LA DIVINA COMÈDIA
By di Dante Alighieri
Tradusiòn furlana di Ermes Culòs
2006
CONTENTS
DANTES COMEDY IN FRIULIAN
Translators note
(Ermes Culòs, Ashcroft, June [2006])Preàmbul
PARADÌS
Cjànt Prin
Cjànt Secònt
Cjànt Ters
Cjànt Cuàrt
Cjànt Cuìnt
Cjànt Sest
Cjànt Siètim
Cjànt Otàf
Cjànt Nonu
Cjànt Dècim
Cjànt Undicèin
Cjànt Dodicèin
Cjànt Tredicèin
Cjànt Cuatordicèin
Cjànt Cuindicèin
Cjànt Sedicèin
Cjànt Diisietèin
Cjànt Dicjotèin
Cjànt Dicjanovèin
Cjànt Vincjèin
Cjànt Vincjunèin
Cjànt Vincjaduèin
Cjànt Vincjatreèin
Cjànt Vincjaquatrèin
Cjànt Vincjasincuèin
Cjànt Vincjasejèin
Cjànt Vincjasietèin
Cjànt Vincjotèin
Cjànt Vincjanovèin
Cjànt Trentèin
Cjànt Trentunèin
Cjànt Trentaduèin
Cjànt Trentatreèin
FOOTNOTES
DANTES COMEDY IN FRIULIAN
Translators note
Friulian is the language of my childhood, the language I spoke with my
parents and brothers and friends in my hometown in the northeastern region
of Italy known as Friuli. It is still my preferred language of
conversation with my brothers and Friulian-speaking with friends. Whats
Friulian? Maybe the best way to describe it is by imagining what England
was like, say, a hundred years or so after the Normans invaded it &
settled in for the long haul. In doing so they pretty much changed the
cultural and linguisticic landscape of England. In pre-Norman times, the
English were quite contènt to do their rough & tumble business in the
old Saxon language; but with the coming of the Normans, the old Saxon
was just not good enough for the conquering overlords. It needed something
more to enable them to take care of their educational, religious, social
and commercial needs. And so you had a situation where the ruling classes
spoke a sort of Frenchified Saxon (which was to become the English of
today), while the workers, the peasantsyou know, the lower sortwent on
speaking Saxon. And so those rude folks kept on raising and butchering
pigs and cattle for their masters; but they never ever served pig or cow
steak for them. Notheir masters insisted on being treated with luscious
chunks of pork or beef (boef). That, in more ways than one, has been the
case in Friuli. Italian has beenand continues to bethe educational,
commercial and administrative language of the region, while Friulian has
traditionally been the language spoken by the common folk, mainly in the
rural areas. Time was when speaking Friulan in a public, polite setting,
would give away your peasant origin, and that wouldnt do. But lets not
think that this sort of linguistic snobbery is a peculiarity of Italian
only. Every language has its Professor Higgins & Eliza Doolittle.
Friulian itself is not squeaky clean when it comes to that. My Dante
itself may, by some purists, be seen as a Friulian aberration, since it
does not conform to what is generally regarded as the classical
Friulian, the Friulian spoken in such strongholds as Udine or San Daniele
del Friuli.
My Friulian translation of Dante, then, is, in part at least, a reaction
to that sort of thing. Could Friulianthe lowly, peasant Friulian,
particularly the Friulian used in the fields and alleys and bars of
Pasolinis Casarsacope with the supreme sophistication of Dantes
language and concepts? The readers will, of course, judge for themselves.
Certainly they will get at least a sense of what would have happened if
Dantes muse had been weaned on the banks of the Tagliamento instead of
the Arno.
