| (186) I. PVLTES. 1. Pultes Iulianae sic coquuntur: alicam purgatam infundis, coques, facies ut ferveat. cum ferbuerit, oleum mittis, cum spissaverit, lias diligenter. adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittis. teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et vinum modice, mittis in caccabum supra cerebella et pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim alicam condies, et ad trullam permisces et lias. ut quasi sucus videatur. |
5 1,
1 fere idem praeceptum redit 5 1,
4 | alica purgata EV | lias Sch, ligas EV | liate sic EV | ferbuerit Hum, fuerit EV cf. p. 36, 14 | lias sic EV | |
| (187) 2 Pultes cum iure oenococti: pultes oenococti iure condies, copadia, similam sive alicam coctam hoc iure condies, et cum copadiis porcinis apponis aenococti iure conditis. |
oenococti EV, oenogari cocti Tor | pultes bene (beno V) cocti EV, pultes oenogari bene (bene om. Hum) cocti | oeno cocti EV, oenogari cocti Hum; cf. 8 7, 11. 16 Exc. §21 Petron. 47, 10. 74, 4 | |
| (188) 3 Pultes tractogalatae: lactis sextarium et aquae modicum mittes in caccabo novo et lento igni ferveat. tres orbiculos tractae siccas et confringis et partibus in lac summittis. ne uratur, aquam miscendo agitabis. cum cocta fuerit, ut est, super agninam mittis. |
tractogalatae Hum, tractogalẹ EV, cf. 6 9, 13 | mittes V, -is E | sorbiculos EV | agitabis ς, sagittabis EV | agninam Gi, ignem EV, inguen Sch | |
| (189) ex melle et musteis cum lacte similiter facies, salem et oleum minus mittis. | ex melle et Gi, melle ex EV | |
| (185) 4 Pultes: alicam purgatam infundis, coques. cum ferbuerit, oleum mittis. cum spissaverit, adicies cerebella duo cocta et selibram pulpae quasi ad isicia liatae, cum cerebellis teres et in caccabum mittes. teres piper, ligusticum, feniculi semen, suffundis liquamen et meri modicum, et mittis in caccabum supra cerebella et pulpam. ubi satis ferbuerit, cum iure misces. ex hoc paulatim alicam condies, et lias ut quasi sucus videatur. |
alicam E, alicã (virgula erasa) V | dum EV | liate sic EV | ferbuerit Hum, fuerit EV, cf. p. 35, 23 | misces V1 -is V2E | et lias p. 35, 24, sed us EV hic | |
| (190) 1 II. LENTICVLA. 1. Lenticula ex sfondylis [sive fondilis]: accipies caccabum mundum, <mittes, coques>. adicies in mortarium piper, cuminum, semen coriandri, mentae, rutae, puleium, fricabis, suffundis acetum, adicies mel, liquamen et defritum, aceto temperabis, reexinanies in caccabo. sfondylos elixatos teres et mittis ut ferveant. cum bene ferbuerint, obligas. adicies in boletari oleum viride. |
ex fondilos siue fondilis (post ex erasa s in E)
EV | mittes coques add. Hum | inmortarium V, imor- E | menta EV | pulei EV, at cf. l. 27 et p. 37, 5 | spyondilos EV | ferbuerint V, -it E | uiridem EV | |
| (191) 2 Lenticulam de castaneis: accipies caccabum novum, et castaneas purgatas diligenter mittis. adicies aquam et nitrum modice, facies ut coquatur. cum coquitur, mittis in mortario piper, cuminum, semen coriandri, mentae, rutae, laseris radicem, puleium, fricabis. suffundis acetum, <adicies> mel, liquamen, aceto temperabis, et super castaneas coctas refundis. adicies oleum, facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tudiclabis [ut in mortario teres]. gustas: si quid deest, addes. cum in boletar miseris, addes oleum viride. |
de castaneis bis scriptum in EV | coquitur V, -atur E | mentae E, mentã V | adicies add. Gi | tudiclabis Hum (cf. Varro Men. 287 Cels. 4, 25, 6 Marcell. med. 14, 44 Plin. med. p. 104, 1. 6), tutunclabis EV, turundabis Sch; cf. p. 38, 26 | ut (sic EV)—teres ut glossema inclusit Vo | gustas V, guttas E | addes V, -is E | |
| (192) 3 Aliter lenticulam: coquis. cum despumaverit, porrum et coriandrum viride supermittis. <teres> coriandri semen, puleium, laseris radicem, semen mentae et rutae, suffundis acetum, adicies mel, liquamine, aceto, defrito temperabis, adicies oleum, agitabis. si quid opus fuerit, mittis. amulo obligas, insuper oleum viride mittis, piper aspargis et inferes. |
