Constance, Costanza, gemalin van Hendrik VI, 338, 366367, 411

Constance van Arragon, gemalin van Frederik II, 418

Constance, dochter van Manfred, gemalin van Pedro van Arragon, 431, 436, 438

Constans, keizer, 4

Constantijn I, de Groote, 14;
geboren, 34;
verslaat Maxentius, 3, 35 (plaat 2);
gedoopt, 36, 269;
zijn verhouding tot het Christendom, 3539;
zijn kerken, 40 n.;
zijn boog, 230, plaat 2;
“Donatie”, 36, 268270

Constantijn, usurpator, 10, 70

Constantina, 5

Constantinopel, 4;
gouden poort, 55;
geplunderd door de Kruisvaarders, 73, 95, 274, 413 n.;
door de Turken ingenomen, 275, 453

Constantinus II, keizer, 4

Constantinus VI, keizer, 217218

Constantinus I, paus, 201

Constantinus II, paus, 210

Constantius I (Chlorus), keizer, 1

Constantius II, 45, 4243

Constantius III, gehuwd met Galla Placidia, 7677

Constanz, verdrag van, 338

Cortenova, slag bij, 422

Cosenza, Consentia, graf van Alarik, 10, 73

Cosmati, de, 48889

Costanza, zie Constance

Courtenay, Boudewijn van, 433

Crema, 335, 338

Crescentius en de Crescenzi, 303, 328, 352353

Crispus, z. van Constantijn I, 4, 36

Cumae, 136137

Cunibert, 199

Cunimund, 184, schedel van, 187 n.

Cybele, magna Mater, 59

Cyrillus, 40 n.

Dacië, 25;
Oost-Goten in, 117

Dalmatië, 15, 112, 116, 360

Damasus II, paus, 312

Damiano, Pietro, 317

Dandolo, Doge Enrico, 379380

Dante, als dichter, 453;
verbannen, 445, 451, 479;
bij Campaldino, 477;
te Verona, 480;
de monarchia, 45556;
Divina Commedia, herhaaldelijk geciteerd in het laatste deel, doch niet besproken.

De Aedificiis Justiniani, 162, 177

Decius, keizer, 25, 32

Desiderata, 210, 211

Desiderius, laatste koning der Longobarden, 210212, 260

Deutsch, 143 n., 304 n.

Dietrich von Bern, 79, 143 n.

Diocletianus, 1, 19;
karakter, 3233;
villa, 231, 232

Doge, de eerste, 256

Dominicus, 317 n., 46468;
graftombe, 499 en plaat 52

Donati, 389, 449;
en Cerchi, 478

Donaties, 262263, 267273

Donkere Eeuwen, deel IV, hfdst. I

Duccio van Siena, 502

Ecclesius van Ravenna, 120, 178

Ecthesis van Heraclius, 197

Edda, 144

Edeco, 15, 16, 85

Eginard (Einhart), biograaf van Karel den Groote, 220, 263, 341

Emilia (Aemilia), 129 en elders

Enzio (Enzo), zoon van Frederik II, 424425

Ermengard van Toskane en Ivrea, 292

Essaeërs, 63

Ethelbert van Engeland, 225

Etzel, 84 n.

Etzelnburg, 79, 85, 91

Eucherius, zoon van Stilicho, 70

Eudocia (1), gemalin van Theodosius II, 83 n., 99

Eudocia (2), haar kleindochter, gemalin van Hunnerik, 13, 9899

Eudoxia, d. van Eudocia (1), gemalin van keizer Valentinianus III, 13, 9899

Eugenius, usurpator, 8, 55, 57

Eugenius III, paus, 329, 331333

Eusebia, 4

Eusebius van Caesarea, 33, 154

Eusebius, eunuch, 4

Eusebius van Nicodemia, 36, 39, 42

Eutharik, 119, 121

Exarchaat, 129, 186;
in opstand tegen den Keizer, 201;
einde van het Byzantijnsche Exarchaat, 206

Exarchen, 139;
titel, 186 n., 193 n.