(Ermes Culòs, Ashcroft, June 2006)Preàmbul
Chista tradusiòn a è stada fata par divièrsis raòns. Ta li mès ùltimis
vìitis a San Zuan iai notàt che i zòvins a no ùin cuai maj il furlàn
cuant ca discòrin fra di lòu. Cuai sempri a si esprìmin in taliànencja
cuant ca cjacarèjn cuj so genitòus. Che chistu al sedi in ducju i sens un
ben o un mal a è roba discutìbil. A somèa, però, che sta uansa daj zòvins
a stà segnalànt un mandi a la lenga furlàna. Cuant che scju zòvins a saràn
encja lòu pàris e màris, cuai sensaltri a ghi parlaràn taliàn ai so fioj,
cul riultàt che paj fioj di che generasiòn lì il furlàn al sarà na
curioitàt e basta; sensaltri a nol sarà pì che lenga viva ca uàvin i so
nònus. Cussì chista tradusiòn a è un me pìsul contribùt a la preervasiòn
da la lenga daj nustri vècjus.
I me fioj, nasùs in Canada, a cognòsin amondi puc il furlàn. Una dì,
forsi, a saràn tentàs di parlà il furlàn si no altri par capì sè cal à
scrìt so pari. A pòl dasi encja che il me lavoru a ju incurioarà a lei
Danteca no sarès tant na bruta roba.
A mi par di capì che La Divina Comèdia a è stada zà traduuda in furlàn,
però in tal furlàn clásic, di Ùdin, di San Danèj. Da sé chi saj jò, li
òperis di Dante a no sòn maj stàdis traduùdis (par complèt) tal furlàn di
San Zuan di Cjaarsacal sarès il me furlàn, la lenga daj me vècjus, daj
me fràdis, da li me memòris da frut. Par tradui Dante a no mi ocorarès
altra raòn che chista.
Pasolini, in ta un daj so scrìs, al à sugerìt che par tant valòu culturàl
cal vèdi, il furlàn al resta pur sempri la lenga dal contadìn; a me mòut
di capìlu, na lenga che, encja se coma spièli a fà ben jodi se cal è un
furlàn, a resta pur sempri na lenga semplicjòta, adatada a la vita da
paeùt, cu la so parlada daj cjamps, da li stàlis, da la plasa, dal bar,
da la marìnda e sèna, da li nòsis, daj funeraj, e daj odòus e rumòus da li
sèris di estàt. Una lenga, duncja, sensa nisuna pretèa di podej tirasi sù
da la cjera e rivà a esprìmi valòus culturaj pì als e astràs.
E che lì, che di jodi se Dante al varès podùt uà il furlàn coma il so
dolce stil novo invensi dal toscànche lì a è stada na roba ca mia
incurioìt tant e ca mi a pocàt un bièl puc a fà stu còmpit.Guida a la
pronuncja dai vocàbuj uàs in ta chista tradusiòn
Vocàls:
Li vocals a vàn pronuncjàdis coma chès dal taliàn. Il acènt vièrt ( ` ) al
è uàt par indicà la sìlaba ca risèif l acènt naturàl da la peràula o pur
par indicà significàs diferèns da la peràula, coma par eempli nòta e
notà. Par raòns di semplicitàt a no sòn uàs altri acèns (coma chèl
sieràt o chèl dopli). Coma tal cau di nòta e notà, la distinsiòn di
significàt a è rinduda asaj ben dal acènt vièrt.
Consonàntis:
1. La i-lùngja ( j ) a è uada par indicà il sun da la j in peràulis
coma jò e cjàa. 2. La z a è sempri dolsa, coma ta li peràulis zìn
e zìmul. 3. La s a è cuai sempri dura, coma in ta li peràulis
stala, strapàs e mestri. Ogni tant a ritèn il sun dols, coma tal
taliàn; par eempli sdrondenà, sbati, e slungjà. Cuant che la s in
miès di dos vocàls a è dolsa, a vèn indicada cul sen diacrìtic ?, coma
in ta scju eèmplis chì: caua, muliìn, Cjaarsa. 4. La c o la
g seguida da la i-lùngja a ghi conferìs a la c o a la g il sun mol
coma ta li peràulis dincj e grancj o pùr dongja e stangja. 5. La
tradusiòn a no fà distinsiòn fra la c dura e la q.Eigènsis di rima:
La tradusiòn a mantèn il pì pusìbul la tersa rima dal originàl, encja se
ogni tant a rìmin doma li ùltimis dos lèteris di na riga (o adiritùra
lùltima e basta), càus ca susèdin raramìnt in Dante.