uiridem EV | despumaveris EV, at cf. l. 10. p. 38, 5. 39, 5. 22. 28 | teres add. Gi | mel P, melle EV | uiridem EV | |
| (193) 1 III. PISA. 1. Pisam coques. cum despumaverit, porrum, coriandrum et cuminum supra mittis. teres piper, ligusticum, [careum hoc est caravita] careum, anethum, ocimum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, facies ut ferveat cum ferbuerit, agitabis. si quid defuerit, mittis et inferes. |
Pisa. pisum EV | careum hoc est carauita (sic V, caruitam E) careum EV, glossema eiecit Sch | ocymum uiridem EV | |
| (194) 2 Pisam farsilem: <pisam> coques. cui oleum mittis. <accipies> abdomen, et mittis in caccabum liquamen et porrum capitatum, coriandrum viride. imponis ut coquatur. isicia minuta facies quadrata, et coques simul turdos vel aucellas vel de pullo concisa et cerebella prope cocta cum iuscello coques. Lucanicas assas, petasonem elixas, porros ex aqua coques, nucleorum heminam frigis. teres piper, ligusticum, origanum, zingiber, ius abdominis fundis, lias. angularem accipies, qui versari potest, et omentis tegis. oleo perfundis, deinde nucleos aspargis et supra pisam mittis ut tegas fundum angularis, et sic componis supra petasonis pulpas, porros, Lucanicas concisas. iterum pisam supermittis. item alternis aptabis obsonia, quousque impleatur angularis. novissime pisam mittis, ut intus omnia contineat. coques in furno vel lento igni imponis, ut ducat ad se deorsum. ova dura facies, vitella eicies, in mortario mittis cum pipere albo, nucleis, melle, vino candido et liquamine modico. teres et mittis in vas ut ferveat. cum ferbuerit, pisam mittis in lancem, et hoc iure perfundis. hoc ius candidum appellatur |
pisam add. Gi | accipies add. Vo | concisa Sch, conciso V, deconciso E | porros Hum, porro EV | gingiber E, geng- V | qui versari Baseggio, conuersari (cou- V) EV | perfundis Gi, prof- EV | et Hum, ut EV | pisadmittis EV | liquamines (s erasa) E | hoc ius E, ocius V | |
| (195) 3 Pisam Indicam: pisam coques. cum despumaverit, porrum et coriandrum concidis et mittis in caccabum ut ferveat et accipies sepias minutas, sic quomodo sunt cum atramento suo, ut simul coquantur. adicies oleum, liquamen et vinum, fasciculum porri et coriandri. facies ut coquantur. cum coctum fuerit, teres piper, ligusticum, origanum, carei modicum, suffundis ius de suo sibi, vino et passo temperabis sepias minutatim concidis et in pisam mittis. piper asparges <et inferes. |
Pisum (-am V) Indicum pisum EV | pisum EV | asparges V, -gis E | et inferes add. Gi | |
| (196) 4 Aliter:> pisam coques, agitabis et mittis in frigidam. cum refrigeraverit, denuo agitabis. concidis cepam minutatim et albamentum ovi, oleo et sale condies, aceti modicum adicies. in boletari vitellum ovi cocti colas, insuper oleum viride mittis et inferes. |
Aliter add. Gi | pisum V, ipsum E | denuo Vo, deinde EV; cf. p. 50, 24. 53, 13. 62, 10 | ouiṇoleo E | boletari Hum, boletam EV | uiridem EV | |
| (197) 5 Pisam Vitellianam sive fabam: pisam coques, lias. teres piper, ligusticum, zingiber, et super condimenta mittis vitella ovorum, quae dura coxeris, mellis unc. III, liquamen, vinum et acetum. haec omnia mittis in caccabum et condimenta quae trivisti. adiecto oleo ponis ut ferveat. condies pisam, lias, si aspera fuerit. mel mittis et inferes. |
uitellianam EV, uitellinam ς | gingiber E, geng- V | III E, III teres V | uinum ex uirium E | acetum E, aceta V condi///menta (erasae men; -ta corr. ex tum?) E, condimentum V | quae EV, quod ς | mel Tor, melle EV | |
| (198) 6 Aliter pisam sive fabam: ubi despumaverit, teres mel, liquamen, caroenum, cuminum, rutam, apii semen, oleum et vinum. tudiclabis. cum pipere trito et cum isiciis inferes. |
pisa siue faba EV | dispumauerit EV | tudiculabis Hum, tutunclabis EV, turundabis Sch; cf. p. 37, 1 | |