Ezzelino, 422, 428, 479

Fakir, indische, 63

Farinata (Uberti), 388, 47475

Fausta, dochter van Maximianus en gemalin van Constantijn I, 14

Felix II, paus, 112

Felix III, 120

Ferrara, 372 n.;
zie onder Kerken

Fiesole, 67, 69, 126, 383384, 387

Flagellum Dei, 82 n.

Flagellanten, 46970

“Flavius”, 103

Florence, gesticht, 68;
belegerd door Radegast, 69;
verwoest door Totila, niet door Atilla, zooals Dante zegt, 385;
geschiedenis (tot 1200), 383389;
geschiedenis (van 1200–1320), 47379.
Zie onder Kerken.

Formosus, paus, 288, 293; zijn lijk gedagvaard voor een Synode, 349351

Francesca di Rimini, 480 n.

S. Francesco di Assisi, 317 n., 46568;
beeltenis te Subiaco, 167 n.

Franken, oudste geschiedenis, 8687;
helpen Vitiges bij de plundering van Milaan, 128;
overstroomen Italië, maar worden door Narses verslagen, 137138;
verhouding tot de Longobarden, 188 vlg.;
zie ook onder Karel Martel, Pepijn, Karel de Groote.

Frankische keizers, 308

Frederik van Staufen, 319, 326

Frederik I, Barbarossa, 331;
en Arnold van Brescia, 333;
verwoest Milaan, 335;
wordt verslagen bij Legnano en ontmoet paus Alexander te Venetië, 337338;
teekent het verdrag van Constanz, 338;
verdrinkt in den Salef, 339;
zijn beeldenaar, 409

Frederik II, 367, 412;
wordt gekroond, 416;
bezoekt Rome, 416;
trouwt met Jolanthe de Brienne, 418;
zijn kruistocht, 419;
zijn strijd met paus Gregorius IX, 418423;
zijn dood, 426;
karakter, 426 n.;
graftombe, plaat 47;
munt, 408

Frederik, onderkoning en later koning van Sicilië, 438

Frigidus, rivier, 8;
slag bij de, 56

Fritigern, 30

Friuli, 288 n.

Furlo-pas, 127 n., 186

Gaetani, zie Bonifacius VIII

Gainas, 6566

Gaidulf, 194

Gaiserik (Genserik), 1113;
beleedigt de dochter van Theoderik, 87;
verovert Afrika, Sicilië enz. 9396;
neemt Rome 13, 9697 (Leo);
munt en naam, 103

Galbaio, Doge, 257

Galerius, keizer, 12, 3233

Galla, gemalin van Theodosius, 8, 51, 5556

Galla Placidia, zie Placidia

St. Gallen, 341

Gallische Kerk, 345

Gallus, br. van Julianus, 4

Gelasius, paus, 113

Gelasius II, 325

Gelimer, koning der Vandalen, 99, 124

Genserik, zie Gaiserik en 103

Genua, onder de Longobardische heerschappij, 196;
haar macht ter zee, 370;
geschiedenis c. 1200–1320, 48182

Gepiden, 25, 25 n., 26, 82, 88, 184

Germanicus, 24

Ghibellijnen, 323 n.

Ghiberti, 387, 488 n.

Gildo, 66

S. Gimignano, 373, 388 n., 478

Giordano, 329

Giotto, plaat 50, 499502

Giovanni da Procida, 436

Gisela, keizerin, 310

Gladiatorenspelen, 67 n.

Glycerius, keizer, 15

Godebert, 198

Godfried van Bouillon, 320

Godfried van Lotharingen, gehuwd met Beatrice van Toskane, 315, 317

Goten, oorsprong en geschiedenis, 2430

Gotische oorlogen, 114137

Gotische bouwkunst, 393, 403, 49195;
Gotische kerk te Rome, 489 n.;
Venetiaansch-Gotisch, 48485

Grado, 12, 89, 253256

Gratianus, keizer, 7, 47, 4951

Gregorius van Nazianzus 42 n., 44, 57, 154

Gregorius van Tours, 265 n.

Gregorius I, paus, 166, 189190;
verhouding tot Theodelinda, 194195, 225226;
leven en geschriften, 222 vlg.;
zijn koraalgezang, 229

Gregorius II, 202

Gregorius III, 203

Gregorius V (Bruno), 304, 352

Gregorius VI, 312

Gregorius VII (Hildebrand), 312, 313, 317;
tot paus gekozen, 318;
strijd met Hendrik IV, 318321, 358360

Gregorius IX, 418423

Gregorius X, 435, 440 n.