La tradusiòn a si atèn pur a la endecasìlaba dal originàl. Purtròp, rìghis
di dèis o dòdis sìlabis, na volta chì, na volta lì, a sbrìsin jù. A è da
notà, però, che encja Dante ogni tant al ua cualchi sìlaba in pì o in
mancu.Riconosimìnt:
Ta la me tradusiòn a mia tant asistìt La Divina Commedia, Testo Critico
della Società Dantesca Italiana, riveduto, col commento Scartazziniano
rifatto da Giuseppe Vandelli. A mia pur judàt la version eletrònica
Mediasoft da La Divina Commedia. Par mancjànsa di un vocabolari dal furlàn
di San Zuan di Cjaarsa, iai uàt il Vocabolario della Lingua Friulana di
Maria Tore Barbina, ca mi è stàt amondi ùtil, coma che ogni tant a mi è
stàt ùtil pur Il Nuovo Pirona. A standardià la me ortografìa a mi à pur
judàt tant me fradi Tony. Edizione riveduta aprile 2019.
PARADÌS
Cjànt Prin
La gloria di chèl che movi dut al fà,
luìnt in tal univèrs a penetra
cun lus pì intensa uchì e mancu là.
Tal cjèl, ndà che pì da la so lus vièntra,
i eri jò, e contà li ròbis ch'i vevi jodùt
nol sà nèl pòl chèl che jùl vèn da parzora;
parsche al so deideri fainsi visinùt,
il nustr intelèt a si sprofonda tant
che il recuardasi ndavòu al resta dut.
Ma almancu di chel tant di stu post sant
che podùt fà i vevin ta la me mins teoru,
i faraj adès materiàl dal me cjànt.
O Apòl me bon, di stultin lavoru
da la to virtùt fà chi sedi un cussì grant vàs
da meretà l oràr, pal poèt dut oru.
Fin a stu punt la man chiai vùt dal Parnàs
mia bastàt, ma adès jùdimi pur tu
a contà cun onòu la storia daj beàs.
Tal me pet entra e ispìrimi tu
cussì coma cuant che Marsia sfoderàt
da la natura dal so cuàrp ti vèvis tu.
915
O valòu divìn, s'i ti mi vèns prestàt
chel tant che limàgin finuta dal beàt regn
figurà i posi, chen mins mia restàt,
rivà i ti mjodaràs al to miej len
916 e coronami alòr cun che fuèis
che la matèriae tu i mi parèis degn.
Rari vòltis, pari, a vègnin cjòltis
917 par segnàl trionf dun Sear o poeta,
colpa e vergogna da lumani vòis,
918
che parturì plaèisn ta la contenta
deitàt delfical dovarès il ramusèl
di Peneo
919 cuant cha vignì godùt al parta.
Na faliscjuta a pòl tacà un bièl foghèl:
forsi davòu di me e cun pì biela vòus,
si prearà par che Cir al rispundi dal cjèl.
920
Chì e là si fà alt, paj mortaj, luminòus,
il lampiòn di stu mont; ma pròpit par là
cuatri sèrclis al unìs con tre cròus,
cun percors pì bièl e cun tant miej stela,
fòu al vèn congjùnt, e la mondana cjera
comcal vòu al tempra e sigila.
Fàt al veva di là matina e di cà sera
chel post, o cuai, e dut al era là blanc
chel emisferi, e chì neri al era,
cuant che Beatrìs, a sinistra, tal flanc
so, jodùt i la vevi voltada vièrs il sol:
nencj àcuila maj fisàt lu veva cussì al lunc.
E pròpit coma chun secònt raj al pòl,
el vèn, dal prin, fòu, e di nòufl tornan sù,
comche sempri a la mari tornàl vòu'l fiòl.