| (199) 7 Aliter pisam sive fabam: despumatam subtrito lasere Parthico, liquamine et caroeno condies. oleum modice superfundis et inferes. |
lasare EV | liquamine P, -men EV | |
| (200) 8 Pisam adulteram versatilem: coques pisam. cerebella vel aucellas vel turdos exossatos a pectore. Lucanicas, iecinera, gigeria pullorum in caccabum mittis, liquamen, oleum. fasciculos porri capitati, coriandrum viride concidis, et cum cerebellis coques. teres piper, ligusticum et liquamen. |
adulteram (d ex 1) E | cerebellam EV | pec///tore (erasae ca) E | gizeria EV | fascilos E | porri corr. in -o E | |
| (201) 9 Pisam sive fabam Vitellianam: pisam sive fabam coques. cum despumaverit, mittis porrum, coriandrum et flores malvarum. dum coquitur, teres piper, ligusticum, origanum, feniculi semen, suffundis liquamen et vinum, <mittis> in caccabum, adicies oleum. cum ferbuerit, agitas. oleum viride insuper mittis et inferes. |
f̣ẹfabam coques E | mittis add. Gi | uiridem EV | |
| (202) 1 IV. CONCHICLA. 1. <Conchiclam> cum faba: coques. teres piper, ligusticum, cuminum, coriandrum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, mittis in caccabum, adicies oleum. lento igni ferveat et inferes. |
Concicla EV, et semper conci- deinceps | <conchiclam> add. Vo | liquamine Hum, liquamen in ea EV | |
| (203) 2 Conchiclam Apicianam: accipies Cumanam mundam, ubi coques pisam, cui mittis Lucanicas concisas, isiciola porcina, pulpas, petasonem. teres piper, ligusticum, origanum, anethum, cepam siccam, coriandrum viride, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in Cumanam, cui adicies oleum, pungis ubique, ut combibat oleum. igni lento coques ita ut ferveat et inferes. |
pisum EV | petasonem EV, -nis Sch ex p. 37, 26 | ut combibat Hum, et cum bibat EV cf. v. 30 | |
| (204) 3 Conchiclam de pisa simplici: pisam coques. cum despumaverit, fasciculum porri et coriandri mittis. dum coquitur teres piper, ligusticum, origanum, fasciculum, de suo sibi fricabis, suffundis <liquamen, vino et> liquamine temperabis, mittis <in Cumanam>. super adicies oleum, et lento igni ferveat, et inferes. |
dispumauerit E | coandri E | origani P, at cf. p. 29, 10 | liquamen vino et add. Hum ex v. 29; cf. add. | in cumanam Gi, in caccabum add. Hum; cf. p. 40, 1 | |
| (205) 4 Conchicla Commodiana: pisam coques. cum despumaverit, teres piper, ligusticum, anethum, cepam siccam, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis. mittis in caccabum ut combibat. deinde ova quattuor solves, in sextarium pisae mittis, agitas, mittis in Cumanam, ad ignem ponis, ut ducat, et inferes. |
dispumauerit (-rit in loco adraso) E | cum bibat V, bibat E, cf. v. 20 | Deinde E2V, Dein E1 | cumana EV | |
| (206) 5 Aliter conchiclam sic facies: concidis pullum minutatim, liquamine, oleo et vino ferveat. concidis cepam, coriandrum minutum, cerebella enervata, mittes in eundem pullum. cum coctus fuerit, levas et exossas. concides minutatim cepam et coriandrum, colas ibi pisam coctam non conditam. accipies conchiclarem, pro modo componis varie. deinde teres piper, cuminum, suffundis ius de suo sibi. item in mortario ova duo dissolves, temperas, ius de suo sibi suffundis pisae integre elixae, vel nucleis adornabis, et lento igni fervere facies et inferes. |
concidis E2V, condis E1 | cepa EV | eneruatas EV | levas Sch, lauas EV | mortario (-io ex -ia) E | nuncleis E | |
| (207) 6 Aliter conchiclatus pullus vel porcellus: exossas pullum a pectore, femora eius iungis in porrectum, surculo alligas, et impensam [concicla farsilis] paras. et farcies alternis pisam lotam, cerebella, Lucanicas et cetera. teres <piper>, ligusticum, origanum et zingiber, liquamen suffundis, passo et vino temperabis. facies ut ferveat, et, cum ferbuerit, mittis modice. et impensam cum condieris, alternis in pullo componis, omento tegis et in operculo deponis et in furnum mittis, ut coquantur paulatim, et inferes. |
concicla conciclatus EV, conchicla farsilis sive conchiclatus Hum cf.
