nānŭi |
| becoming |
| gagai-nī |
| own |
| modai-fŭr-khō |
| gods |
| khulum-bai-thā-i-ŭ. |
| is wont to worship. |
| Be-au-nŭ |
| Thereon |
| bī |
| that |
| hangsŭ |
| swan |
| bigur-khō |
| skin |
| zuzai-mŭ-au |
| hearth-on |
| sŭ-nānŭi |
| thrusting |
| hŭ-bā, |
| placing, |
| obāniā |
| thereon |
| mansŭi-nŭ |
| man-indeed |
| thā-si-gan.” |
| stay-altogether-will. |
| Be |
| That |
| buddi |
| wisdom |
| hŭ-nai-baidi-nŭ |
| giving-like-even |
| bīmā-i-ā |
| mother |
| hingzausā-nŭ |
| girl-to |
| khithā-naise, |
| said |
| ārŭ |
| and |
| hingzausā-i-ā |
| girl |
| bŭ |
| also |
| gotho-nŭ |
| boy-to |
| khithā-nānŭi |
| saying |
| hŭ-nai-khai, |
| because of giving, |
| sān-se |
| one day |
| gotho-ā |
| boy |
| khurui |
| vessel |
| gong-se-au |
| one in |
| khāre-zang |
| ashes-with |
| thau-zang |
| oil-with |
| golai-nānŭi |
| mixing |
| din-nai, |
| placed |
| āru |
| and |
| songor |
| yak’s tail |
| man-se |
| one |
| din-naise. |
| placed. |
| Hor |
| Night |
| zā-bā |
| becoming |
| bī |
| he |
| udui-thī-lāng-nānŭi |
| sleep-pretend-slu mber-ing |
| thā-bā, |
| staying, |
| hāngsŭ-ā |
| swan |
| si-khāng-nānŭi |
| emerging |
| ākhā-i-au |
| on hand, |
| ātheng-au |
| on leg |
| modom-au-bŭ |
| on body also |
| khepthu-bai-dang. |
| felt (with beak). |
| Theobŭ |
| Still |
| li |
| he |
| khet-khut |
| stirring |
| khāmā-khŭise. |
| made not. |
| Bī-nī-khai |
| Therefore |
| bī |
| he |
| udu-lāng-māt-bai |
| asleep-deep-truly-is |
| nung-nānŭi, |
| thinking, |
| gagai-nī |
| her own |
| hāngsŭ |
| swan |
| bigur-khō |
| skin |
| lāse-hai |
| slowly |
| khu-nānŭi |
| unfastening |
| din-nānŭi |
| placing |
| gagai-nī |
| her own |
| modai-fŭr-khō |
| gods-to |
| mon |
| mind |
| hŭ-nānŭi, |
| giving, |
| khulum-bai-thā-dangman. |
| worshipping-staying-was. |
| Ere-au-nŭ |
| So |
| srī-srī |
| still-still |
| lāse-hai |
| slowly |