Cussì dal so àt, paj so vuj vegnìntn sù
in tal me imaginà, il me si veva pur fàt,
e i vuj, pì dal nustruu i vevi puntàt in sù.
921
Tant a è lècit là, che chì nol pòl èsi fàt
da li nustri virtùs, par gràsia dal lòuc
922 che doma par lomp al era stàt creàt.
Jòi no lai sopuartàt a lunc, nè tant puc,
da no vej podùt jodil sfavilà ntòr
comal fièr cuant che ruvìnt al vèn fòu dal fòuc;
e a colp parùt mi'era che dun dì il dì dut atòr
cresùt al fòs, com se chèl che fàl pòl sti ròbis
naltri sorelil vès fàt zì atorotòr.
Beatrìs dutan ta leterni ròdis
fisa cuj so vuj a steva; e pur jò
da la sù cjòlt, su ic i vevi li me lùcis.
Tal vuardala, cambià mi eri sintùt jò
comche cambiàt si veva Glauc, tal gustà lerba,
923 coma àltris tal mar, pur luj in Dio.
Significàl traumanà per verba
no si pòl; ma ca basti sè che Glauc al veva fàt
par chèl che gràsiaal à di provà stà erba.
Se doma ieri chèl chi ti mi vèvis creàt
di nòuf
924, grant ben che il cjèl ti govèrnis,
tu ti lu sas, che la to lus mian alt partàt.
Cuant che li ròdis ca zìrin etèrnis,
par volej to, a mian a sè atiràt
cu larmonia che tu ti minìstris,
mi vevalòr parùt chel cjèl dut cuant al era mpiàt
cu la flama di Febo, che ploja o flun
un lac cussì grant a noa pròpit maj fàt.
La nuvitàt dal lustri e dal grant sùn
di savej la raòn na vojampiàt
mi veva granda tant ca no la crodarès nisùn.
Alòr ic, chel me al so còu a veva leàt,
par tegni calmàt il me spirt comovùt,
prin chalc i podès jò dii, a veva tacàt
cussì: Tu stes i ti tinsiminìs dut
cun stu fals figurà, chjodi no ti pòs
sè chi tjodarès se pìudisi ti vès vùt.
Miga ti sòs in cjera, comchi ti cròs;
ma na saèta, ca scjàmpa dal so post,
925 coma te a no còr, che pì svelt cori fin là ti pòs.
Sel prin dùbit mi veva cjòlt, e di chist i vevi vùt gust,
dut suridìnt cu li so peraulùtis,
unaltri ghi veva sùbit cjapàt il so post,
e dìt ghi vevi: Contènt i soj pa li ròbis
chiai amiràt; madès mi staj marveànt
di comche pìn alt i vaj di scju cuàrps lièis.
926
Alora ic, il so cjàf un puc scjasànt,
vièrs me a veva vuardàt cuj vuj impenserìs
di na mari di front dal fì delirànt,
e tacàt a veva: Li ròbis, dùtis cuàntis,
tra di lòu òrdin a àn, e chista è forma
chal univèrs ghi dà qualitàs divìnis.
Chì a jòdin laltri creatùris lòlma
dal eterno valòu, che chèl stes al èl fin
pal cual dut stu òrdin doventàt al è norma.
In ta stu nsièmit leàdis si tègnin
duti li natùris, se pur divièrsis,
stànt, cuj pì cuj mancu, al prinsìpit visìn;
927
en ta divièrs puàrs si spartìsin dùtis
tal grant mar dal èsi, e a ognuna
a ghiè dàt l istìnt di zìn ta li so àghis.
Chististìnt al partal fòuc vièrs la luna;
chistun ta ogni nemàl al è motòu;
e dut in cjera al lèa e al raduna:
928
e no doma li creatùris ca sòn fòu
dal intelèt di sta fuarsa a sòn sot,
ma encja chès caan intelèt e amòu.