v. 14 | exossas Hum, exossatus EV | inpensam concicla farsilis paras EV; glossema eiecit Sch, titulo praefixerat Hum | piper add. V3, om. EV1 | gingiber EV | impensam Sch, ipsam EV, pisam Hum | cum condieris E2V, cum dieris E1 | coquantur sic EV | |
| (208) 1 V. TISANAM ET ALICAM. 1. Alicam vel sucum tisanae sic facies: tisanam vel alicam lavando fricas, quam ante diem infundis. Imponis supra ignem. cum bullierit, mittis olei satis et anethi modicum fasciculum, cepam siccam, satureiam et coloefium, ut ibi coquantur. propter sucum mittis coriandrum viride et salem simul tritum et facies ut ferveat. cum bene ferbuerit, tollis fasciculum et transferes in alterum caccabum tisanam, sic ne fundum tangat propter combusturam. lias bene et colas in caccabo super acronem coloefium. teres piper, ligusticum, pulei aridi modicum, cuminum silfi frictum, ut bene tegatur. suffundis mel, acetum, defritum, liquamen, refundis in caccabum super coloefium acronem. facies ut ferveat super ignem lentum. |
cf. 4 4, 1 p. 33,
5-17 | cum] ueldum cum EV (i. cum ss. uel dum); ex p. 33, 7 calidum. cum Hum | coloefium cf. p. 33, 9, coleuium E2V, coleuinum E1 | alterum E, -ro V | ligas bene et colas EV | acronem colouium (-inum E1) EV | silfi p. 33, 15, sil EV hic | super Gi, sed EV et hic et p. 33, 16 | coloefrim EV cf. p. 33, 17 | |
| (209) 2 Aliter tisanam: infundis cicer, lenticulam pisam, defricas tisanam et cum leguminibus elixas. ubi bene bullierit, olei satis mittis et super viridia concidis porrum, coriandrum, anethum, feniculum, <betam, malvam cauliculum> mollem. haec viridia minutatim concisa in caccabum mittis. cauliculos elixas et teres feniculi semen satis, origanum, silfi, ligusticum. postquam triveris, liquamine temperas et super legumina refundis. agitas. cauliculorum minutas super concidis. |
idem praeceptum p. 33, 18
seqq. | elix///as (erasai) E | betam maluam culiculum molle EV p. 33, 22, omiserunt hic | haec EV hic, et p. 33, 22 | uiridla E1 ut vid. | minutatim Hum utrubique, minuta EV p. 33, 22, mina hic | coliculos EV, item col- v. 11 | silfi EV et hic et p. 33, 24, silfi piper ς | agitas EV hic, iagites EV p. 33, 25 | minutas sic EV et hic et p. 33, 26 | |
| (210) VI. FABACIAE VIRIDES ET BAIANAE. 1. Fabaciae virides ex liquamine, oleo, coriandro viridi, cumino et porro conciso coctae inferuntur. |
baianae E, baganae V, cf. capitula | conciso V, concis E | |
| 2 Aliter: fabaciae frictae ex liquamine inferuntur. | |
| 3 Aliter: fabaciae ex sinapi trito, melle, nucleis, ruta, cumino et aceto inferuntur. | et Hum, ex EV | |
| 4 Baianas elixas minutatim concidis. ruta, apio viridi, porro, aceto, oleo, liquamine, caroeno vel passo modico inferes. | apio V, opio E | |
| (211) VII. FAENVM GRAECVM. Faenum graecum ex liquamine oleo et vino. | |
| 1 VIII. FASEOLI ET CICER. l. Faseoli virides et cicer ex sale, cumino, oleo et mero modico inferuntur. | faseoli (-li ex -les) uirides E | |
| 2 Aliter faseolus sive cicer: frictos ex oenogaro et pipere gustabis. et elixati, sumpto semine cum ovis, in patella feniculo viridi, pipere, liquamine et caroeno modico pro salso inferuntur, vel simpliciter, ut solet. |
fasiolus E | elixatis (eax- E1) EV ouis EV, lobis Hum (λοβοῖς) vocabulo apud Romanos inaudito | uiride EV | pipere et Hum, piper et EV | simpliciter V, simpliter E | ut Tor, et EV | |
| (212) I. IN STRVTHIONE. 1. In struthione elixo: piper, mentam, cuminum assum, apii semen, dactylos vel caryotas, mel, acetum, passum, liquamen et oleum modice et in caccabo facies ut bulliat. amulo obligas, et sic partes struthionis in lance perfundis, et desuper piper aspargis si autem in condituram coquere volueris, alicam addis. |
IN STRVTIONE V, IN STRVCTIONE E, post (item l. 6. 8) struti- EV | menta EV | lance V, lace E | conditurã V, -rum corr. in -ram E | |
| 2 Aliter <in> struthione elixo: piper, ligusticum, thymum aut satureiam, mel, sinape, acetum, liquamen et oleum. |
in om. EV | sinaper (r erasa) E | |
| (213) 1 II. IN GRVE VEL ANATE PERDICE TVRTVRE PALVMBO COLVMBO ET DIVERSIS AVIBVS. 1. Gruem vel anatem lavas et ornas et includis in olla. adicies aquam, salem, anethum, dimidia coctura decoques, dum obduretur, levas et iterum in caccabum mittis cum oleo et liquamine, cum fasciculo origani et coriandri. prope cocturam defritum modice mittis, ut coloret. teres piper, ligusticum, cuminum, coriandrum, laseris radicem, rutam, caroenum, mel, suffundis ius de suo sibi, aceto temperas. in caccabo reexinanies ut calefiat, amulo obligabis. imponis in lance et ius perfundis. |