Grieksche bouwkunst, 231

Grimwald, 199

Gruamons, 495

Guaimar van Salerno, 355356

Guido van Spoleto, keizer, 288

Guido van Toskane, gehuwd met Marozia, 294

Guido Novello, 428, 475

Guido di Como en Guidetto, 495

Gundeberga, gemalin van Rotharis, 196

Gundobald, 14, 15

Hadrianus I, paus, 211, 215, 260

Hadrianus IV (Breakspear), 33335

Hadrianopolis, slag bij, 7, 19, 24, 30

Hadriani Moles (Engelenburg), 224

Heidendom, deel 1, hfdst. III en IV

Heilige Roomsche Rijk, 23, 291, 298, 452, en elders

Hekserij, 46

Helena, moeder van Constantijn den Groote, 1, 3334, 59 n.

Helena, gemalin van Julianus, 4

Helmechis, 187

Henotikon, 112, 118, 119

Hendrik II, keizer, 3068

Hendrik III, 31115

Hendrik IV, 315322;
te Canossa, 319

Hendrik V, 316, 32326

Hendrik de Trotsche, 32728

Hendrik VI, 410412

Hendrik de Leeuw, 410, 411 n., 415

Hendrik, zoon van Frederik II, 416, 421, 427 n.

Hendrik III van Engeland, 427 n., 429, 435 n.

Hendrik van Cornwall, 434

Hendrik VII (van Luxemburg), 44757;
graftombe, plaat 51; munt, 409

Heraclea, 256

Heraclius, 195 n., 196 vlg.

Heraclius, munt, 407

Heremieten, 63

Hermanric, 26, 30

St. Hermenegild, 40

St. Hieronymus, 57, 74, 154

Hilarion, kluizenaar, 64

St. Hilarius van Poitiers, 47 n., 64

Hildebrandslied, 144

Hildebrand, 55, zie Gregorius VII

Hildebrand, koning der Longobarden, 206

Hippo, 9495

Honen Staufer, 323 n.

Homo-ousia en homoi-ousia, 38

Hongaren, 29 n., 82 n.

Hongersnood in Noord-Italië, 129130;
in Spanje, 76, 130

Honoria, dochter van Galla Placidia en Constantius, 76;
romantische verhouding tot Attila, 8384, 89

Honorius, keizer, 811, 57, 6576;
gestorven, 76

Honorius III, paus, 417, 465

Honorius IV, 439

Horatius, 166, 167

Hormidas, paus, 119

Hugo van Provence, 29297;
trouwt met Marozia, 295

Hugo van Toskane, zie Ugo

Humfried de Noorman, 3578

Hunnen, oorsprong, 2731;
onder Attila, 8290;
Hunnenrijk verbrokkeld, 91

Hunnerik, 13, 99

Hypatia, 40 n.

Idlico, 91

Idolatrie, zie beeldendienst

IJzeren Kroon, 226 n., 279 n., 285, 288, 290, 450;
zie plaat 19

Innocentius II, paus, 32729

Innocentius III, 41317, 46465

Innocentius IV, 42427

Inquisitie, 49, 467

Interdictie, 202 n.

Institutiones van Justinianus, 174

Investituur, strijd om de, 315325

Irene, keizerin, moeder van Constantinus VI, 203, 217;
heilig verklaard, 203 n.;
munt, 407

Isidorische decretalen, 284

Islam, 113

Jan zonder Land, koning van Engeland, 413 n., 416 n.

Jacob, koning van Sicilië en Arragon, 43839

Jeruzalem, tempels, 34 (zie onder kerken);
buit uit J., 97;
ingenomen door de Turken (c. 1066), 355;
ingenomen door de kruisvaarders (1099) en heroverd door de Turken (1187), 339, 366;
weder bezet door Frederik II (1229), 419

Johanna, pausin, 34749

Johanna, zuster van Richard Leeuwenhart, 365, 402 n.

Johannes, bevelhebber van Belisarius, 126, 131, 135

Johannes, kluizenaar, geraadpleegd door Theodosius, 56