929
La providensa, che a dut chistu a prejòt,
cu la so lus a fàl cjèl
930 sempri cujèt,
ndà che pì svelt si zira chèl che dut al à sot;
931
e adès lì comche par nu al è stàt decrèt,
a ninvìa la fuarsa di che cuarda
ca scata el bon a bàtn ta sè cha a dirimpèt.
932
Ma comche na òpera a no vèn formada
sempri secònt la vera intensiòn da lart,
parsè cha rispundi la matèria a è sorda;
cussì chistu percòrs al vèn spes stuàrt
da la creatura chel podej a à
di zì chì o là, se ben che'l sen a à just e fuàrt.
933
E comchogni tant si pòl jodi a colà
un folc da li nùlis, cussì l impùls prin,
934 distràt da fals ben, in cjeral và a plombà.
Basta maravèis, alòr, dal to cjamìn
vièrs il alt; pensa invensi al rivulùt
che dal di sù vignì jù a val i jodìn.
935
Gran maravèa a sarès di vej te jodùt,
sensa mpedimìnt, la jù dut cuant sestàt,
comna flama che zìn sù no vès podùt.
E chì i vuj vièrs il cjèl a veva di nòuf voltàt.
Cjànt Secònt
O vuàltris chen ta na barcjuta mi stèis atòr,
deideròus di scoltà, e voja i vèis
di zì davòu da la me nàf, che cjantànt a còr,
tornàit pur a rijòdi li vustri rìvis:
che forsi dut, si vi metèis in onda,
restànt lontàn da me, i pierdarèsis.
936
L'onda chi cjapi noè maj stadesplorada;
a mispira Minerva e Apòl mi guida
e lOrsa li Mùis mi tegnin mostrada.
Vuàltris pus che la mins i tegnèis alsada
par godin timpl pan daj ànzui, dal cual
chì
937 a si vif sensa maj vèjni avonda,
i podèis ben mètivi in tal alt dal sal
938 cul bastimìnt vustri, davòu da la me agàr,
prima che laga a torni tal e cual.
Chej gloriòus che a Colchis èrin zùs pal mar,
mancu marveàs si vèvin, che vuàltris i sarèis,
cuant che Gjason jodùt a vèvin, bifòlc, ta lagàr.
939
La sèit chi vèvin sempri vùt in ta li nustridèis
in tal alt dal Empireo a ni partava
svelta, cuai comal cjèl che la sù i jodèis.
940
Jòi vuardavi Beatrìs chen sù a vuardava;
e forsi tal timp che na frecja si distàca
dal arco e a la so fin a riva,
mi eri jodùt vignì indà ca taca
che miràbil roba; ma chè ca era là
941 ben jodìnt sè ca mi feva mbacucà,
942
voltàt si veva vièrs di me, contenta e biela,
e mi veva dìt: A Diu dìghi ben gràsis,
chadès unìs nia cu la prima stela.
A pareva che na nula la cujerzès,
duta solida e lustra e neta,
comadamànt che cun lus dal soreli a ardi al zès.
Dentri di sè leterna margarita
943 a mi veva risevùt, comche laga a surbìs
un raj di lus e unida a resta.
944
Sjò ieri cuàrp, e chì a no si capìs
comche na dimensiòn in ta naltra a sunìs,
ca à di èsi se cuàrp in cuàrp a sinserìs,
alòr il me deideri cjalt coma flàmis
al sarès djodi che esensa
945 ca mostra
comche Diu e l èsi nustri a sòn unìs.
Ulà sè chi crodìn par fede a sjodarà,
sensa raonalu, ma tant clarl sarà chèl
coma chè chi acetàn che par prin a è vera.
946
Alòr rispundùt i vevi: Siora me, cussì fedèl
comche pì i no pòl èsi, ringrasiàlu i vuej
che dal mont mortàl mia partàt in ta stu cjèl.
Ma dièimi: alc jòi volarès savej
daj sens scurs di stu cuàrp che la jùn cjera
Caìn a còntin ca si pòl jodin chej.