12 columbo V, om. E | et ornas Gi, uel ornas EV, ornas Hum | leuas V, lauas E | coloret V, coleret E | |
| (214) 2 In grue <vel> in anate vel in pullo: piper, cepam siccam, ligusticum, cuminum, apii semen, pruna [uel] Damascena enucleata, mulsum, acetumi liquamen, defritum, oleum et coques gruem. |
grue vel in] grue in EV, grue uel ς | cepam V, capam E | cumiminum E | pruna Hum, pruna uel EV, cf. 10 2, 1 | mulsum Gi, mustum EV cf. 10 2, 1 | grue EV | |
| (215) cum coquis, caput eius aqua quam non contingat, sed sit foris ab aqua. cum cocta fuerit, de sabano calido involves gruem et caput eius trahe: cum nervis sequetur, ut pulpae vel ossa remaneant; cum nervis enim manducare non potes. |
aqua quam non contingat (non tingat V) EV; quam non i ‘quam
minime’ | ab aqua (aquã V) EV | sauano EV | ut pulpe (-pe ex -be) E, ut in pulpe V | potest V, poṣtest E; cf. p. 50, 20 | |
| (216) 3 Gruem vel anatem ex rapis: lavas, ornas et in olla elixabis cum aqua, sale et anetho dimidia coctura. rapas coque, ut exbromari possint. levabis de olla, et iterum lavabis, et in caccabum mittis anatem cum oleo et liquamine et fasciculo porri et coriandri. rapam lotam et minutatim concisam desuper mittis, facies ut coquatur. modica coctura mittis defritum ut coloret. ius tale parabis: piper, cuminum, coriandrum, laseris radicem, suffundis acetum et ius de suo sibi, reexinanies super anatem ut ferveat. cum ferbuerit, amulo obligabis, et super rapas adicies. piper aspargis et adponis. |
elixabis P, exiliabis EV | leuabis de V, lauabis de E | modica EV, media Sch | |
| (217) 4 Aliter in gruem vel anatem elixam: piper, ligusticum, cuminum, coriandrum siccum, mentam, origanum, nucleos, caryotam, liquamen, oleum, mel, sinape et vinum. |
grue E | elixam E, in elixam V | piper ligusticum E, ligusticum piper V | |
| (218) 5 Aliter gruem vel anatem assam: eas de hoc iure perfundis: teres piper, ligusticum, origanum, liquamen, mel, aceti modicum et olei. ferveat bene. mittis amulum et supra ius rotulas cucurbitae elixae vel colocasiae ut bulliant. si sunt, et ungellas coques et iecinera pullorum. in boletari piper minutum aspargis et inferes. |
assam Hum, assas EV | colocasiae E, colocas V | ungellas Sch, ungellae EV | iecinera V, iocinerẹa | E boletari V, -rio E | |
| (219) 6 Aliter in grue vel anate elixa: piper, ligusticum, apii semen, erucam vel coriandrum, mentam, caryotam, mel, acetum, liquamen, defritum et sinape. idem facies et si in caccabo assas. |
elixa V, alixa E | erucam E, -ca V | uel ς, et EV | coriandri EV | mentam E, -a V | facies P, faciet EV | |
| (220) 1 III. IN PERDICE ET ATTAGENA ET IN TVRTVRE ELIXIS. 1. <In perdice>: piper, ligusticum, apii semen, mentam, myrtae bacas vel uvam passam, mel, vinum, acetum, liquamen et oleum. uteris frigido. |
perd ic///ẹ (erasa r vel i) E | attagena V, adtagenẹa E | in perdice add. Vo | mirtae Sch, mirtam et EV | mel Hum, uel EV | |
| (221) 1 <Aliter> perdicem: cum pluma sua elixabis et madefactam depilabis. [perdices coctura]. occisa perdix potest ex iure coqui, ne indurescat; si † dierum fuerit, elixa coqui debet. |
Aliter add. Gi | 29 elixabis Hum, elixas (-ias E) ibi EV; vide tamen an ibi sit pro deinde ut p. 40, 6 et et delendum | perdices EV, perdicẽ P; glossam marginalem agnovit Brandt; cf. Sitz.-Ber. p. 23 s. | ne E, ñ V | dierum EV, dura P, latet aliud | |
| (222) 3 In perdice et attagena et in turture: piper, ligusticum mentam, rutae semen, liquamen, merum et oleum. calefacies. | |
| (223) 1 IV. IN PALVMBIS COLVMBIS [auibus in altile et in fenicoptero]. 1. In assis: piper, ligusticum, coriandrum, careum, cepam siccam, mentam, ovi vitellum, caryotam, mel, acetum, liquamen, oleum et vinum. |
palumbus E | auibus—fenicoptero delevit Sch; illud altile videtur ortum ex p. 45, 11 aliter avem vel ex p. 45, 9 altiliorem | |
| (224) 2 Aliter <in> elixis: piper, careum, apii semen, petroselinum, condimenta moretaria, caryotam, mel, acetum, vinum, oleum et sinape. |
in P, om. EV | condimenta Hum, -tam E, -tũ V | moretaria E, mortaria V | |
| (225) 3 Aliter: piper, ligusticum, petroselinum, apii semen, rutam, nucleos, caryotam, mel, acetum, liquamen, sinape et oleum modice. | Aliter E2V, Alite E1 | |
| (226) 4 Aliter: Piper, ligusticum, laser vivum, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, et mittis super columbum vel palumbum. pipere aspersum inferes. |
laser uiuum E, laserum uinum V, cf. 46,
13.