E ic cun bocja ridìnt: Se sbaliàda era,
a veva dìt, lopiniòn da la zent mortàl
baada su sensasiòns, comca era,
nosta fà alòr la part dal baovàl
e marveàti masa; chè ben ti sàs
che fra sens e raòn curt al è l intervàl.
Ma dìmi nvènsi sè che tu pensàt ti às.
E jò: Chej che ca sù diferèns mi pàrin,
in cuàrps pì rars o dens a sòn stàs creàs.
947
E ic: Tjodaràs comca simpantànin
tal fals li to idèis, se ben ti scòltis
comche cul me raonà a sintorgulèin.
948
Lotava sfera jodi vi fà lùcis
a plen, e chès o par coma o par cuant
lasù a vi mòstrin divièrsis mùis.
949
Sa la diversitàt a fòs dovùt dut cuant,
dùtis a varèsin la stesa virtùt
spartida, tant al pìsul lumìn cheal grant.
Divièrsis virtùs aan alòr dèsi frut
di prinsìpis formaj, e chej, fòu che un,
950 a vegnarèsin, secònt te, ognùn distrùt.
Duncja, se dal rar sti màcis colòu fun
a sòn par dut on part secònt te cauàdis,
al sarès di so matèria cussì diùn
stu planèt, o in tal mòut ca si spartìs
il gras el magri taun cuàrp, cussì chist
in sèl cambiarès li pars dènsis e ràris.
Se dal rar si tratàs, al sarès manifest
in ta neclìs solar che trasparì a farès
la lus, comche nisùn cuàrp rar al reìst.
Ma chist nol èl cau, e alòr djodi a sarès
l altri
951, e sjò chèl i zès a smuarsà,
il to parej falsificàt al vegnarès.
Sel rar da na bandao laltra nol trapàsa,
alòr lì un punt di èsi al varès
chel so opòst di zì oltri nol lasa;
e di lì si riflètl raj che lus ghi dàai planès,
cussì comche colòu da veril vèn rifletùt,
che plomp al tèn platàt davòu di se stes.
952
Ti diaràs cal somèa pì scurùt
uchì il raj che in ta altri bàndis,
par via che di pìn sot al vèn rifletùt,
953
ma in chistu cau fài podarèsis
unsperimìnt, se provalu i volèsis,
che font al è dal flun da lidèis vùstris.
954
Tre spièlis ti ocòrin; doj tiu poisiònis
no tant lontàn; il ters, pì lontanùt
mètilu e pròpit in miès daj àltris.
Davànt di lòu, ma a li spàlis metùt,
fà chun lumìn al ilùmini i spièlis
cussì chel so raj a tel vegni rifletùt.
Se ben che la lus in tal miès da laltri lùcis
da li àltris a è pì pìsula, tjodaràs
che luminoa aè coma li àltris.
955
Adès, comchal bati daj ràis infogàs
da la nèif al resta dut nut il sogèt,
esìnt il colòu so el frèit cul cjalt scjampàs,
alòr, cussì restàt tun tal tontelèt,
di lus tant viva mplenìti adès i vuej,
che stela luìnt ti somearà dal aspièt.
Dentri di chel cjèl dal divìn benvolej
956 atorotòr si zira un cuàrp
957 che la virtùt
al à di vej il èsi di dut sè ca è di miej.
Chel cjèl
958 ca ni tèn cun tancju vuj jodùt,
chel èsi al spartìs in divièrsi esènsis,
di luj distìntis, ma part dal so contenùt.
I àltris ziròns in vàriis diferènsis
li esènsis che dentri di sè aan
paj so uus a dispònin coma simìnsis.
959
Scju òrgans dal mont zirànt cussì a vàn,
comchjodi ti pòs, da scjalìn a scjalìn,
e di sù a cjòlin e di sot a fàn.
Vuarda ben tu chi ti stàs scoltànt sidìn
comche a sè chi ti vus
960 mi staj visinànt,
che dopo ti pòsis tu fà da lumìn.
Il motu e la virtùt dogni zìru
961 sant,
coma che pal fabri a è lart dal marcjèl,
i motòus als e beàs
962 i'u stàn cauànt;
el cjèl
963 che tanti lucjùtis a fàn bièl,
da la granda mins che movil fà e nforma
964 limàgin al cjoj par ogni so lumìn bièl.
E coma che tal vustri pòlvar lalma
ta li so divièrsis pars a si difònt
e ognuna di sti pars a ànima,
cussì la nteligènsadi chist tèn cont
a sparpaèal ben son ta li stèlis,
movìnt atòr da lunitàt dal so mont.
Langelica virtùt divièrsis lèghis
a fà cuj presiòus cuàrps
965 che ic a ispìra
e taj cuaj, coma vitan vuàltris, a sunìs.
Pa la 'legra natura
966 dandà ca spira,
la virtùt tal cuàrp misturada a lus
comche la biela lusn tal vuli a si mira.
Da chista a vèn chèl che da lus a lus
al somèa diferènt, no da fìs e ràr:
ic a èl prinsìpit formàl ca prodùs
secònt il so bon volej, il scur el clar.
Cjànt Ters
Chel soreli
967 che prin scjaldàt mi veva il pet,
rivelàt mi veva la biela veretàt,
968 provànt e riprovànt
969, el so dols aspièt;
e jò, chi volevi tegni dimostràt
che coreùt ieri e sigùr doventàt,
970 par cussì dìghi il cjàf i vevi alsàt;
ma na viiòn a mi si veva preentàt,
chal jòdila tegnùt mi 'ngrimpava tant stret
che di confesàmi mi eri dismintiàt.
Coma ta un veri trasparènt e net
amondi, on tàghis lìmpidis e cujètis,
ma no tant fòndis da no jòdighil lièt,
a sjòdin li nustri mùis spielàdis,
ma debulùtis, coma pèrlisn blancja front
chun puc a vòu par rivà a jòdilis;
cussì, mùis che tabajà volèvin un mont
jodùt i vevi, en tal sbàliu contrari i eri colàt
di chèl chamòu l veva mpiàt tra omp e font.
971
Al momènt che jò i vevi lòu notàt,
ca fòsin figùris di spièli pensànt,
par jodi cuj ca èrin mi eri ziràt;
e jodùt no vevi nuja, e di nòuf ndavànt,
dret taj vuj da la me dolsa guida, i vevi vuardàt;
ica rideva, ei vuj sans ghi ardèvin tant.
Se ridi ti njòs, nosta èsi maraveàt,
mi veva dìt: al èl to pensà da frutùt
chen tal just il piè nol à ncjamò pojàt,
ma torotòr si zira, com'ch'i vevi jodùt:
chès chi t'jòdis a sòn veri sostànsis
ea sòn chì parschel so voto no vèvin finìt dut.
972
Ma parla pur e cròdighi a chìstis;
che la lus dal alt che contèntis li tèn
chì a vòu che dùtis si tègnin fèrmis.
E jò al spìrit cal pareva pì ben
dispòst di contà, voltàt mi eri, diìnt,
comomp che puntàt al èn tal so dièn
973:
O spirt ben creàt, chei ràis ti stàs godìnt
da leterna vita, el ben so ti sìns
che prin di vèjlu gustàt a nol sintìnt.
Gust i varès se adès chi sìn visìns
il nòn to ti mi diès e da la to zènt.
Alora ic, pronta e cuj vuj ridìns:
La nustra caritàt noa nisùn intènt
al just di sieràighil cancèl, comla caritàt
di chè che com'che ic a è a vòu vej la so zent.
974
Comna vèrgin mùnial mont mi veva ospitàt,
e se la to mins sù e jù mi vuarda,
chjò i soj pì biela no ti tegnarà platàt,
ma a ricognosarà chjò i soj Picarda,
che, metuda chì cun scjù altri beàs,
beàda i sojn ta la sfera pì tarda.
975
I nustri afiès, ca vègnin inflamàs
doma in tal plaej dal spìrit sant,
gust aan di èsin tal so òrdin formàs.