25 exc. Salm. §25,
Niedermann ad Marcell. med. p. 157, 29 | liquamen E, -ine V | piper EV | |
| (227) 1 V. IVS IN DIVERSIS AVIBVS. 1. Piper, cuminum frictum, ligusticum, mentam, uvam passam enucleatam aut Damascena, mel modice. vino myrteo temperabis, aceto, liquamine et oleo. calefacies et agitabis apio et satureia. |
damascena E, -nã V | myrtheo Hum, myrto EV | liquamine E, -men V et satureia E2V, om. E1 | |
| (228) 2 Aliter ius in avibus: piper, petroselinum, ligusticum mentam siccam, cneci flos, vino suffundis, adicies Ponticam vel amygdala tosta, mel modicum <cum> vino et aceto, liquamine temperabis. oleum in pultarium super ius mittis, calefacies, ius agitabis apio viridi et nepeta. incaraxas et perfundis. |
cneci flores Sch, eneci flos EV quod videtur pro indeclinabili
vel pro neutro in usu fuisse, cf. aeris flos Marcell. med. ed.
Niedermann p. 297 II | cum add. Gi | api///o E uiridi V, -de ex -do vel -d& E | |
| (229) 3 Ius candidum in avem elixam: piper, ligusticum, cuminum, apii semen, Ponticam vel amygdala tosta vel nuces depellatas, mel modicum, liquamen, acetum et oleum. |
amigdalam tostam EV | depelatas V, depilatas E | |
| (230) 4 Ius viride in avibus: piper, careum, spicam. Indicam, cuminum, folium, condimenta viridia omne genus, dactylum, mel, acetum, vinum modice, liquamen et oleum. | spica indica EV | |
| (231) 5 Ius candidum in ansere elixo: piper, careum, cuminum, apii semen, thymum, cepam, laseris radicem, nucleos tostos, mel, acetum, liquamen et oleum. | |
| (232) 6 Ad aves hircosas omni genere: piper, ligusticum, thymum, mentam aridam, calvam, caryotam, mel, acetum, vinum, liquamen, oleum, defritum, sinape. avem sapidiorem et altiliorem facies et ei pinguedinem servabis, si eam farina oleo subacta contextam in furnum miseris. |
genere Sch, gere EV | mentã V, menta E | altiliorem Sch, altiorem EV dubito an probe | farina oleo subacta Hum, farinam oleo subactam EV | |
| (233) 7 Aliter avem: in ventrem eius fractas olivas novas mittis et consutam sic elixabis. deinde coctas olivas eximes. | eximens EV | |
| (234) 1 VI. IN PHOENICOPTERO. 1. Phoenicopterum eliberas, lavas, ornas, includis in caccabum, adicies aquam, salem, anethum et aceti modicum, dimidia coctura alligas fasciculum porri et coriandri, et coquatur. prope cocturam defritum mittis, coloras. adicies in mortarium piper, cuminum, coriandrum, laseris radicem, mentam, rutam, fricabis, suffundis acetum, adicies caryotam, ius de suo sibi perfundis. reexinanies in eundem caccabum, amulo obligas, ius perfundis et inferes. idem facies et in psittaco. |
fenicoptero. fenicopterum EV | eliberas EV, elixabis α, elixas Hum | et coquatur Sch, ut c. EV | psittato EV | |
| (235) 2 Aliter: assas avem, teres piper, ligusticum, apii semen, sesamum frictum, petroselinum, mentam, cepam siccam, caryotam; melle, vino, liquamine, aceto, oleo et defrito temperabis. | cepã V, capem E | |
| (236) VII. AVES OMNES NE LIQVESCANT: cum plumis elixare omnibus melius erit. prius tamen exenterantur per guttur vel a navi † as sublata. |
elixare Gi, elixate EV, -to Sch | vel a navi (sic Baseggio) ac sub latera Gi, uel in abias sublata EV, vel in ambigas sublatae Hum; cf. p. 46, 10. 24 | |
| (237) VIII. <IN ANSERE.> Anserem elixum calidum ex iure frigido Apiciano: teres piper, ligusticum, coriandri semen, mentam, rutam, refundis liquamen et oleum modice, temperas. anserem elixum ferventem sabano mundo exsiccabis, ius perfundis et inferes. |
IN ANSERE add. Vo | ex α, et EV | liquãm V, -men ex -mine E1 | |