E stu destìn, che bas al par dèsi tant,
dàt a niè stàt parsche trascuràt i vìn
i nustri vòtos, o lasàs ju vìn dibànt.
E jò a ic: Cualchicjusa di divìn
lui a sjòt dal vustri tant bièl aspièt
che cussì tant vi cambia da comchièris prin;
e prin dadès no mierimpensàt, puarèt
chi soj; madès mjuda sè chi ti mi dìs,
chal recuardàmi a mi parta dirèt.
Ma dimi: vuàltris chi sèis chì contèntis,
no deideràiu di zìn ta un lòuc
pì alt ndà che pì visìn
976 ghi sarèsis?
Cuj altri spirs a veva prin ridùt un puc;
e mi veva dopo rispundùt cussì contenta
ca pareva àrdi damòu dal prin fòuc:
977
Fradi, di sè chi volìn a mi cujèta
la caritàt stesa, ca mi fà volej
doma sè chi vìn, che'l altri nol impuarta.
Se di zì pìn alt i vèsin da volej,
puc dacòrdul nustri deideril zarès
cul volej di chèl che chì ni vòu vej;
e chistu chì ben djodi ti podarès
se di èsi'n caritàt aè chì necesitàt,
e se la so natura di capì ti vès.
Ànsi, a ghi tòcja a stu èsi beàt
tègnisi dentri dal alt volej divìn
par che di doj volèis un sòul vegni formàt;
cussì che comda scjalìn a scjalìn i stìn
in ta stu regnu, a dut il regnu ghi plàs
compur al re chal so volej ni tèn visìn.
In ta la so volontàt a è la nustra pàs:
ic a è chel mar che vièrs di chèl dut sinclìna
n tal mont, fin i ànzui da ic stàs creàs.
Clar miera alòr comche ducju i cjèj a èrin
paradìs, encja se pa la gran gràsia
dal Creatòu ducju compàis no la godèvin.
Ma comca capita chun mangjà al sàsia
e di unaltri a resta la gola,
che dun si vòu e dal altri si ringràsia,
cussì fàt i vevi jò, cun fàt e cun peràula,
par capì da ic cual ca era la tela
978 chel tesi nol era ncjamò zùt a finila.
Par vita buna e grant mèrit a è ulà,
pìn sù, mi veva dìt, na fèmina
979 che nòrmis
aa dàt al mont par cuj sì si vistìs e vela,
che fin al murì, dì e nòt, cun chel nuvìs
980 si stedi chogni voto al aceta
se fàt al è cun amòu e bòis propòis..
Par zìghi davòu, lasàt i vevi da zovinuta
il mont, e il so àbit
981 i vevi vistìt
cul propòit di vivi la so vita.
Ma alora òmis di puc bon propòit
fòu mi vèvin tiràt da la dolsclauura.
Diul sà ben cuant che dopo i vevi patìt.
E chistaltri splendòu cha te si mostra
a la me destra indà cal stà ardìnt
di dut il lui da la sfera nustra,
sè che jòi ti dìs di me, ic a sintìnt:
mùnia a era, e ic pur a veva cussì pierdùt
il vel da chej
982 che puc an vèvin di sintimìnt.
Di rimètilan tal mont a vèvin podùt,
cuntral so volej e la bunuansa,
mal vel dal so còu jù nol è maj vegnùt.
Chista a è la lus da la gran Costansa
che pròpit dal secònt vint di Soave
dàt a veva la tersa e ùltima potensa.
983
Cussì mi veva parlàt e dopo tacàt a veva lAve
Maria a cjantà e cjantànt a era svanida
comalc chen taga scura nglutìt al è.
I me vuj che chel tant la vèvin seguida
che pusìbul ghiera, a la fin
si vèvin ziràt vièrs limàgin lìmpida
di Beatrìs e lì fìs a restàvin;
ma chè cunun lamp ferìt a veva'l me sguàrt
cussì chin alt i me vuj restà no podèvin;
par chèl di domandàighi i vevi fàt ritàrt.