| (238) 1 IX. <IN PVLLO.> 1. In pullo elixo ius crudum: adicies in mortarium anethi semen, mentam siccam, laseris radicem, suffundis acetum, adicies caryotam, refundis liquamen, sinapis modicum et oleo <et> defrito temperas et sic mittis. |
IN PVLLO add. Vo | fortasse ex 7 6, 13, praecepto simillimo post mortarium addendum piper et v. 3 mel ante liquamen | oleo et Vo ex 7 6, 13 p. 52, 30, oleum EV | |
| (239) pullum anethatum mellis modico <et> liquamine temperabis. levas pullum coctum et sabano mundo siccas, caraxas et ius scissuris infundis, ut combibat, et cum combiberit, assabis et suo sibi iure penitus tangis. pipere aspersum inferes. |
a pullum anetatum novum praeceptum ordiuntur EV, vide
an recte; totum sic constituit Hum: mittis <in> pullum
anetatum (scil. ius ante descriptum). <Aliter pullus>.
Mellis modice eqs. | modico et Vo, modice EV | levas Sch, lauas EV | conuiuat et cũ conuiuerit (uiuerit om. con E) EV | penitus tangis Vo, pertangis Hum, pinnis tongis (ton_̵̅̅gis E) EV | pipere E, pip V | |
| (240) 2 Pullum Parthicum: pullum aperies a navi et in quadrato ornas. teres piper, ligusticum, carei modicum; suffunde liquamen; vino temperas. componis in Cumana pullum et condituram super pullum facies. laser [et] vivum in tepida dissolvis, et in pullum mittis simul, et coques. pipere aspersum inferes. |
particum E, partiũ V | suffunde sic EV | vivum Vo, et uinum EV cf. p. 44, 14 | in tepida Baseggio, interidas EV | piper EV | |
| (241) 3 Pullum oxyzomum: olei acetabulum maius, <laseris> satis modice, liquaminis acetabulum minus, aceti acetabulum perquam minus, piperis scripulos sex, petroselini scripulum, porri fasciculum. |
oxizomum EV | olei V, oleum E | maiorem EV | laseris satis Gi, satis EV | minorem EV | scripulos E, -lis V | petrosilenum (-lin-E) EV | scriptulum EV | porros EV | |
| (242) 4 Pullum Numidicum: pullum curas, elixas, lavas, lasere ac pipere <aspergis> et assas. teres piper, cuminum, coriandri semen, laseris radicem, rutam, caryotam, nucleos, suffundis acetum, mel, liquamen et oleum, temperabis. cum ferbuerit, amulo obligas, pullum perfundis, piper aspergis et inferes. |
numidicum E, -dum V | lasere ac pipere aspergis et Gi, laseras piper et EV, lasere et pipere aspersum Hum | |
| (243) 5 Pullum laseratum: pullum aperies a navi, lavabis, ornabis et <in> Cumana ponis. teres piper, ligusticum, laser vivum, suffundis liquamen, vino et liquamine temperabis, et mittis pullo. coctus si fuerit, pipere aspersum inferes. |
laseratum E, rasseratum V | aperies a navi Hum, asperges anabi EV in P, om. EV | laser uiuum sic EV, cf. ad p. 44, 14 | pullo Sch, pullum EV | piper EV | |
| (244) 6 Pullum paroptum: laseris modicum, piperis scripulos sex, olei acetabulum, liquaminis acetabulum, petroselini modice. | paroptum sic EV | |
| (245) 7 Pullum elixum ex iure suo: teres piper, cuminum, thymi modicum, feniculi semen, mentam, rutam, laseris radicem, suffundis acetum, adicies caryotam et teres; melle, aceto, liquamine et oleo temperabis <et in> pullum refrigeratum et siccatum mittis; quem perfusum inferes |
et α, ex EV et in add. Vo | a pullum nova sectio orditur in EV | siccatum mittis Hum, mittis siccatum EV | |
| (246) 8 Pullum elixum cum cucurbitis elixis: iure supra scripto, addito sinapi, perfundis et inferes. | sinape perfundis Hum, sinape piper fundis EV | |
| (247) 9 Pullum elixum cum colocasiis elixis: supra scripto iure perfundis et inferes. <idem> facis et in elixum cum olivis columbadibus.... |
cologasiis EV | idem facis Vo, facit EV | elixum cum Hum, elixam et in EV | columbadibus Hum, columbaribus (-bir E) EV; post hoc verbum lacunam indicavit Vo, deest praecepti initium cf. p. 48, 16. 53, 10 | |
| (248) 10 non valde, ita ut laxamentum habeat, ne dissiliat dum coquitur in olla, submissus in sportella. cum bullierit, frequenter levas et ponis ne dissiliat. |
ollam et sportellam EV | levas Sch, lauas EV | |
| (249) 11 Pullus Vardanus: pullum coques iure hoc: liquamine, oleo, vino, <cui mittis> fasciculum porri, coriandri, satureiae. cum coctus fuerit, teres piper, nucleos, <adicies liquaminis> cyathos duos et ius de suo sibi suffundis et fasciculos proicies. lacte temperas, et reexinanies mortarium supra pullum, ut ferveat. obligas eundem albamentis ovorum tritis, ponis in lance et iure supra scripto perfundis. hoc ius candidum appellatur. |
uardanus EV, Varianus Hum, cf. Sitz.-Ber. p. 34, 1 | cui mittis add. Gi | satureie P, -reia EV | adicies liquaminis add. Gi | lacte Hum, lac EV | mortarium Sch, inmortarium EV | ut EV, et Sch | tritis EV, tribus Sch | candidum V, item, sed altera d a man. 2 in loco adraso E | |
| (250) 12 Pullum Frontonianum: pullum praedura, condies liquamine, oleo mixto, cui mittis fasciculum anethi, porri, satureiae et coriandri viridis, et coques. ubi coctus fuerit, levabis eum, in lance defrito perunges, piper aspargis et inferes. |
frontonianum E2V, frotito- E1 | satureie P, -reia EV | levabis Hum, lauabis EV, item p. 48, 2. | |
| (251) 13 Pullus tractogalatus: pullum coques liquamine, oleo, vino, cui mittis fasciculum coriandri, cepam. deinde, cum coctus fuerit, levabis eum de iure suo et mittis in caccabum novum lac et salem modicum, mel et aquae minimum, id est tertiam partem. ponis ad ignem lentum ut tepescat, tractum confringis et mittis paulatim, assidue agitas, ne uratur. pullum illic mittis integrum vel carptum, versabis in lancem, perfundis ius tale: piper ligusticum, origanum, suffundis mel et defritum modicum, et ius de suo sibi, temperas. in caccabulo facies ut bulliat. cum bullierit, amulo obligas et inferes. |
oleo E, oleum V | aquę minimum E, aquã eminimum V, aquae eminam α | carptum Hum, cariotum EV | lancem Brandt, lance quem EV | defrito EV | |
| (252) 14 Pullus farsilis: pullum sicuti liquaminatum a cervice expedies. teres piper, ligusticum, zingiber, pulpam caesam, alicam elixam, teres cerebellum ex iure coctum, ova confringis et commisces, ut unum corpus efficias. liquamine temperas et oleum modice mittis, piper integrum, nucleos abundanter. fac impensam et imples pullum vel porcellum, ita ut laxamentum habeat. (253) similiter in capo facies. ossibus eiectis coques. |
farsilis Hum, fusilis EV | sicuti liquaminatum Brandt, sicut ilique cuminatũ EV, sic ne aliquid in eo remaneat Hum, sic ut aliquae pulpae in eo remaneant Gi ex p. 63, 27; breviter sicut aliqui cuminatum To; cf. p. 63, 27 | gingiber E, geng- V | pulpam P, pulpem EV | aliquam EV | commiscis EV | abundanter E, -tes V | capo α, capso EV | |
| (254) 15 Pullus leucozomus: accipies pullum et ornas ut supra. aperies illum a pectore. accipiat aquam et oleum Hispanum abundans. agitatur ut ex se amulet et humorem consumat. postea, cum coctus fuerit, quodcumque porro remanserit inde levas. piper aspargis et inferes. |
titulum Pullus leucozomus (leocozomus E, leocezumus V), qui
in EV abiit post | pectore, suo loco restituit Baseggio | spanum EV | amulet Baseggio, ambulet EV | porro P, porri EV | leuas V, leues E | |